Video
To je za Pobjedu ukazao analitičar Digitalnog forenzičkog centra (DFC) Marko Banović komentarišući poruke koje je predsjedavajući Odbora za vanjske poslove (AFET) Evropskog parlamenta (EP) Dejvid Mekalister iznio tokom sumiranja rezultata i utisaka nakon sastanaka sa predstavnicima crnogorskih insitucija, te političkih i civilnih organizacija protekla dva dana u Podgorici.
Banović smatra da je pred Crnom Gorom vrlo izazovan period kada je riječ o stranim uplitanjima u domaću politiku.
“Kako se Crna Gora bude približavala članstvu u EU, realno je očekivati intenziviranje aktivnosti ključnih aktera ruskog i srpskog uticaja, posebno u osjetljivim političkim trenucima poput parlamentarnih izbora 2027. godine”, istakao je on.
Banović je podsjetio da je DFC i ranije upozoravao da se obrasci koji su viđeni u Moldaviji uoči izbora mogu relativno lako „preslikati“ i na Crnu Goru.
“To je kombinacija dezinformacija, političke polarizacije, pritisaka kroz identitetske teme, pokušaja delegitimisanja evropskog kursa, kao i pokušaji izazivanja nereda od strane ekstremističkih struktura”, naveo je on.
Pa i pored toga što vrlo često skreću pažnju na ovakve narative u našoj zemlji, Banović smatra da to nije imalo odjeka u državnim institucijama.
“Nažalost, i dalje ne vidimo dovoljno političke volje da se država organizovano i dosljedno suprotstavi stranim uticajima. Zbog toga organizacije civilnog društva, poput DFC-a, ostaju među rijetkim akterima koji se na sistemski i metodološki način bave razotkrivanjem i mapiranjem ovih operacija”, zaključio je Banović.
Podsjećamo, DFC je prije samo nekoliko mjeseci, početkom decembra, predstavio svoju novu analizu „Infrastruktura ruskog uticaja na Zapadnom Balkanu“ u kojoj se upozorava da bi naša zemlja, zbog završne faze EU integracija i parlamentarnih izbora 2027. godine, mogla postati naredna meta koordinisanih ruskih hibridnih aktivnosti.
Srbija se u ovom dokumentu identifikuje kao ključno regionalno čvorište za „obuku, logistiku i propagandu“, preko kojeg se ruski uticaj projektuje prema državama regiona.
Prema analizi DFC-a, „od 2020. godine se kreiraju uslovi za potencijalni moldavski scenario u Crnoj Gori“, uz jasne paralele sa obrascima destabilizacije viđenim u Moldaviji uoči izbora prošle godine. Kao ključni mehanizmi navode se „instrumentalizacija proruskih političkih subjekata“, „infiltracija vjerske zajednice u političku sferu“, „snažna propagandna kampanja kroz proruske medije i društvene mreže“ i „ciljano podsticanje društvenih i etničkih podjela“. Strateški cilj takvih aktivnosti je, kako se navodi, „slabljenje proevropskog kursa države, kompromitovanje institucija i kreiranje atmosfere političke nestabilnosti“.
Poseban akcenat stavljen je na ulogu Srbije kao trajnog vektora ruskog hibridnog djelovanja i infrastrukturu koja obuhvata političke i parapolitičke strukture, medijske platforme i snažne vjerske mreže. Srpska pravoslavna crkva (SPC) prepoznata je u analizi kao akter sa „identičnom mobilizacionom moći“ onoj koja je u Moldaviji korišćena za širenje anti-EU narativa, a pod plaštom zaštite „tradicionalnih vrijednosti“. U dokumentu se podsjeća da je SPC u više navrata stavljala svoju infrastrukturu u funkciju političkih procesa, uključujući podršku proruskim protestima i aktivno djelovanje tokom izbornih ciklusa.
Kao institucionalni okvir ruskog uticaja iz Srbije, DFC je naveo osnivanje Ruskog istorijskog društva u Beogradu, čiji je osnivač direktor ruske vanjsko-obavještajne službe SVR Sergej Nariškin, dok beogradski ogranak vodi bivši direktor srpske Bezbjednosno-informativne agencije (BIA) Aleksandar Vulin. U dokumentu se konstatuje da se instaliranje takve proruske mreže „preliva i na Crnu Goru“, uz učešće pojedinih crkvenih velikodostojnika na događajima koji afirmišu koncepte poput „srpskog sveta“.
Energetski sektor se takođe označava kao važan instrument geopolitičkog uticaja. Sankcije SAD Naftnoj industriji Srbije (NIS), zbog većinskog ruskog vlasništva, u analizi se tumače kao pokušaj ograničavanja kapaciteta Moskve da preko energetike finansira i podržava proruske medijske i političke strukture u regionu. DFC je upozorio da bi eventualno slabljenje tog mehanizma moglo biti kompenzovano pojačanim medijskim, informacionim i političkim djelovanjem.
Konstatuje se i da su „nacionalistička retorika, ruske dezinformacione kampanje i religijski uticaj već duboko ukorijenjeni u djelovima društva“, što podrazumijeva i prisustvo narativa koji dolaze iz srpskog i ruskog ideološkog okvira u širem javnom i intelektualnom prostoru.
Preporučeno
Zbog toga DFC u analizi preporučuje da institucije Crne Gore „sistemski jačaju otpornost na strano miješanje i hibridne prijetnje“, jer bi u suprotnom zemlja mogla postati sljedeća meta destabilizacije sa ozbiljnim implikacijama po bezbjednost i evropsku perspektivu.
