Video
Strma udubina široka oko 222 i duboka 43 metra najveći je poznati udarni krater u Sunčevom sistemu nastao u novije vrijeme. Procjenjuje se da se ovako veliki udar događa samo jednom u 132 godine, što ovaj krater čini pravim izvorom dragocjenih informacija u trenutku kada se NASA priprema izgraditi bazu za astronaute na Mjesecu.
,,Ovaj događaj predstavlja statistički rijetko opažanje, praktično nešto što se događa jednom u životu”, napisali su naučnici u jednom od dvije studije o ovoj temi koje su u objavljene u časopisu Science Advances, prenosi Klix.
NASA-in Lunar Reconnaissance Orbiter uočio je krater na bližoj strani Mjeseca u maju 2024. godine, ubrzo nakon što je nastao udarom fragmenta asteroida ili komete koji je stigao iz svemira. Udar u Mjesec nije registrovan u realnom vremenu teleskopima na Zemlji niti onima u svemiru.
Širokougaone snimke koje je napravio LRO nisu identifikovane u ogromnoj količini podataka sve do avgusta 2025. godine. Svemirska letjelica je prošle jeseni napravila detaljnije snimke, nakon čega je početkom ove godine potvrđeno otkriće.
Krater nazvan po pokojnom Thomas-u McGetchin-u, bivšem direktoru Lunarnog i planetarnog Instituta u Hjustonu, tri puta je veći od prethodnog rekordera koji je LRO pronašao prije deset godina. Prekriven kraterima još od davnih vremena, Mjesec ima neke od najvećih udarnih kratera u Sunčevom sistemu, uključujući jedan koji se proteže više od 2.400 kilometara.
Ovaj najnoviji udar izbacio je i uzburkao površinski materijal Mjeseca na području većem od 100 kilometara. Prašina i kamenito tlo izbačeni su pod većim uglom nego što se očekivalo, prema riječima Marka Robinsona, glavnog naučnika zaduženog za kamere LRO-a, koji radi u kompaniji Intuitive Machines. Robinson je vodeći autor jedne od studija.
Druga studija identifikovala je hladnu zonu široku sedam kilometara oko novog kratera, što je u skladu s rastresanjem gornjeg sloja Mjesečevog tla. Koautor studije David Pejdž sa Univerziteta Kalifornija u Los Anđelesu to poredi s vrtlarstvom.
,,Sada o udarima razmišljamo kao o načinu obrade regolita, oni miješaju sedimente i izbacuju na površinu materijal koji se obično nalazi ispod nje”, rekao je Pejdž u saopštenju.
Brojna otkrića kratera koje je LRO zabilježio od svog lansiranja 2009. godine pokazuju da se gornji sloj Mjesečevog tla debljine dva centimetra prevrće izbačenim materijalom svakih 80.000 godina, što se događa brže nego što se ranije smatralo, prema Robinsonu.
Suprotno uvriježenom mišljenju da će prašnjavi otisci stopala astronauta iz misija Apollo na Mjesecu trajati zauvijek, oni će ,,definitivno nestati u tom vremenskom periodu”, naveo je Robinson.
Sljedeći korak je izračunavanje rizika da materijal izbačen iz kratera pogodi planiranu NASA-inu bazu na Mjesecu.
,,Te informacije će pomoći inženjerima da ojačaju konstrukcije kako ne bi morali brinuti o oštećenjima ili da bi barem manje brinuli”, zaključio je Robinson.
Preporučeno
