Damjanović

Na planu suzbijanja prekograničnog kriminala, naročito krijumčarenja narkotika, u prošloj godini su postignuti najbolji rezultati od uspostavljanja granične policije, kazao je u intervjuu portalu Standard pomoćnik direktora Uprave policije i rukovodilac Sektora granične policije Vesko Damjanović. Kako je objasnio on, 2017. godina će biti upamćena kao rekordna po količini zaplijenjenih narkotika je granična policija za 12 mjeseci oduzela 3.003 kilograma marihuane i skanka, 17,243 kilograma heroina, 18,225 litara hašišovog ulja i 2,020 kilograma hašiša. 

Standard: Nedavno ste zaplijenili 600 kilograma droge i tri plovila. Da li možete da opišete kako je tekla akcija?

Damjanović: Službenici Sektora granične policije, postupajući po podacima dobijenim zahvaljujući razmjeni informacija u realnom vremenu sa kolegama iz Guardia di Finanza Italije i Granične policije Albanije, izveli su višednevne akcije kojima su presjekli lanac međunarodnog krijumčarenja marihuane morskim putem, koji je vodio od Albanije ka Italiji i dalje, ka drugim zemljama Evropske unije. Naime Granična policija je u dvije odvojene akcije 06. januara i 10. januara zaplijenila ukupno tri plovila kod kojih je zatečeno ukupno pet lica.
Od lica koja su zatečena na plovilima uzete su izjave, a prikupljene operativne podatke do kojih smo došli ustupili smo ih našim kolegama u Albaniji i Italiji, radi daljeg krivičnog procesuiranja ovog predmeta. Zahvaljujući operativnim podacima do kojih su službenici Granične policije došli u predmetnim slučajevima i dali kolegama u Italiji i Albaniji, u Albaniji je otkriveno 600 kilograma marihuane koja je, bila namijena međunarodnom krijumčarenju upotrebom plovila koja je Granična policija locirala i zaplijenila, dok je kasnijom detaljnom pretragom albanskog priobalja pronađeno još jedno brzo RIB plovilo. U toku je dalje preduzimanje operativnih mjera i radnji nad umiješanim licima i uzapćenim plovilima. U realizaciji akcije osim tehničkih kapaciteta Granične policije korišćeni su i kapaciteti Uprave pomorske sigurnosti i Mornarice Crne Gore.

Fotografije zaplijenjenog brzog RIB plovila na službenom vezu Granične policije u Baru

Standard: Kakve rezultate je granična policija zabilježila u prošloj godini, u vidu suzbijanja nelegalnog prometa roba i ljudi?

Damjanović: Na planu suzbijanja prekograničnog kriminala, naročito krijumčarenja narkotika postignuti su najbolji rezultat od uspostavljanja granične policije. Tokom godine oduzeto je: 3.003 kg marihuane i skanka, 17,243 kg heroina, 18,225 litara hašišovog ulja i 2,020 kg hašiša. Rezultati su za 53% bolji u odnosu na 2016. godinu koja je bila rekordna po količini zaplijenjenih narkotika. U toku 2017. godine registrovana je najveća pojedinačna zapljena narkotika. Naime, 10.05.2017.godine, granična policija je presjekla lanac krijumčarenja opojne droge marihuane kojom prilikom je u teritorijalnim vodama Crne Gore detektovano i presretnuto brzo švercersko plovilo RIB, sa dva albanska člana posade, u kojem se nalazilo 1.536 kg opojne droge marihuana i 1,9 kg opojne droge hašiš. Albanski državljani su krivično procesuirani i trenutno se nalaze na izdržavanju sedmogodišnje zatvorske kazne u Spužu. Takođe, na planu suzbijanja drugih oblika prekograničnog kriminala i sive ekonomije ostvareni su veoma dobri rezultati. Oduzeto je: 8.046 šteka cigareta, 2.004 kg ribe, 1.057 i alkoholnog pića, 732 kg mliječnih proizvoda i dr.

