Iz Ministarstva ljudskih i manjinskih prava, kojim rukovodi ministar Fatmir Đeka, za portal Standard poručuju da 2026. godina nosi „krajnju ozbiljnost“ kada je riječ o zatvaranju pregovaračkih poglavlja i ispunjavanju obaveza iz evropske agende, posebno u okviru poglavlja 23 – Pravosuđe i temeljna prava.

2026. GODINA BEZ ALTERNATIVE: ZAVRŠNICA EVROPSKOG PUTA I KLJUČNE REFORME

Iz MLJMP ističu da imaju važnu ulogu u realizaciji završnih mjerila iz evropske agende.

„Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava ima obaveze u pregovaračkim poglavljima 23 i 19, gdje direktno učestvuje u realizaciji aktivnosti za završna mjerila. Naše obaveze odnose se primarno na jačanje pravnog okvira zaštite i unapređenja ljudskih prava i sloboda, manjinskih prava i rodne ravnopravnosti“, saopšteno je iz Ministarstva za Standard.

Podsjećaju da je prošle godine usvojen krovni antidiskriminacioni Zakon o zaštiti jednakosti i zabrani diskriminacije, koji predstavlja važan segment u ispunjavanju obaveza iz pregovaračkih poglavlja 2, 19 i 23.

Kako dodaju, tokom ove godine planirano je usvajanje nekoliko važnih zakonskih rješenja koja predstavljaju dio evropskih obaveza Crne Gore.

„Ove godine imamo po Programu rada Vlade, ali i Programu pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, usvajanje Zakona o Zaštitniku/ci ljudskih prava i sloboda Crne Gore, Zakona o rodnoj ravnopravnosti, Zakona o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja, kao i Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o manjinskim pravima i slobodama. Sve su nam obaveze u programima do kraja drugog kvartala 2026. godine“, istakli su iz MLJMP.

Ministarstvo će, kako navode, u istom roku pripremiti i informaciju o usklađenosti zakona sa Zakonom o životnom partnerstvu lica istog pola, kako bi se omogućila njegova puna implementacija u praksi.

Iz MLJMP podsjećaju da prate sprovođenje šest strateških dokumenata koji se odnose na unapređenje kvaliteta života građana, posebno pripadnika ranjivih društvenih kategorija.

„2026. godina nosi krajnju ozbiljnost u postupanju kada je riječ o zaokruživanju pregovaračkog procesa za pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji i s tim u vezi realizacija svih obaveza koje nam predstoje nema alternativu“, poručili su iz Ministarstva ljudskih i manjinskih prava za Standard.

DIJALOG SA CIVILNIM SEKTOROM I MEĐUNARODNIM PARTNERIMA KLJUČ ZA ODRŽIVE REFORME

Govoreći o tome na koji način Ministarstvo dodatno jača zaštitu ljudskih prava kroz proces evropskih integracija, iz MLJMP ističu da se normativni i strateški okvir kontinuirano unapređuje, posebno kroz saradnju sa domaćim i međunarodnim partnerima.

„U kreiranju nacionalnih politika iz ovih oblasti, kao i politika jednakih mogućnosti, Ministarstvo aktivno sarađuje sa svim relevantnim akterima, međunarodnim agencijama, organizacijama, institucijom Zaštitnika/ce ljudskih prava i sloboda Crne Gore i civilnim sektorom“, naveli su oni.

Kako dodaju, cilj je da reformski procesi budu održivi i primjenjivi u praksi, zbog čega insistiraju na širokom društvenom dijalogu.

„Smatramo da svaki korak i svaki dokument treba biti osmišljen pažljivo i u saradnji sa svima koji učestvuju u realizaciji istog. Ako zajedno planiramo i realizujemo, i rezultati će biti vidljiviji, konkretniji i dugoročniji“, poručuju iz MLJMP za Standard.

Posebno ističu saradnju sa nevladinim sektorom kroz finansiranje projekata koji doprinose zaštiti ljudskih prava i jednakosti.

„Ministarstvo u saradnji sa civilnim sektorom realizuje svoje strateške politike kroz finansiranje projekata za nevladine organizacije svake godine, kroz šest javnih konkursa. Konkursi se objavljuju na osnovu sektorskih analiza koje su usaglašene sa strateškim politikama i sugestijama zainteresovane javnosti“, navode iz MLJMP.

REFORME LJUDSKIH PRAVA TRAŽE VRIJEME, ALI NE SMIJU STATI

Komentarišući trenutno stanje ljudskih prava u Crnoj Gori u odnosu na preporuke Evropske komisije za poglavlje 23, iz Ministarstva ocjenjuju da je riječ o kompleksnoj i dinamičnoj oblasti u kojoj reforme zahtijevaju vrijeme i kontinuitet.

„Za ovu oblast nikada ne možemo reći da smo u potpunosti zadovoljni učinkom, ali je veoma značajno da imamo kontinuitet u radu i da je redovno unapređujemo i usklađujemo sa standardima Evropske unije“, kazali su iz MLJMP.

Kako pojašnjavaju, reformski proces ne može se svesti samo na formalno usvajanje zakona.

„Rezultati iz ove oblasti najčešće nijesu brzi jer je od najvećeg značaja da reformisani procesi i zakoni mogu da se primjenjuju u Crnoj Gori, a ne da se samo nazovu ispunjenom obavezom. Da može brže – može, naravno, ali ostaje ključno pitanje da li je opšta javnost u potpunosti spremna i da li razumije suštinu tih procesa i prava koja se garantuju“, naveli su iz MLJMP.

Iz tog razloga, kako dodaju, većina zakona koji podliježu reformi zahtjeva određeno vrijeme.

„Određeni zakoni su mijenjani i dopunjavani i po nekoliko puta tokom pregovaračkog procesa, a sve iz najbolje namjere da budu što kompletniji i da im primjena bude uspješnija”, ističu iz MLJMP.

CRNA GORA, UPRKOS IZAZOVIMA, NIJE ODUSTALA OD EVROPSKOG PUTA

Govoreći o konkretnim koristima koje građani mogu osjetiti kroz reformske procese i evropske integracije, iz Ministarstva navode da je Crna Gora za 14 godina pregovora napravila značajan napredak u oblasti ljudskih prava.

„Crna Gora četrnaest godina kasnije u odnosu na početak pregovaračkog procesa može smatrati da jeste napredovala u reformama. Različite promjene dogodile su se u tom periodu, ali što je najvažnije, Crna Gora nije odustala od svog evropskog puta“, istakli su iz MLJMP za Standard.

Kako zaključuju, unaprijeđen je antidiskriminacioni okvir i usvojeni brojni zakoni koji su doprinijeli većoj zaštiti ljudskih i manjinskih prava.

„Značajne smo zakone za unapređenje ljudskih i manjinskih prava i sloboda usvojili u ovom periodu, neke i izmjenili po nekoliko puta što govori o kontinuiranom i ozbiljnom odnosu prema procesima i našim građanima/kama, posebno kada je riječ o ranjivim društvenim kategorijama“, zaključili su iz MLJMP.

TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA “ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE.