Kako je Jovović istakao za portal Standard, rezultati potvrđuju da korisnici/e prepoznaju prednosti novih servisa.

Direktor Sektora za platni promet Centralne Banke poručio je da za pet godina Crnu Goru vidi kao potpuno integrisanu i ravnopravnu učesnicu evropskog platnog prostora, sa funkcionalnom i operativnom povezanošću sa ključnim servisima Eurosistema.

STANDARD: Koje rezultate u digitalizaciji je CBCG ostvarila u tekućoj godini? 

JOVOVIĆ: Centralna banka Crne Gore je tokom 2026. godine nastavila intenzivnu modernizaciju platnog prometa i približavanje crnogorskog platnog sistema evropskim standardima. 

Nakon što smo u oktobru 2025. godine, kroz SEPA sistem, omogućili brža, jednostavnija i značajno povoljnija plaćanja prema zemljama evropskog platnog prostora, u 2026. godini napravljen je i važan iskorak u domaćem platnom prometu. CBCG je 20. jula pustila u operativni rad sistem instant plaćanja TIPS Clone, čime je građanima i privredi omogućeno da novac sa računa na račun prenesu za svega nekoliko sekundi, 24 sata dnevno, svakog dana u godini, uključujući vikende i praznike, uz naknadu od samo 5 centi za plaćanja do 200 eura. 

Sve banke u Crnoj Gori implementirale su sistem instant plaćanja, čime je ovaj servis od prvog dana postao dostupan na cjelokupnom bankarskom tržištu, svim kategorijama klijenata – fizičkim licima, pravnim licima i preduzetnicima. 

Rezultati potvrđuju da korisnici prepoznaju prednosti novih servisa. U prvih deset mjeseci primjene SEPA realizovano je više od 181.000 transakcija, ukupne vrijednosti preko 3,2 milijarde eura, dok su građani i privreda ostvarili više od 8,1 miliona eura ušteda. SEPA transakcije tokom posljednjih deset mjeseci bile više od 12 puta jeftinije dok ukupno smanjenje prosječne naknade za transakcije od gotovo 92 odsto jasno pokazuje značajan uticaj SEPA sistema na troškove međunarodnih plaćanja. 

Od početka rada Platnog sistema za izvršavanje instant kreditnih transfera (IPS sistema), odnosno 20. jula do kraja avgusta 2026. godine, realizovano je ukupno 201.344 instant platnih transakcija, ukupne vrijednosti 71,02 miliona eura. 

Pored nižih naknada za instant transakcije, koje su ograničene na 0,05 eura za elektronske naloge za plaćanje do 200 eura, značaj IPS sistema ogleda se i u njegovoj dostupnosti 24 časa dnevno, sedam dana u nedjelji. Od ukupnog broja instant platnih transakcija, 20,13 odsto realizovano je van standardnog radnog vremena, odnosno u periodima kada RTGS/DNS sistemi ne rade, dok je 10,7 odsto realizovano tokom vikenda. To potvrđuje da se usluga instant plaćanja koristi i van ranije utvrđenog radnog vremena. 

Ovi rezultati pokazuju da modernizacija platnog sistema nije samo tehnološka promjena, već reforma koja građanima i privredi donosi brže, dostupnije i efikasnije platne usluge. 

STANDARD: Koliko građana/ki ima otvoren bankovni račun? 

JOVOVIĆ: Prema posljednjim raspoloživim podacima, na dan 24. avgusta 2026. godine, ukupan broj korisnika platnih usluga koji imaju otvoren transakcioni račun iznosio je 756.687. 

Od tog broja, 669.897 su fizička lica, 77.496 pravna lica, dok se 9.294 odnosi na preduzetnike. 

