Iz Ministarstva evropskih poslova (MEP) na čijem je čelu Maida Gorčević, za Standard ističu da zatvaranje Poglavlja 21 omogućava bolju povezanost sa EU.
“Pored toga, članstvo u EU i usklađenost sa njenim politikama otvaraju pristup značajnim finansijskim sredstvima, poput Instrumenta za povezivanje Evrope (CEF), koji sufinansira velike infrastrukturne projekte. Crna Gora može učestvovati u korišćenju ovog instrumenta, obezbjeđujući sredstva za izgradnju novih i nadgradnju postojećih tačaka trans-evropske saobraćajne mreže“, dodaju iz Ministarstva evropskih poslova.
Kako kažu iz MEP-a u dijelu energetskih mreža politika ovog poglavlja obezbjeđuje sigurnije snabdijevanje, pristup i iskorišćavanje električne energije iz obnovljivih izvora, dok digitalna povezanost omogućava da Crna Gora bude dio evropskog digitalnog prostora.
KLJUČNI INFRASTRUKTURNI PROJEKTI
Zatvaranje poglavlja 21 omogućava razvoje velikih infrastrukturnih projekata.
Kako navode iz MEP-a, Trans-evropske mreže (TEN-T i TEN-E) obuhvataju saobraćajne, energetske i telekomunikacione pravce širom Evrope, a Crna Gora kroz ovo poglavlje postaje dio te mreže.
“Tokom pregovora, Crna Gora je dogovorila indikativno proširenje mreže na Zapadni Balkan, uključujući saobraćajne tačke na sveobuhvatnoj i osnovnoj mreži”, saopštili su za Standard iz MEP-a i naveli da je Crna Gora je usaglasila listu prioritetnih projekata na TEN-T mreži i to:
- Putni projekti: Auto-put Bar–Boljare; auto-put od Bara do granice sa Albanijom; brza saobraćajnica od granice sa Hrvatskom do Bara; Šćepan Polje (granica sa BiH) – Božaj (granica sa Albanijom); Berane – Dračenovac (granica sa Srbijom); Andrijevica – Kolašin (granica sa Kosovom).
- Željeznički projekti: Željeznička pruga Vrbnica–Bar; Podgorica–Tuzi; Nikšić–granica sa BiH–Trebinje–Čapljina.
“Ovi projekti omogućavaju Crnoj Gori da bude dio ključnih evropskih saobraćajnih koridora, jačajući regionalnu povezanost i privlačnost za investicije”, kažu iz Ministarstva evropskih poslova.
POVEZANOST SA EU I BENEFITI ZA GRAĐANE
„Crna Gora će ovim poglavljem obezbijediti i fizičku povezanost sa EU, a naše saobraćajnice postaće dio trans-evropskih koridora“, navode iz Ministarstva evropskih poslova.
Prema njhiovom riječima, svako infrastrukturno povezivanje, ističu, pozitivno utiče na državu: moderna, standardizovana mreža omogućava brži protok ljudi i robe, dok jedinstveni granični prelazi smanjuju vrijeme putovanja.
“Za turizam i trgovinu, ovo znači veću konkurentnost i privlačnost Crne Gore”, naveli su iz MEP-a.
Kako kažu iz ministarstva, proces zatvaranja Poglavlja 21 bio je izazovan, jer je Crna Gora morala dokazati stratešku opredijeljenost i spremnost za dugoročno planiranje projekata, koji često zahtijevaju visoke troškove, poštovanje ekoloških standarda i adekvatne administrativne kapacitete.
„Crna Gora nastavlja da predano radi na obezbjeđenju uslova kako bi politika ovog poglavlja mogla nesmetano da se sprovodi, a projekti realizuju“, zaključili su iz Ministarstva evropskih poslova.
PRIMJERI IZ EU ZEMALJA
Iskustva drugih država pokazuju koliki razvojni potencijal nosi ovo poglavlje. Hrvatska je, nakon pristupanja Evropskoj uniji, kroz evropske fondove finansirala ili sufinansirala ključne infrastrukturne projekte koji su transformisali njenu saobraćajnu mapu. Izgradnja Pelješkog mosta nije bila samo simbol teritorijalnog povezivanja, već i snažan podsticaj građevinskom sektoru i regionalnom razvoju juga zemlje. Modernizacija luke Rijeka i željezničkih pravaca prema srednjoj Evropi omogućila je veći protok robe i pozicioniranje Hrvatske kao važnog logističkog čvorišta na Jadranu. Dugoročno, to je povećalo konkurentnost izvoza i otvorilo prostor za nove investicije.
Poljska je možda najupečatljiviji primjer efekata integracije u transevropske mreže. Nakon ulaska u EU, masovna ulaganja u autoputeve, brze saobraćajnice i željezničke koridore dramatično su smanjila vrijeme transporta i troškove logistike. Modernizacija luka na Baltičkom moru dodatno je ojačala izvoznu poziciju zemlje. Kombinacija infrastrukturnog razvoja i pristupa jedinstvenom tržištu doprinijela je snažnom rastu bruto domaćeg proizvoda i transformaciji Poljske u jednu od najdinamičnijih ekonomija centralne Evrope.
Sličan obrazac vidljiv je i u Sloveniji. Sistematsko ulaganje u Luku Koper i izgradnja drugog kolosijeka na pruzi Divača–Koper učvrstili su poziciju te zemlje kao važne tranzitne tačke između Mediterana i srednje Evrope. Infrastrukturna povezanost donijela je stabilne prihode od tranzita i dodatno ojačala investicionu atraktivnost države. Baltičke zemlje su, kroz projekat Rail Baltica, dobile modernu željezničku vezu koja ih direktno integriše u evropsku mrežu velikih brzina, čime se prekida višedecenijska infrastrukturna izolovanost.
Preporučeno
U energetskom segmentu, države koje su investirale u prekogranične interkonekcije postale su otpornije na poremećaje tržišta i dobile mogućnost lakšeg izvoza viškova električne energije, posebno iz obnovljivih izvora. Za Crnu Goru, koja raspolaže značajnim hidroenergetskim potencijalom i sve većim solarnim kapacitetima, to znači stabilnije snabdijevanje i potencijalno bolju poziciju na regionalnom tržištu električne energije.
Video