Video
„Kada je riječ o manje štetnim alternativnim duvanskim proizvodima, postoje mnogobrojni propusti koji mogu imati dugoročne posljedice po korisnike“, istakao je Alen Bubis, profesor emeritus toksikologije i predsjedavajući britanskim komitetom za toksikologiju, kraljevskog Londonskog koledža. Bubis smatra da to može biti veliki problem u domenu javnog zdravlja, naročito ako ljudi nemaju svijest o postojanju alternativnih izbora pušenju ili nisu dovoljno edukovani o njima. „Vidjeli smo da su ljudi počeli da koriste e-cigarete, ali koliko njih bi zaista prestalo da puši da nemaju ovu alternativu kao izbor“, upitao je on.
Bubis je ukazao na odgovornost koju vodeće institucije, prije svega Svjetska zdravstvena organizacija ima, kada osporava prednosti ovih proizvoda. „Kada zabranjuje upotrebu e-cigareta, SZO pokušava da nađe poziciju koja bi mogla da se primijeni globalno, pri čemu ne uzima u obzir rizike koje konzumiranje konvencionalnih cigareta nosi, u poređenju sa manje štetnim alternativnim duvanskim proizvodima“, napominje on.
Dodaje da ovakav stav potiče od pretpostavljenih, hipotetičkih situacija, koje polaze od najgoreg scenarija po korisnike, bez ikakvog utemeljenja. Kako kaže, u posljednjih 10 godina imali smo priliku da posmatramo ljude koji koriste alternativne duvanske proizvode (e-cigarete) i uvjerimo se da teška trovanja i druge negativne posljedice po zdravlje na koje SZO upozorava i zbog kojih propagira zabranu manje štetnih alternativa – gotovo da ne postoje.
Problem selektivnih informacija
Dr Konstatinos Farsalinos, spoljni naučni saradnik Univerziteta u Patrasu, Odjeljenje za javno zdravlje i zdravlje zajednice i Univerzitet Zapadne Atike, ukazao je na jedan drugi aspekt manipulacije informacijama. „Svakog dana vidimo primjere gdje se činjenice koje govore u prilog manje štetnim duvanskim alternativama ignorišu i selektivno upotrebljavaju“, naglasio je on.
Farsalinos je naveo da pojedini naučni časopisi na taj način dovode u zabludu i javnost i korinike manje štetnih alternativa. On je kao primjer naveo studiju koja povezuje upotrebu e-cigarete sa kardiovaskularnim oboljenjima, tačnije, akutnim smanjenjem elastičnosti arterija, upoređujući akutnu upotrebu nikotina sa kofeinom. „Kofein takođe akutno smanjuje elastičnost naših arterija i povećava krvni pritisak. A znamo da kofein nije faktor rizika za razvoj kardiovaskularnih bolesti. Nikotin može akutno smanjiti elastičnost arterija, ali ako umjesto cigareta koristite nikotinsku zamensku terapiju, tokom vremena arterijama se vraća elastičnost. Na ovakvoj vrsti sudija ne možemo da zasnivamo prognostičke informacije, jer se radi o akutnim stanjima. Kada mjerite akutne promjene, ne možete imati bilo kakvu prognostičku vrijednost“, istakao je on.
Učesnici Samita su se složili da bi trebalo da budemo oprezniji sa porukama o manje štetnim alternativama, jer imaju veliki uticaj na polje javnog zdravlja i mogu spriječiti pušače da se sa klasičnih cigareta prebace na duvanske proizvode koje nose značajno manji rizik po zdravlje.
Piter Hajek, profesor kliničke psihologije Volfson Instituta za javno zdravlje, pri Univerzitetu Kraljice Meri u Londonu istakao je da je kroz istoriju nebrojeno puta dokazano da je nauka tu da daje odgovore i rastjeruje ih strah i kao primjer je naveo nikotinsku zamjensku terapiju. „Kada je nikotinska zamjenska terapija predstavljena postojala je velika zabrinutost u vezi potencijalne zavisnosti do koje može da dovede, toksičnosti, privlačnosti djeci… Međutim, istraživanja su pokazala da je nikotinska zamjenska terapija bezbjedna, da uopšte ne privlači nepušače, te da je veoma efektivna, tako da su ove brige ostavljene po strani“, naveo je Hajek.
Emeritus profesor Alen Bubis istakao je da se vjekovima vjerovalo da je nikotin jedna od najtoksičnijih materija, da nekoliko miligrama može da dovede do smrti, ali da se ispostavilo da su te tvrdnje potpuno pogrešne, te da nikotin nije ni blizu toksičan kao što se vjerovalo.
Uloga manje štetnih alternativa u borbi protiv pušenja
Nezavisni eksperti koji su učestvovali na ovogodišnjem Samitu, osvrnuli su se na odluku pojedinih zemalja da se u bliskoj budućnosti potpuno oslobode duvanskog dima, analizirajući dosadašnje rezultate i uloge koju proizvodi smanjenog rizika imaju u dostizanju ovog cilja.
Naveden je primjer Velike Britanije, gdje se uz pomoć elektronskih cigareta kao terapije za odvikavanje od pušenja, ostvaruju značajni rezultati u domenu javnog zdravlja. „Oko 15 odsto odrasle populacije u Britaniji i dalje konzumira cigarete. Od toga će čak oko 50 odsto njih imati problem sa nekom od bolesti koje povezujemo sa pušenjem. Ali, ukoliko prestanu da puše, rizik od dobijanja ozbiljnih bolesti smanjuje za bar 50 odsto, a nekad i više“, ističu stručnjaci. Oni su se složili da su u borbi protiv duvanskog dima i klasičnih cigareta važan saveznik alternativni nikotinski proizvodi, koji mogu biti rješenje za sve one koji ne žele da se odreknu duvana.
„Znamo da nikotin nije najštetniji produkt cigarete, već duvanski dim. Nikotin je supstanca koja izaziva zavisnost. I zato, ako hoćemo da se u potpunosti oslobodimo cigareta, moramo da omogućimo ljudima alternativne načine konzumacije nikotina“, poručili su oni.
Preporučeno
