Video
Evropska konfederacija sindikata (EKS), Unija slobodnih sindikata (USSCG) i Savez sindikata Crne Gore (SSCG) uputili su Evropskoj komisiji pismo u kojem su naveli da pogoršanje socijalnog dijaloga u Crnoj Gori ugrožava napredak u okviru Poglavlja 19.
“Sa žaljenjem vas obavještavamo da se, dva i po mjeseca kasnije, situacija dodatno pogoršala, te da je Opšti kolektivni ugovor (OKU), zakonska zaštita za više od 100 hiljada crnogorskih radnika koji nijesu obuhvaćeni granskim ili kolektivnim ugovorima na nivou kompanija, sada je u potpunosti prestao da važi”, navodi se u pismu.
U pismu se dodaje da su tokom cijele prošle godine, sindikati, poslodavci i Vlada, svi potpisnici OKU, intenzivno pregovarali kroz posebno formiranu Radnu grupu, sa ciljem da se obezbijedi povećanje zarada u javnom i privatnom sektoru.
“Sindikati i poslodavci postigli su kompromis o povećanju zarada kroz povećanje koeficijenata složenosti poslova i povećanje obračunske vrijednosti koeficijenta, te su zajednički zatražili od Vlade da potpiše usaglašeni tekst. Umjesto da potpiše usaglašeni tekst, Vlada je u januaru, putem skupštinskog amandmana na Zakon o radu, produžila važenje starog kolektivnog ugovora”, rekli su iz sindikalnih organizacija.
Održani su dodatni sastanci sa predsjednikom Vlade, pri čemu je Vlada načelno iskazala podršku povećanju zarada, ali je insistirala na pronalaženju „boljeg modela“ od onog koji je usaglasila Radna grupa. Nijedan takav alternativni model nikada nije predstavljen. Sastanci, uključujući sjednice Socijalnog savjeta i Radne grupe, odlagani su bez obrazloženja i nijesu naknadno zakazivani. Kao posljedica toga, OKU je prestao da važi u aprilu.
“Suočeni sa odbijanjem Vlade da se uključi u dijalog, sindikati su iskoristili svoje legitimno pravo na industrijsku akciju. Do danas, Vlada Crne Gore nije odgovorila, a sindikati planiraju da intenziviraju protestne aktivnosti”, dodaje se u pismu.
Na zajedničkom sastanku reprezentativnih socijalnih partnera, Vlade Crne Gore i Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori, održanom u julu, članica USSCG navela je da se socijalni dijalog u Crnoj Gori vodi na način koji nije ni konstruktivan ni funkcionalan, te zatražila od Komisije da ovo tretira kao mjerilo za zatvaranje Poglavlja 19 – odnosno, da zatvaranje poglavlja uslovi uspostavljanjem funkcionalnog socijalnog dijaloga, imajući u vidu prestanak važenja OKU-a. Ovaj zahtjev nije nov: on odražava sopstvenu analizu Komisije.
EKS u potpunosti podržava proces pristupanja Crne Gore zasnovan na zaslugama i ubrzani proces pristupanja.
U odgovoru Komisije od 24. juna je potvrđeno da je „suštinski socijalni dijalog jedan od ključnih stubova procesa pristupanja Crne Gore EU i njenog budućeg članstva“, ukazuje se na obavezu Crne Gore u okviru Poglavlja 19 da pokaže jasno i mjerljivo jačanje socijalnog dijaloga na svim nivoima, i poziva na Preporuku Savjeta od 12. juna 2023. godine o jačanju socijalnog dijaloga u Evropskoj uniji.
U pismu se traži od Komisije da direktno sa Vladom Crne Gore pokrene pitanje prestanka važenja OKU-a, izričito potvrdi, mimo opštih poziva na ohrabrivanje, da će zatvaranje Poglavlja 19 i dalje biti uslovljeno provjerljivim i praktičnim napretkom u oblasti socijalnog dijaloga, u skladu sa sopstvenom preporukom Komisije iz 2025. godine, te da zatvaranje poglavlja neće napredovati dok pitanje OKU-a ne bude riješeno, kao i da formalno evidentira, u okviru kontinuiranog praćenja stanja u Poglavlju 19, događaje navedene u tom pismu, obraćanje USSCG-a Delegaciji EU u julu, kao i kontinuirano zanemarivanje zabrinutosti koje su već upućene Vladi.
Oni od EK traže i da odobri zajednički sastanak EKS-a i njegovih crnogorskih članica sa komesarkom i izvršnom potpredsjednicom, na kojem bi se razgovaralo o konkretnoj podršci EU u cilju ponovnog uspostavljanja funkcionalnog socijalnog dijaloga u Crnoj Gori.
Preporučeno
“Sindikalni pokret Crne Gore dosljedno je podržavao pristupanje zemlje Evropskoj uniji. Upravo ta posvećenost obavezuje EKS i njegove članice da insistiraju na tome da pristupanje donese stvarna poboljšanja za zaposlene i radnike i da se mjerilo socijalnog dijaloga u okviru Poglavlja 19 tretira kao stvarni uslov, a ne kao formalnost”, zaključuje se u pismu.