U saradnji sa službenicima Sektora kriminalističke policije sprovođene su istrage u operativnim akcijama, na međunarodnom i nacionalnom nivou, od kojih ističemo: „Dardaneli“, „Kolosijek II“ i „Centar“. U navedenim akcijama, više osoba sa područja Crne Gore i zemalja Bliskog Istoka lišeno je slobode i protiv istih podnijete krivične prijave zbog počinjenih krivičnih djela u vezi sa krijumčarenjem ljudi – migranata.

Fotografija oduzete opojne droge i uzapćenog brzog RIB plovila

Standard: Koji su kriminalni trendovi na granici obilježili prošlu godinu? Koje su kriminalne pojave bile u porastu, a koje u padu?

Damjanović: Masovne ilegalne migracije, kao globalni fenomen, tokom 2017. godine su zaobišle Crnu Goru. Od avgusta 2017. godine zabilježen je blagi porast broja nezakonitih migranata iz pravca susjedne Republike Albanije, u odnosnu na 2016. godinu. Generalno, nezakonite migracije u Crnoj Gori su individualnog karaktera ili se radi o manjim grupama, imaju tranzitni karakter, a uglavnom je riječ o ekonomskim migrantima sa područija Alžira, Sirije, Maroka, Avganistana, Pakistana, Libije, Iraka, kao i državljanima susjednih zemalja – Albanije, Kosova i Srbije. Većina tih lica po zaticanju traže azil, te shodno važećem Zakonu o azilu se ne kažnjavaju za nezakonit ulazak u našu zemlju, već se upućuju da takve zahtjeve podnose u nadležnu službu MUP-a (Direkcija za azil). Lica se potom smještaju u Centar za azilante koji je otvorenog tipa, dobijaju identifikacione potvrde i imaju pravo na boravak do okončanja postupka.

Međutim, mnogi od njih ne čekaju okončanje postupka po podnijetom zahtjevu za azil već pokušavaju nezakonito da napuste teritoriju Crne Gore preko Bosnei Hercegovine, rjeđe prema Hrvatskoj.
U skladu sa važećim Sporazumima o vraćanju i prihvatanju lica čiji je ulazak ili boravak nezakonit, sva lica koja su zatečena od strane granične policije BIH i Hrvatske u nezakonitom prelasku državne granice iz pravca Crne Gore prihvataju se u skraćenom postupku na graničnim prelazima predviđenim navedenim sporazumima. Lica koja ne traže azil prekršajno se procesuiraju, a po završenom postupku kod sudova za prekršaje smještaju u Prihvatilište za strance (objekat zatvorenog tipa), u cilju utvrđivanja identita i njihovog prinudnog udaljenja iz Crne Gore. U toku su pojačane mjere obezbjeđenja državne granice u cilju suzbijanja nezakonitih prelazaka državne granice.

Od 01.01.2018.godine na snazi je novi Zakon o međunarodnoj i privremenoj zaštiti stranaca, po kojem je nadležnost policije značajno povećana, prvenstveno kada je u pitanju registracija lica koja izraze namjeru za međunarodnu zaštitu.
Sektor granične policije sprovodi Plan pojačanog nadzora državne granice, predviđa raspored patrola na svim kritičnim tačkama, odnosno pravcima u prvom stepenu ugroženosti kada su u pitanju nezakonite migracije, odnosno broj službenika, vozila, tehničkih sredstava i opreme koja se angažuje.

U cilju efikasnije borbe protiv nezakonitih migracija, kao i suzbijanja nezakonitog rada stranaca, granična policija je u 2017. godini realizovala 790 akcija kontrole kretanja i boravka stranaca, od kojih je 403 izvedeno sa službenicima Uprave za inspekcijske poslove, sa kojima je naša saradnja konstantno na zavidnom nivou. Tokom izvedenih akcija procesuirano je 3351 lica.
Po liniji rada stranaca, tokom 2017. godine postignuti najbolji rezultati od formiranja granične policije Crne Gore. Većina rezultata odnosi na rad Regionalnog centra granične policije Jug , u čijem djelokrugu se nalaze opštine gdje inače i boravi i radi najveći broj stranih državljana tokom godine.