Kategorija korisnika	Rezidenti	Nerezidenti	Ukupno
Pravna lica	74.999	2.497	77.496
Preduzetnici	9.294	0	9.294
Fizička lica	544.931	124.966	669.897
Ukupno	629.224	127.463	756.687

Treba napomenuti da broj od 669.897 fizičkih lica ne predstavlja broj pojedinačnih korisnika sa računom u bankama, već je rezultat metodologije po kojoj banke izvještavaju CBCG. Svaka poslovna banka Centralnoj banci dostavlja podatke posebno, za svoje korisnike. Ako korisnik ima više računa u jednoj banci, ta banka ga prijavljuje samo jednom. S druge strane, ukoliko korisnik ima otvorene račune u dvije ili više banaka, svaka od njih ga prijavljuje posebno, pa se on u ukupnom zbiru pojavljuje onoliko puta koliko banaka koristi. 

Drugim riječima, taj broj predstavlja zbir svih prijava koje su banke dostavile CBCG-u, a ne stvaran broj korisnika sa računom. Realan broj korisnika je zato nešto niži od objavljenog, jer su oni koji bankarske usluge koriste kod više banaka uračunati više puta. 

CBCG, istovremeno, ne vodi podatke o korisnicima koji nemaju otvoren transakcioni račun. 

Detaljni statistički podaci o platnim uslugama i njihovim korisnicima, kao i trendovi, javno su dostupni na internet stranici Centralne banke Crne Gore. Podaci o platnim uslugama i elektronskom novcu – CBCG 

STANDARD: Kako CBCG procjenjuje stepen digitalne pismenosti korisnika/ca u kontekstu elektronskih plaćanja? 

JOVOVIĆ: Jedan od važnih pokazatelja prihvatanja digitalnih finansijskih usluga jeste kontinuirani rast elektronskih plaćanja. Tokom prve polovine 2026. godine ukupan broj plaćanja iniciranih elektronskim putem povećan je za 25% u odnosu na isti period prethodne godine. 

Struktura broja i vrijednosti elektronskih plaćanja, u periodu I-II kvartal 2026. godine. 

U strukturi elektronski iniciranih plaćanja u prvoj polovini godine, internet plaćanja činila su oko 46%, mobilna plaćanja oko 33%, plaćanja putem trajnog naloga oko 8%, plaćanja preko bankomata oko 9%, dok se oko 4% odnosilo na ostale kanale. 

Kada je riječ o vrijednosti transfera, internet plaćanja imala su najveće učešće, od oko 72%, dok su mobilna plaćanja učestvovala sa oko 18%. 

Ovi podaci pokazuju da korisnici sve više prihvataju elektronske kanale i da digitalni načini plaćanja postaju sve značajniji dio svakodnevnih finansijskih aktivnosti. 

Ipak, dalji napredak ne zavisi samo od dostupnosti tehnologije. Jednako su važni jednostavnost korišćenja servisa, edukacija korisnika, njihovo povjerenje u digitalne kanale, kao i kontinuirano unapređenje sigurnosti platnih usluga. 

STANDARD: Kojim mehanizmima doprinosite edukaciji i povećanju elektronskog plaćanja? 

JOVOVIĆ: Prepoznajući finansijsku i digitalnu pismenost kao važan preduslov za korišćenje savremenih finansijskih usluga, Centralna banka kontinuirano radi na informisanju i edukaciji građana. 

Kroz saopštenja za javnost, objave na društvenim mrežama, gostovanja u medijima, kao i direktnu komunikaciju putem infotelefona i elektronske pošte, građanima i privredi predstavljamo reforme platnog sistema, način korišćenja novih servisa i konkretne koristi koje donose SEPA i instant plaćanja. 

Posebnu pažnju posvetili smo instant plaćanjima. Kako bismo korisnicima približili novi servis i otklonili eventualne nedoumice, na internet stranici CBCG objavljena su najčešća pitanja i odgovori o instant plaćanjima, kao i video-uputstva banaka koja objašnjavaju osnovne karakteristike servisa i način njegovog korišćenja. Instant plaćanja (TIPS Clone) – CBCG 

Centralna banka, takođe, javno objavljuje statističke podatke i prati trendove u korišćenju platnih instrumenata, sarađuje sa bankama i drugim institucijama i djeluje kroz regulatorni i nadzorni okvir, uz poseban fokus na zaštitu korisnika platnih usluga. 

