Video
U Budvi su se tokom protekla dva dana okupili predstavnici i predstavnice međunarodnih organizacija, vlada, privrede, institucija koje se bave ljudskim pravima i organizacija civilnog društva iz Evrope i Centralne Azije, s ciljem razmjene iskustava, identifikovanja izazova i postizanja napretka u oblasti ljudskih prava u poslovanju. Forum je organizovao Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) u partnerstvu sa Radnom grupom UN-a za biznis i ljudska prava. Ključne teme tiču se uticaja Rukovodećih načela UN-a za biznis i ljudska prava i nedavnog regulatornog razvoja na nivou Evropske unije, uključujući i usvajanje Direktive o korporativnoj procjeni za održivo poslovanje (The Corporate Sustainability Due Diligence Directive).
Stalna predstavnica UNDP-a u Crnoj Gori Ekaterina Paniklova istakla je značajan napredak koji su u ovoj oblasti ostvarile zemlje poput Bosne i Hercegovine, Gruzije, Kazahstana, Kirgistana, Srbije, Turske i Ukrajine, razvijajući nacionalne strategije za implementaciju UN-ovih načela i integraciju ljudskih prava u poslovne procese.
„Ovi napori pokazuju sve veću posvećenost država da ljudska prava i održivost budu ključni segmenti poslovanja. Istovremeno, izazovi ostaju – u mnogim državama su i dalje zastupljene neadekvatne politike zaštite radnika i životne sredine. UNDP, kao dugogodišnji partner država u regionu, ima ključnu ulogu u podršci razvoju odgovornog poslovanja. Kroz inicijative poput UNDP Akademije za biznis i ljudska prava, već smo obučili više od 400 kompanija“, poručila je Paniklova.
Tokom foruma je istaknuto da novousvojena Direktiva EU može biti pokretač promjena u poslovanju, jer podstiče kompanije da odgovorno upravljaju načinima na koje njihove aktivnosti utiču na ljudska prava, ali i pruža mehanizme zaštite u slučajevima povrede prava. Iako će mali broj kompanija u regionu biti direktno obuhvaćen Direktivom, mnoge će biti podstaknute da usvoje održive prakse u svom poslovanju kroz povezanost s velikim kompanijama iz EU.
Forum je pružio platformu za zajedničko promišljanje i postavljanje strategija koje će pomoći državama i kompanijama u regionu da odgovore na nove zahtjeve i unaprijede odgovornost prema ljudskim pravima u poslovanju. Predstavnici Radne grupe UN-a za biznis i ljudska prava, EU i crnogorske Vlade, naglasili su važnost prilagođavanja zakonodavstva zemalja regiona standardima EU, čime bi se dodatno osnažila politička i ekonomska povezanost s EU.
Potpredsjednik Vlade za ekonomska pitanja i ministar za ekonomski razvoj Crne Gore Nik Gjeloshaj istakao je da su ljudska prava urođene slobode i prava svakog pojedinca, bez obzira na nacionalnost, starost, pol ili religiju, dok, s druge strane, poslovne aktivnosti utiču na živote miliona ljudi širom svijeta, služeći kao snažni pokretači održivog razvoja i društvenog i ekonomskog napretka.
„Ipak, moramo biti svjesni uticaja koje ove aktivnosti mogu imati, naročito na ranjive populacije. Uloga kompanija u podršci i zaštiti ovih prava je ključna, a naša uloga kao društva u cjelini da podsjećamo na poštovanje istih. Zaštita svakog pojedinaca od potencijalnih povreda ljudskih prava, predstavlja osnovnu obavezu koju mi kao Vlada imamo, i koja se mora poštovati. To znači preduzimanje preventivnih i korektivnih mjera kako ne bi došlo do povreda ljudskih prava, koristeći politike, zakone i efikasne procese odlučivanja“, rekao je on.
„Da bi bilo koja politika ili zakonski razvoj u oblasti ljudskih prava imao pozitivan uticaj, potrebno je da budu prisutna tri ključna elementa: dijalog sa više aktera koji uključuje nosioce prava, naročito one koji su u riziku, efikasni i pristupačni mehanizmi za odgovornost i demonstrirana politička volja za promjenama. Obavezujuće mjere korporativne procjene za održivo poslovanje donose značajne koristi za preduzeća, uključujući pravnu sigurnost, jednake uslove i smanjen rizik od tužbi zbog negativnih uticaja na ljudska prava i životnu sredinu”, istakla je Lyra Jakulevičienė, u svojstvu potpredsjednice Radne grupe UN za biznis i ljudska prava, koju je Savjet za ljudska prava UN ovlastio da promoviše širenje i primjenu Rukovodećih principa UN-a o biznisu i ljudskim pravima.
Specijalni predstavnik EU za ljudska prava Olof Skoog u svojoj video poruci je istakao rastući značaj odgovornosti poslovnog sektora u zaštiti i promociji ljudskih prava.
„Privatni sektor igra ključnu ulogu u suočavanju sa društvenim izazovima, a biznisi bi sa principa „nenanošenja štete“ trebalo da pređu na aktivno promovisanje ljudskih prava. Zakonodavstvo EU ima važnu ulogu u obezbjeđivanju da kompanije poštuju ljudska prava i ekološke standarde, sa implikacijama na zemlje i izvan EU. Zato je i partnerstvo između EU i organizacija kao što je UNDP značajno, jer nacionalni akcioni planovi o poslovanju i ljudskim pravima koje neke zemlje regiona razvijaju, uz podršku UNDP-a, mogu pružiti koristan okvir za obezbjeđivanje podrške od strane svih aktera“, rekao je on.
Preporučeno
Učesnici i učesnice foruma razgovarali su i o potrebama i kapacitetima regiona za implementaciju Rukovodećih principa UN-a (UNGPs) i relevantnog EU zakonodavstva, ističući resurse potrebne za podršku ovim naporima. Pozdravili su organizaciju 5. Regionalnog foruma tokom naredne godine, kao značajnu priliku za podsticanje konstruktivnog dijaloga širom regiona.
