Video
Ovo je jedan od zaključaka CDT-ove analize “Inostrani uticaji na izborni proces u Crnoj Gori 2016-23. godine”. Pitanje uticaja na izborni proces analiziraćemo u ovoj i još jednoj publikaciji.
Inostrano miješanje u izborne i demokratske procese se opisuje kao skup različitih i promjenjivih praksi, mješavina dezinformacija, političkog finansiranja, strateškog oglašavanja, otkupa kritične infrastrukture, sajber-napada, pritiska na istraživače, postavljanja kvazi NVO-a, korišćenja trol mreža za podsticanje destruktivne rasprave tamo gdje bi trebala biti orijentisana na rješenja.
Svemu ovo se, u manjoj ili većoj mjeri, dešavalo tokom izbornih ciklusa i predizbornih kampanja od 2016. godine pa do posljednjih izbora.
Građani/ke Crne Gore mogli su svjedočiti političkim uticajima, kampanjama u kojima se očigledno trošilo više novca nego što je prijavljivano, a čije porijeklo seže i do inostranih kompanija ili krugova bliskih političkim elitama iz okruženja, medijskim kampanjama iz inostranstva koje su imale za cilj uticaj na izborne procese, te širenju dezinformacija i jasnom i potpuno vidljivom uplitanju vjerskih zajednica.
Podsjećamo građanke i građane da su se u više navrata i za više različitih partija iznosile sumnje i optužbe da se finansiraju nelegalno i iz izvora koji su van države, a da nijedan od tih slučajeva nije do kraja rasvijetljen. Nije rasvijetljeno ni zbog čega su bivši sportisti, javni i partijski funkcioneri iz drugih država redovno dolazili u opštine gdje se održavaju izbori.
Takođe, optužbe za sumnjive donacije partijama posredstvom nevladinih organizacija ostale su neistražene, kao i činjenice da su pojedine partije prostor u crnogorskim medijima zakupljivale preko posrednika iz inostranstva.
Očigledno miješanje različitih lidera iz država okruženja, što kroz izjave, što kroz postizborne donacije opštinama ostalo je bez ozbiljnog objašnjenja, kao i konstantna otvorena podrška vjerskih zajednica pojedinim kandidatima i partijama, koja je išla do toga da se sveštenici pojavljuju u predizbornim spotovima.
Da bi se, prije svega, suočila sa stranim uplitanjima i uticajima na izbore, neophodno je da Skupština Crne Gore, po uzoru na Evropski parlament, formira Odbor za praćenje stranih uticaja što je CDT predlagao u više navrata. Takođe, neophodno je i da Odbora za sveobuhvatnu izbornu reformu proširi svoje djelovanje kako bi aktivno rješavao i problem nedozvoljenog stranog uticaja.
CDT je sa partnerima predložio Odboru za sveobuhvatnu reformu izbornih zakona da proširi svoj mandat kako bi se izborni sistem što efikasnije zaštitio od stranih uplitanja. Svakako, krajnje je vrijeme i da inicijativa za formiranje Odbora za praćenje stranih uticaja, za koju je veliki broj poslanika obećao podršku, dođe na dnevni red parlamenta.
Pitanje uticaja na izborni proces tretiraćemo kroz dvije publikacije. Prva, u kojoj smo se fokusirali na probleme je ovdje, dok ćemo u drugoj, koja je u pripremi iznijeti konkretne predloge za rješavanje ovog problema. Otvoreni smo za javni dijalog vezan za sadržaj naših publikacija i za sve dobronamjerne sugestije i kritike.
Preporučeno
Ova publikacija je nastala u okviru projekta „Izborna reforma u fokusu: Vrijeme je!“ koji Centar za demokratsku tranziciju (CDT) realizuje u saradnji sa Udruženjem za odgovorni i održivi razvoj (UZOR) i Udruženjem mladih sa hendikepom (UMHCG), uz podršku Evropske unije, posredstvom Delegacije EU u Crnoj Gori. Njen je sadržaj isključiva odgovornost CDT i ne odražava nužno stavove Evropske unije.
