Video
Višenedjeljni protesti građana koji smatraju da će, kako kažu, “stavljanjem Bukovice u cijev” ostati bez izuzetno značajnog vodotoka i imati trajno urušen biodiverzitet šireg područja, privukao je pažnju javnosti. Njime su u fokus ponovo došle male hidroelektrane (mHE), tačnije njihovi investitori, te vodotoci koji su predviđeni za gradnju ovakvih energetskih postrojenja.
Valorizacija najznačajnijeg prirodnog resursa Crne Gore za one pod koncesionim ugovorom o ovakvom iskorištavanju vodotoka od posljednje sjednice Vlade je dodatno i pod lupom Ministarstva ekonomije, pišu Vikend novine.
“Elaborat procjene uticaja na životnu sredinu uradio je Zavod za ekologiju podgoričkog Instituta za razvoj i istraživanja u oblasti zaštite na radu. Mještane Šavnika u komisiji za ocjenu tog elaborata predstavljao je Aleksandar Perović iz NVO Ozon. Elaborat je dva puta vraćen na doradu, kako bi se uradile dodatne analize i istraživanja”, rekao je Garović i istakao da su uz sve to uradili poseban dokument Nulto stanje biodiverziteta lokacije budućih mHE.
Garović je naglasio da je studija nastala na osnovu rezultata višemjesečnih istraživanj a, a uz dodatne analize napravljena je hidrogeološka karta i ucrtane zone sanitarne zaštite.
Prema njegovim riječima mHE su rijetka prilika da se jednom nerazvijenom kraju na sjeveru Crne Gore obezbijedi bolja perspektiva za život. I sve to uz minimalni uticaj na životnu sredinu.
Aktuelni podaci govore da u Evropi radi oko 24.000 mHE, a više od dvije trećine vodotoka za proizvodnju struje su iskoristile Norveška, Francuska, Njemačka, Italija, Austrija, Švedska. Kako bi radili u skladu sa provjerenim modelima, Bukovica 1 i 2 su rađene po modelu “Tirolskog zahvata” koristi se samo višak vode u rijeci, odnosno razlika između ukupnog i ekološki prihvatljivog protoka. Uz to, željeli su u potpunosti da zadovolje zahtjeve građana, pa su primjedbe sa tri javne rasprave tokom skoro dvije godine rezultirale izmjenama prvobitnog plana gradnje.
“Zahtjev mještana bio je da se gornja kota vodozahvata za mHE Bukovica 2 spusti nizvodno, kako se ne bi uzimala vodu iz sela, a cjevovod da se izmjesti iz korita rijeke. Investitor je na trećoj javnoj raspravi prezentovao novo idejno rješenje, prema kome je investicija uvećana za više od 300.000 eura. Većina prisutnih pozdravila je ispunjenje zahtjeva”, ispričao je Garović i dodao da nije bilo primjedbi za mHE Bukovica 1.
Najopipljiviji benefit za stanovnike ovog kraja, ali i Šavnika, upravo je novac od koncesione naknade. Hydra MNE je potpisanim koncesionim ugovorom na godišnjem nivou garantovala proizvodnju od 18,26 gigavat časova (GWh) i naknadu od 6,5 odsto. Ukupna potrošnja struje 695 domaćinstava u Šavniku je 3,88 GWh, pa smatraju da će proizvodnjom ona u potpunosti biti zadovoljena. Od godišnje koncesione naknade od 102.929 eura, opštini je opredijeljeno 72.050,3 eura.
“Drugi, ne manje značajan direktan ekonomski uticaj je registrovanje koncesionog društva u Šavniku, čime su obezbijeđeni prihodi od plaćanja dažbina prema opštini”, dodao je izvršni direktor konzorcijuma.
Nakon radova na izgradnji objekata mHE, koji treba da budu završeni do kraja naredne godine, investitor garantuje deset radnih mjesta za lokalno stanovništvo. Iako se ovim postrojenjima može daljinski upravljati, oni će organizovati obuku za zainteresovane koji će tu dobiti stalna zaposlenja.
Koncesionari mHE u Crnoj Gori osnovali su krajem 2017. godine nevladino udruženje, pored ostalog, sa ciljem da javnost informišu o ovim projektima i uticaju na životnu sredinu.
U prilog izgradnji mHE u Crnoj Gori navode uticaj na smanjenje nezaposlenosti na sjeveru države, jer bi u slučaju realizacije svih projekata ovog tipa bilo otvoreno 400 radnih mjesta za čije plate bi bilo izdvojeno najmanje 80 miliona eura tokom trajanja koncesija.
“Preduzeća su pokazala izuzetnu društvenu odgovornost prema opštinama u kojima se grade mHE i do sada su lokalne zajednice pomognute sa više od milion i po eura”, naveli su iz udruženja.
Kada su u pitanju protesti građana zbog izgradnje mHE Bukovica, kažu da su oni na štetu svih.
“Udruženje u potpunosti podržava kolege kojima su dati koncesioni ugovori. Takođe se nadamo da će država u svim slučajevima onemogućavanja ispunjenja ugovora zbog neopravdanih protesta, pokazati snagu institucija koje su dužne da štite zakon, državna dokumenta i projekte od opšteg interesa svih građana”, smatraju predstavnici koncesionara.
Predsjednik opštine Šavnik Mijomir Vujičić ističe da su uzeli u obzir sve činjenice prije nego što su odobrili projekte na Bukovici i da se nikako ne smije ispustiti iz vida da su izuzetno nerazvijena opština sa samo 2.000 stanovnika.
“Izgradnja dvije mHE predstavlja najveću privatnu direktnu investiciju u istoriji Šavnika, procijenjenu na 8,8 miliona eura. Minimalna direktna uplata tokom trajanja koncesije u korist našeg budžeta iznosi oko tri miliona. Tokom 24 mjeseca izvođenja projekta postoji šansa za zaposlenje oko 60 ljudi, kojima će se uplaćivati svi porezi i doprinosi”, kazao je on za Vikend novine.
Još je značajnije, navodi, obezbjeđivanje konstantnog i stabilnog napajanja grada strujom, poboljšanje vodosnabdijevanja kroz izgradnju vodovoda, probijanje pristupnih puteva do privatnih imanja prema zahtjevu mjesne zajednice Boan radi unapređenja poljoprivredne, te saniranje postojećih puteva. Šavnik će prvi put imati i snjegočistatač, a Hydra MNE će još finansijski podržati sve aktivnosti osnovnih škola u ovom gradu.
“Investitor je u obavezi da na godišnjem nivou izvrši poribljavanje Bukovice sa 15.000 komada mlađi i obezbjeđuje dva ribočuvara”, podsjetio je Vujičić.
Savjet MZ Boan ima brojna očekivanja koja se u prvom redu oslanjaju na razvoj zahvaljujući sredstvima od koncesione naknade “za prosperitet mještana koji žive na svojim ognjištima”. Ne žele da sumnjanju u to da li će biti ispoštovan dogovor koji su postigli sa investitorom, u prvom redu zbog “očuvanja ekološke ravnoteže koja neće narušiti biljni i životinjski svijet”.
Preporučeno
“To su i obećali u ekološkom elaboratu. Dogovor je da će i tokom radova i kada mHE bude operativna zapošljavati upravo mještane sa teritorije naše mjesne zajednice, da će sponzorisati školske i vanškolske aktivnosti učenika na Boanu. Očekujemo još čišćenje lokalnih puteva tokom zime, sanacije puteva Donji Timar Štičije i dijela puta Boan Žabljak”, kazali su iu MZ Boan.