U decembru 2017. godine zabilježen je porast broja otkrivenih falsifikovanih putnih isprava na graničnim prelazima u Crnoj Gori ( ukupno 27 u odnosu na novembar dva i oktobar jedan). Razlog ovog povećanja je otkrivanje određenog broja putnih isprava stranih državljana u kojima su se nalazili otisnuti falsifikovani granični štambilji graničnih prelaza u Crnoj Gori. U putne isprave stranih državljana unošeni su falsifikovani otisci graničnih štambilja navodnog prelaska državne granice radi ostvarivanja prava na boravak u Crnoj Gori. Službenici Sektora kriminalističke policije Osnovnom državnom tužilaštvu podnijeli su krivičnu prijavu protiv dva državljana Ruske Federacije zbog osnovanje sumnje da su izvršili krivično djelo falsifikovanje isprave, i to u više navrata, u produženom trajanju.

Damjanović

Standard: Koliko osoba je uhapšeno na granici po potjernicama, za koja djela su potraživani i čiji su državljani?

Damjanović: Uspostavljeni informacioni sistem unaprijedio je kvalitet rada i doprinio ostvarivanju dobrih rezultata, pa je tokom 2017. godine provjerama na graničnim prelazima pronađeno 1242 lica u 2017. godini, dok je taj broj u 2016. godini 909 lica. Na granični prelazima u Crnoj Gori tokom 2017.godine lišenoje slobode po međunarodnim potjernicama ukupno 45 lica, zbog krađa, prevara, droge, falsifikovanja, primanja mita, zločina protiv čovječnosti…Od uhapšenih najviše je državljana Albanije (19), Srbije (7), BiH (5), Kosova (3), Rusije (2), Makedonije (2), Ukrajine (2), Hrvatska (1), Moldavija (1), Kazakstan (1), Italija (1), Meksiko (1).

Standard: Kako je ranijih godina policija na granici označavana kao slaba tačka za korupciju, šta je menadžent Uprave policije preduzeo na njenom suzbijanju?

Damjanović: U februaru 2017. godine, usvojen je Zajednički Plan mjera za prevenciju i represiju korupcije na graničnim prelazima. Planom su jasno definisane institucije odgovorne za izvršavanje obaveza i to su MUP – UP – Sektor granične policije, MF – Uprava carina, Uprava za inspekcijske poslove i Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove. Takođe kao subjekt koji se pojavljuje u dijelu obezbjeđenja dijela uslova za rad službi na graničnim prelazima definisana je Uprava za imovinu.
Opremljenost graničnih prelaza savremenim tehničkim sredstvima za kontrolu i informacione sistemi uvezani sa Interpolovim bazama podataka omogućavaju efikasne i kvalitetne kontrole i pospješuju kvalitet rada granične policije. Takođe, instaliran je informacioni sistem sa šiframa za pristupa bazama podataka za svakog službenika. To onemogućava eventualne zloupotrebe svih oblika kriminala na graničnim prelazima u vezi prelaska državne granice lica, vozila i upotrebe falsifikata putnih isprava, za kojima su raspisane elektronske potrage.
Rukovodioci policije vrše česte kontrolne obilaske službenika na svim radnim pozicijama odnosno kontrolu svih radnih aktivnosti prateći kvalitet rada način vršenja poslova, a posebno pažnju posvećuju radnim mjestima koja su prema procjeni najviše kritična za koruptivne pojave.
Svi rukovodioci granične policije na graničnim prelazima i na obezbjeđenju državne granice, kao i službenici zaduženi za operativno – kriminalistički rad vrše svakodnevne kontrole na svim nivoima – od policajca ili određenog radnog mjesta ka višim rukovodnim mjestima, do samog rukovodioca na određenom dijelu terena na kome se sprovodi granična kontrola.
Rotacija kadrova na granicama se ne vrši često, ali se nastoji da službenici granične policije budu obučeni za sve vrste poslova iz oblasti granične kontrole. Na taj način moguće je raspoređivanje službenika u zavisnosti od aktuelne problematike i analize rizika (povećan promet putnika, povećan broj ilegalnih prelazaka, turistička sezona, zimski period ).
Da bi se preduprijedili i smanjili eventualni rizici koruptivnih aktivnosti periodično se vrši i rotacija graničnih policajaca sa jedne radne pozicije na drugu.
Redovnim obilascima i najavljenim i nenajavljenim – iznenadnim kontrolama angažovanih službenika na poslovima granične kontrole, pokušavamo da preduprijedimo korupciju i pojave korupcije svedemo na minimum.
Tokom 2017. godine službenici granične policije prošli su 224 različita vida obučavanja (seminara, radionica, kurseva, studijskih posjeta) u kojima je učestvovalo 2.380 službenika. U saradnji sa Policijskom akademijom u Danilovgradu, Upravom za kadrove, kao i drugim domaćim i međunarodnim organizacijama, kontinuirano se realizuju obuke koje za temu imaju unaprjeđenje integriteta granične policije i prevenciju korupcije: Suzbijenje korupcije na graničnim prelazima, Jačanje integriteta u sektoru bezbjednosti i dr.

