Video
Ovo je četvrti put da Ustavni sud u vezi sa mjerama nadzora određenim Radu Miloševiću utvrđuje povredu njegovog prava na slobodu kretanja.
Protiv Miloševića se od kraja 2022. godine vodi istraga zbog osnovane sumnje da je izvršio krivično djelo stvaranje kriminalne organizacije.
On je od 21. decembra 2022. do 21. juna 2023. godine proveo šest mjeseci u pritvoru, nakon čega je pušten na slobodu jer optužnica nije podignuta u Ustavom propisanom roku.
Nakon toga su mu određene i više puta produžavane dvije mjere nadzora: obaveza javljanja Upravi policije jednom mjesečno i privremeno oduzimanje pasoša i službenog pasoša.
Mjere su određene radi obezbjeđenja njegovog prisustva i nesmetanog vođenja krivičnog postupka, a prema spisima kojima je raspolagao Ustavni sud posljednji put su produžene 18. februara 2025. godine.
Specijalno državno tužilaštvo obavijestilo je Ustavni sud 25. marta 2025. godine da optužnica u tom predmetu još nije podignuta.
“Kao razlog je navedeno da je jedan od dokaza potrebnih za donošenje odluke – komunikacija ostvarena putem aplikacije SKY ECC, zatražen od nadležnog pravosudnog organa Republike Francuske i dostavljen preko EUROJUST-a 17. marta 2025. godine, ali da u tom trenutku još nije bio proslijeđen Tužilaštvu preko Ministarstva pravde”, podsjećaju iz Ustavnog suda.
Ustavni sud ocijenio je da su mjere nadzora imale osnov u zakonu i da su težile legitimnom cilju obezbjeđivanja dostupnosti podnosioca nadležnim organima i nesmetanog vođenja krivičnog postupka.
“Međutim, Viši sud nije sproveo potpunu i suštinsku procjenu da li su dalje trajanje i istovremena primjena obje mjere bili neophodni i srazmjerni tom cilju”, navedeno je u saopštenju.
Ustavni sud ukazao je na praksu Evropskog suda za ljudska prava prema kojoj odluka o određivanju ili produžavanju mjera kojima se ograničava sloboda kretanja mora biti zasnovana na temeljnoj procjeni svih okolnosti konkretnog slučaja.
“Sudovi su dužni da cijene ponašanje okrivljenog i stvarni rizik od bjekstva, težinu krivičnog djela, složenost i napredovanje postupka, revnost nadležnih organa, lične, porodične, profesionalne i finansijske okolnosti okrivljenog, kao i mogućnost da se svrha postupka ostvari primjenom blaže mjere”, ističu u Ustavnom sudu.
Prema praksi Evropskog suda, automatsko i blanketno produžavanje mjera, bez stvarnog preispitivanja njihove opravdanosti i srazmjernosti i bez osvrta na individualne okolnosti lica na koje se odnose, nije u skladu sa pravom na slobodu kretanja.
U konkretnom predmetu, kako navode, sudovi su kao razloge za produžavanje mjera navodili težinu krivičnog djela, visinu zaprijećene kazne, sumnju da je Milošević bio organizator kriminalne organizacije i ocjenu da nema dovoljno čvrste veze sa Crnom Gorom.
“Međutim, nijesu uzeli u obzir da je on iz istih razloga prethodno proveo šest mjeseci u pritvoru, nakon čega su mu mjere nadzora kontinuirano produžavane, niti su ispitali da li je istraga napredovala dinamikom koja je mogla opravdati trajanje i intenzitet tih ograničenja”, navode u Ustavnom sudu.
Iako su tokom istrage sprovedene određene radnje, uključujući pretrese, oduzimanje i vještačenje digitalnih uređaja, Ustavni sud je ocijenio da iz spisa ne proizlazi da su sudovi cijenili da li je postupak napredovao takvom dinamikom koja bi opravdala kontinuirano produžavanje mjera, posebno imajući u vidu da optužnica nije bila podignuta.
“Viši sud nije razmatrao ni da li su nadležni organi postupali revnosno i ažurno, iako je napredovanje postupka jedan od elemenata koji se, prema standardima Evropskog suda, mora uzeti u obzir prilikom odlučivanja o daljem ograničavanju slobode kretanja”, dodaje se u saopštenju.
Ustavni sud je utvrdio i da su razlozi za određivanje i produžavanje mjera ostajali potpuno isti. Ponavljanje, odnosno prepisivanje istih razloga predstavljalo je, kažu u Ustavnom sudu, samo formalno, a ne stvarno preispitivanje potrebe za daljim trajanjem mjera nadzora.
“Nepromijenjene okolnosti na koje se sud pozivao ne mogu predstavljati osnov koji nikada neće prestati niti biti ponovo stvarno preispitan, jer bi takvo pravno stanovište omogućilo da se mjere nadzora produžavaju unedogled, bez obzira na trajanje krivičnog postupka”; pojašnjavaju u Ustavnom sudu.
Ustavni sud je naglasio da sama težina krivičnog djela i visina moguće kazne nijesu dovoljne da opasnost od bjekstva učine stvarnom. Takav rizik ne može biti zasnovan na opštoj pretpostavci, već mora proizlaziti iz konkretnih i aktuelnih okolnosti pojedinačnog slučaja.
“Viši sud se nije bavio ni pitanjem zbog čega je bilo neophodno istovremeno primijeniti obje mjere nadzora, da li su one predstavljale pretjeran teret za podnosioca, niti da li se isti cilj mogao ostvariti primjenom samo jedne mjere”, naglašeno je u saopštenju Ustavnog suda.
Preporučeno
Ustavni sud je zato zaključio da mjere nijesu produžavane na osnovu valjanog i suštinskog preispitivanja, da nije izvršena potrebna procjena njihove srazmjernosti i da nije uspostavljena pravična ravnoteža između interesa vođenja krivičnog postupka i prava podnosioca na slobodu kretanja.
