Iako saglasan sa ocjenom ministarke evropskih poslova Maide Gorčević da je privremeno zatvaranje Poglavlja 32 koje je najavljeno za danas, značajan signal povjerenja Evropske unije (EU) u dosadašnji reformski pravac i kapacitete institucija, Čađenović ipak naglašava da je važno napraviti jasnu razliku između normativne i institucionalne usklađenosti, s jedne strane, i potpune i održive primjene u praksi, s druge.
Poglavlje 32, kako je navela Gorčević, odnosi se na usvajanje međunarodno prihvaćenih standarda javne unutrašnje finansijske kontrole, standarda eksterne revizije i najboljih praksi EU i njihove primjene na cijeli javni sektor.“Poseban značaj ovog poglavlja ogleda su u unapređenju sistema unutrašnjih finansijskih kontrola, jačanju nezavisnosti i kapaciteta DRI, zaštiti finansijskih interesa EU i eura od falsifikovanja, što dodatno potvrđuje povjerenje EU u naš institucionalni okvir i sposobnost da preuzmemo obaveze članstva”, kazala je Gorčević prošle sedmice.
Ipak, s druge strane, Čađenovič ističe da pitanje finansijske i institucionalne nezavisnosti DRI još nije u potpunosti zakonodavno zaokruženo.
“Iako je Evropska komisija u izvještajima za 2021. i 2023. godinu konstatovala da je normativni okvir nezavisnosti DRI uspostavljen, u Izvještaju za 2025. godinu prvi put je eksplicitno naglašena potreba da se ta nezavisnost snažnije obezbijedi u praksi. U tom kontekstu, u okviru završnih mjerila za zatvaranje Poglavlja 32, ukazano je na potrebu da se obezbijedi puna finansijska, funkcionalna i institucionalna nezavisnost DRI, uključujući i pitanje adekvatnog poslovnog prostora i obezbjeđivanje budžetskih sredstava u skladu sa potrebama Državne revizorske institucije”, kazao je Čađenović Pobjedi.
Dodaje da je otvoreno pitanje i zakonskog uređenja mehanizma koji bi garantovao da Vlada, nakon što nadležni skupštinski odbor za ekonomiju, finansije i budžet dâ odobrenje, ne može da umanji budžetski zahtjev DRI-a, što se dešava drugu godinu zaredom.
“Ova pitanja su bila transparentno komunicirana sa relevantnim međunarodnim partnerima, uključujući Evropsku komisiju, te su razmatrana i na sjednici Pododbora za ekonomska i finansijska pitanja i statistiku, održanoj 20. novembra, u okviru praćenja ispunjavanja završnih mjerila za Poglavlje 32. Ohrabruje činjenica da je Skupština Crne Gore prepoznala njihovu važnost i zadužila Vladu da preduzme odgovarajuće mjere radi njihovog rješavanja”, rekao je Čađenović.
Zato, kako dodaje, zatvaranje Poglavlja 32 predstavlja potvrdu dostignutog nivoa usklađenosti i napretka, ali uz očekivanje da se u narednom periodu nastavi dosljedna primjena preuzetih obaveza, imajući u vidu da je riječ o privremenom zatvaranju, čija se održivost potvrđuje kroz kontinuirane rezultate u praksi.
Interne kontrole u javnom sektoru
Na pitanje Pobjede kako vidi stanje u oblasti interne finansijske kontrole u javnom sektoru, čija je ranija revizija uspjeha pokazala da nije na zadovoljavajućem nivou, Čađenović navodi da je došlo do određenih pomaka. Naglašava da je riječ o jednom od ključnih stubova dobrog finansijskog upravljanja i odgovornosti, i u tom smislu je prirodno da se njegovo stanje posmatra dinamično, kroz kontinuitet unapređenja.
“Ranija revizija uspjeha iz 2017. godine je ukazala da sistem interne finansijske kontrole u javnom sektoru nije bio na zadovoljavajućem nivou, posebno u dijelu upravljanja rizicima, jasno definisanih kontrolnih aktivnosti i dosljedne primjene propisa u praksi. Ti nalazi su bili zasnovani na objektivnim kriterijumima i u potpunosti su korespondirali sa ocjenama koje su u istom periodu davali i međunarodni partneri”, kazao je Čađenović.
Iako je, kako dodaje, u međuvremenu ostvaren napredak posebno u dijelu normativnog uređenja i jačanja institucionalnog okvira interne revizije, Čađenović ocjenjuje da su i dalje prisutne znatne razlike u stepenu uspostavljenosti i funkcionalnosti sistema interne finansijske kontrole među budžetskim korisnicima. To ukazuje da se promjene ne odvijaju ujednačenom dinamikom.
“Upravo zbog toga se može zaključiti da je ova oblast normativno uređenija u odnosu na period vršenja revizije, ali da izazovi i dalje postoje u dijelu dosljedne primjene u praksi. Jačanje interne finansijske kontrole nije pitanje isključivo propisa, već i upravljačke kulture, odgovornosti rukovodilaca i sistematskog praćenja rizika”, zaključuje Čađenović dodajući da će DRI kroz revizije nastaviti da daje praktične preporuke kako bi sistem interne finansijske kontrole postao stvarni alat za unapređenje efikasnosti, zakonitosti i transparentnosti u upravljanju javnim sredstvima.
Ministar finansija Novica Vuković je prošle sedmice ocijenio da Crna Gora, zatvaranjem Poglavlja 32 – Finansijski nadzor, koje se očekuje danas potvrđuje da je dostigla visok nivo institucionalne zrelosti i sposobnosti da primjenjuje najviše evropske standarde u upravljanju javnim finansijama.
Reforme suštinske i mjerljive
On je podsjetio da je to treće pregovaračko poglavlje u nadležnosti Ministarstva finansija koje se uspješno zatvara, navodeći da je to jasan pokazatelj da reforme koje sprovode nijesu formalne, već suštinske i mjerljive.
“Kroz snažnu i dobro koordinisanu saradnju Ministarstva finansija sa Državnom revizorskom institucijom, Revizorskim tijelom i Centralnom bankom, znatno smo unaprijedili zakonodavni i institucionalni okvir finansijskog nadzora”, kazao je Vuković.
Prema njegovim riječima, reforma sistema unutrašnje finansijske kontrole, jačanje interne i eksterne revizije, kao i uvođenje jasnih pravila odgovornosti, doveli su do transparentnijeg i odgovornijeg upravljanja novcem poreskih obveznika.
“Danas se javna sredstva planiraju i troše uz viši stepen kontrole, smanjen je prostor za nepravilnosti, a rukovodioci institucija imaju jasno definisane obaveze i odgovornost za odluke koje donose”, istakao je Vuković.
Kako je naveo, time se ne jača samo finansijska disciplina, već i kvalitet javnih usluga koje se pružaju građanima.
“Ministarstvo finansija ima jednu od ključnih uloga u evropskim integracijama, kako kroz direktnu nadležnost u pregovorima, tako i kroz ispunjavanje ekonomskih i političkih kriterijuma za članstvo u Evropskoj uniji”, naglasio je Vuković.
On je kazao da su ponosni na ostvarene rezultate, ističući da nema vremena za predah.
Preporučeno
“Nastavljamo odlučno, sa jasnim ciljem da do kraja godine ispunimo sve obaveze i omogućimo zatvaranje preostalih pregovaračkih poglavlja u našoj nadležnosti”, zaključio je Vuković.
Video