Standard: Da li je granica dovoljno dobro zaštićena od zloupotreba kriminalnih struktura, kakva je trenutna situacija? Posebno na Skadarskom jezeru i na moru?

Damjanović: Nadzor državne granice na Jadranskom moru i Skadarskom jezeru vrši se permanentno upotrebom kapaciteta za detekciju, upotrebom sistema elektronskog nadzora državne granice i kapacitetima za reakciju prvenstveno patrolnim plovilima uz podršku motorizovanih patrola u priobalju. Angažovanje i sadejstvo organa na terenu vrši se na osnovu dobijenih podataka sa sistema elektronskog nadzora u realnom vremenu, postojećih operativnih podataka i produkata analize rizika.

Sistem elektronskog nadzora vrši multisenzorno osmatranje akvatorije, priobalja i teritorije upotrebom radarskih, termovizijskih i CCTV osmatračkih senzora. Ova sistem je u 2017. godini detektovao ukupno 349 nedozvoljenih prelazaka državne granice. Takođe svakodnevno dodatno angažujemo i dobijamo podatke sa radarskih sistema Uprave pomorske sigurnosti i Mornarice Crne Gore.

U toku je tenderska procedura za nabavku komponenti za nadogradnju postojećeg Sistema elektronskog nadzora iz budžeta Sektorske budžetske pomoći, u iznosu od 1.160.000,00 € bez uračunatog PDV-a, čijom će se integracijom u postojeći sistem znatno unaprijediti postojeće stanje i kapaciteti za detekciju, klasifikaciju i identifikaciju stvari, događaja i pojava od interesa za graničnu bezbjednost.

Standard: Da li imate dovoljno plovila za kontrolu granice i u kakvom su stanju?

 

 Regionalni komunikaciono operativni centar RCC JUG Granične policije u Baru – Sistem elektronskog nadzora državne granice

Damjanović: Granična policija trenutno raspolaže određenim brojem i vrstom plovila, koji se na najbolji mogući način koriste u postojećem sistemu granične bezbjednosti na vodi, uz brojna ograničenja i prisutne probleme u servisiranju. Takođe kada god nam zatreba na poslovima i zadacima nadzora državne granice i drugim poslovima i zadacima javne bezbjednosti možemo angažovati i plovila iz sastava Uprave pomorske sigurnosti, Lučkih kapetanjija, Mornarice Crne Gore i Službe zaštite NP Skadarsko jezero.

Shodno dosadašnjim preduzetim mjerama, tokom 2018. godine značajno ćemo unapijediti postojeću situaciju, jer: U završnoj fazi za uvođenje u operativnu upotrebu se nalaze 2 patrolna čamca koja smo dobili putem donacije Guardia di Costiere R.Italije,
Takođe u toku je realizacije donacije 2 patrolna čamca Guardia di Finanze R.Italije; U toku je tenderska procedura za nabavku 3 patrolna čamca iz budžeta Sektorske budžetske podrške. Sa postojećim stanjem uspjeli smo da spriječimo i presječemo lanac međunarodnog krijumčarenja na Jadranskom moru. Stavljanjem u operativnu upotrebu sedam novih plovila, tokom 2018. godine, kapaciteti granične policije će biti značajno unapređeni.

Interventni Patrolni čamac PČ-501 iz sastava Regionalnog centra granične policije JUG, na Jadranskom moru

Jasmina Muminović