Video
Njegovo reagovanje prenosimo integralno:
Centralna banka vrlo vješto manipuliše načinom i metodama mjerenja osnovnih pokazatelja bankarskog sistema, pa iznosi samo one podatke koji njoj odgovaraju. Međutim, ti isti podaci, kad se malo drugačije analiziraju daju potpuno drugačiju sliku. Jedna od glavnih manipulacija regulatora je tvrdnja da agregatni koeficijent solventnosti banaka u CG iznosi 18%.
Solventnost je pokazatelj kojim se mjeri sposobnost banke da na duži rok osigura vraćanje pozajmljenih sredstava. U krajnjem, taj pokazatelj pokazuje sposobnost banke da u momentu eventualne likvidacije osigura isplatu svojih povjerilaca. Pokazatelji zaduženosti pokazuju kakva je struktura kapitala, odnosno iz kojih se izvora finansira preduzeće. Ovo posebno interesuje vlasnike kapitala, deponente i druge kreditore.
Za mjerenje zaduženosti najčešće se koriste sledeći analitički alati:
· koeficijent finansijske poluge (ukupna pasiva / kapital + rezerva)
· koeficijent zaduženosti (ukupne obaveze / ukupna imovina)
· koeficijent vlastitog finansiranja (vlastiti kapital / ukupna imovina)
Postoji još mnoštvo pokazatelja koji pripadaju ovoj grupi, koji uže ili šire sagledavaju koeficijent solventnosti, ali suština je da svaki od njih oslikava odnos sopstvenog kapitala prema pozajmljenim sredstvima. Naravno, od kvaliteta upotrebe izora sredstava zavisi i koliko će banka biti likvidna.
Ukupna pasiva (kapital + obaveze) banka u CG iznosi 6.104 miliona evra. Ukupan kapital banaka u CG iznosi 614 miliona evra (podatak CBCG iz septembra 2022. godine). Dakle, odnos kapitala i ukupne pasive iznosi 614:6104=10,05%. Ovo znači da, od deset evra izvora bankarskih sredstava, samo jedan evro dolazi iz sopstvenih sredstava. Drugim riječima kazano, samo jedan evro vlasničkog kapitala garantuje da će devet evra depozita građana i privrede biti vraćeno.
Dakle, crnogorske banke su dužne, bezmalo, 5,5 milijardi evra deponentima i drugim povjeriocima. Garancija za taj njihov dug je 614 miliona evra sopstvenih izvora (osnivačkog uloga, zadržane dobiti, subordiniranog duga…). Ovaj koeficijent ne smatram lošim, samo ukazujem na činjenicu, da CBCG vrlo vješto i opasno manipuliše odabirom metoda i načina mjerenja određenih pokazatelja time što sužava imenilac ovog pokazatelja. Koliko god se trudila da dokaže drugačije, koeficijent solventnosti je oko 10%. Čak i da stavimo u odnos sve obaveze prema kapitalu dobijamo koeficijent 11,18%, što nije bitno drugačije. Čak i ako odbijemo od obaveza keš poziciju koja iznosi 1.700 miliona evra dobijamo koeficijent 16%. Međutim, ovoliki pokazetelj govori o vrlo visokom iznosu „umrtvljenog novca“. To je možda i najveći problem naše ekonomije, koji vrh CBCG u ovom personalnom sastavu ne umije da riješi. Umjesto da nađe način da stimuliše banke da projektnim finansiranjem i revizijom politika rezervisanja za kreditne gubitke, podrže razvoj države, CBCG je bankarski sektor, bezmalo svela na servis za platni promet i mikrokreditnu aktivnost. Privreda traži podršku. Preko 19 hiljada preduzeća je u blokadi, sa oko milijardu evra blokade, a CBCG ne pomišlja da uradi ništa na aktivnostima da smanji nelikvidnost. Prelikvidne banke, nelikvidna privreda- to je rezultat rada V.D. Guvernera.
Dakle, od 100 evra izvora, čak 26 evra stoji na računima banaka ili u rezervi. To je vrlo opasan rezultat jednog lošeg upravljanja bankarskim sektorom od strane CBCG. Banke moraju da spuštaju troškove (pasivne kamatne stope), i podižu aktivne kako bi se neutralizovao negativni efekat mrtvog novca.
Najupečatljiviji pokazatelj loše strukturiranog bankarskog sektora je odnos depozita i kredita. Poželjan odnos treba da bude 1,1 (100 jedinica depozita prema 110 jedinica kredita). Međutim, CBCG je dizajnirala naš sistem tako da na dan 30.9.2022. godine odnos depozita i kredita iznosi 0,71 (3,7 milijardi evra kredita prema 5 milijardi evra depozita).
Još jedan slikoviti pokazatelj koji govori da je povjerenje u bankarski sektor na niskom nivou je i pokazatelj ročnosti depozita. Naime, u periodu januar 2013 – jul 2017. godine učešće oročenih depozita stanovništva u ukupnim depozitima stanovništva bilo je između 71% i 50%. Međutim, od sredine 2017. godine počinje pad učešća oročenih depozita. Septembra 2022. godine učešće oročenih depozita stanovništva u ukupnim depozitima stanovništva iznosi svega 25%, a depoziti po viđenju iznose 75%. Ovo je dokaz da pretjerana likvidnost banaka, dovodi do pada pasivnih kamatnih stopa, što uzrokuje da se depoziti drže po viđenju.
Nakon proglašenja nezavisnosti 2006. godine dolazi do naglog rasta depozita i BDP. Zanimljivo za analizu je uporediti rast depozita sa rastom BDP-a. Logičan odnos ova dva pokazatelja (agregata) bio bi da je rast BDP veći od rasta depozita. Međutim, u 7 od 16 godina analiziranog perioda (2006-2001) imamo „neprirodan“ odnos ova dva agregata, odnosno imamo znatno veći rast depozita od rasta BDP-a. Centralna banka bi trebalo da da odgovor, odnosno objašnjenje za ovu anomaliju, a naročito zašto se dešava ciklično. Međutim, CBCG nije ni detektovala ovu pojavu, a kamoli potražila njen uzrok.
Preporučeno
Čak i iz ovako površnog uvida jasno je da je rast depozita posljedica rasta GDP, a ne posljedica rasta povjerenja u banke, kako to bez ikakvog dokaza tvrdi V.D. Guverner. Rast depozita kod nas je dominantno uzrokovan rastom GDP. Cinici bi rekli da se logikom V.D. Guvernera zaključuje da povjerenje u bankarski sektor varira od godine do godine.