Ipak, treba znati da finansijska i digitalna pismenost nijesu jednokratna aktivnost. To je kontinuirani proces koji zahtijeva jasne i dostupne informacije, pouzdane servise i stalno jačanje povjerenja korisnika u digitalne finansijske usluge. 

STANDARD: Koji su benefiti SEPA i instant plaćanja građanima/kama Crne Gore? 

JOVOVIĆ: SEPA i instant plaćanja građanima donose dvije različite, ali međusobno povezane vrste koristi – jednostavnija i povoljnija prekogranična plaćanja, s jedne strane, i mogućnost da se novac unutar zemlje prenese praktično trenutno, s druge. 

Pristupanjem Jedinstvenom području plaćanja u eurima – SEPA, građanima Crne Gore omogućeno je da plaćanja u eurima prema državama evropskog platnog prostora obavljaju po istim pravilima, standardima i procedurama koje važe u tom prostoru. 

Najvažnije koristi su značajno niži troškovi, brže slanje i primanje novca, veća sigurnost transakcija, jednostavnije plaćanje obaveza prema inostranstvu i veća predvidljivost naknada i rokova izvršenja. 

Efekti ove reforme već su veoma konkretni. Prosječna naknada za SEPA transakcije od početka njihove primjene iznosi 5,97 eura, dok je prosječna naknada za SWIFT transakcije u 2024. godini iznosila 73,4 eura. Kod korišćenja digitalnih kanala, trošak SEPA transakcije za iznose do 20.000 eura iznosi svega 1,99 eura, dok je prva dnevna transakcija do 200 eura besplatna. 

Instant plaćanja donose dodatnu pogodnost – novac je na računu primaoca za svega nekoliko sekundi, bez obzira na to da li je riječ o radnom danu, vikendu ili prazniku. Servis je dostupan 24 sata dnevno, 365 dana u godini. 

Kako bi dodatno podstakla korišćenje digitalnih kanala, CBCG je ograničila naknadu za instant transakcije do 200 eura, inicirane putem mobilnog ili internet bankarstva, na najviše pet centi. Za transakcije iznad 200 eura naknada ne može biti viša od naknade za odgovarajuće standardno plaćanje. 

Za građane to znači manje troškove, manje čekanja i znatno veću slobodu u raspolaganju sopstvenim novcem. Za privredu, istovremeno, to znači brži promet novca, efikasnije upravljanje likvidnošću i jednostavnije poslovanje sa domaćim i evropskim partnerima. 

STANDARD: Koje su naredne strategije i koraci u unapređenju digitalnog procesa i kako CBCG vidi platni sistem Crne Gore za pet godina? 

JOVOVIĆ: Nakon uspostavljanja osnovne infrastrukture za instant plaćanja, naredna faza razvoja biće usmjerena na dodatne funkcionalnosti, odnosno takozvane overlay servise, koji treba da učine iniciranje instant transakcija još jednostavnijim, bržim i sigurnijim za krajnje korisnike. 

CBCG će voditi računa da se razvoj novih servisa odvija planski, uz visok nivo tehničke pouzdanosti, sigurnosti i usklađenosti sa evropskim pravilima, pri čemu će zaštita korisnika ostati jedan od ključnih prioriteta. 

Za pet godina Crnu Goru vidimo kao potpuno integrisanu i ravnopravnu učesnicu evropskog platnog prostora, sa funkcionalnom i operativnom povezanošću sa ključnim servisima Eurosistema. U tom kontekstu očekuje se da će Centralna banka Crne Gore, zajedno sa bankarskim sektorom i ostalim pružaocima platnih usluga, biti aktivan učesnik u TARGET servisima, uključujući T2 i TIPS. 

Istovremeno očekujemo snažnije korišćenje digitalnih kanala i bezgotovinskih instrumenata, uz postepeno smanjenje upotrebe gotovine. 

Naš cilj je platni sistem u kojem će građani i privreda moći da izvršavaju plaćanja brzo, jednostavno i sigurno, kako u zemlji tako i prema inostranstvu, uz infrastrukturu koja je moderna, otporna i usklađena sa razvojem evropske digitalne ekonomije. 

TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA “ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE.