Među zahtjevima su redovne konsultacije sa koalicionim partnerima, ravnopravna zastupljenost Albanaca u institucijama, izborna reforma, veća finansijska podrška lokalnim samoupravama i ubrzanje kapitalnih projekata u opštinama sa albanskom većinom.

AF poručuje da će nastaviti da podržava evropski put i stabilnost Vlade, ali najavljuje preispitivanje svog daljeg učešća u izvršnoj vlasti ukoliko ne bude vidljivog napretka u realizaciji dogovorenih obaveza.

Saopštenje prenosimo integralno:

Poštovani gospodine predsjedniče Vlade,

Pozivajući se na Sporazum o parlamentarnoj podršci, konstituisanju zakonodavne i izvršne vlasti i političkim prioritetima 44. Vlade Crne Gore, Albanski forum ukazuje na obaveze koje nijesu realizovane ili nijesu realizovane u potrebnoj mjeri.

Ovi zahtjevi polaze od prava i legitimnih interesa albanskog naroda, opština u kojima Albanci čine većinu i građana koje Albanski forum politički predstavlja. Njihov cilj je vraćanje odnosa principima ravnopravnosti, partnerstva, redovnog dijaloga i dosljednog izvršavanja preuzetih obaveza.

Radi jasnog postupanja i mjerljivosti rezultata, zahtjeve grupišemo u četiri stuba.

I POLITIČKO PARTNERSTVO, SPROVOĐENJE SPORAZUMA I INSTITUCIONALNA ODGOVORNOST

1. Partnerska saradnja i konsultacije

Sporazum predviđa transparentnost, saradnju i uzajamno poštovanje. Međutim, pri donošenju pojedinih odluka koje neposredno utiču na prava i legitimne interese albanskog naroda, Albanski forum i opštine u kojima Albanci čine većinu izostale su blagovremene konsultacije i političko usaglašavanje.

Neophodno je uspostaviti redovan mehanizam razgovora predsjednika partija parlamentarne većine i obavezne konsultacije prije donošenja odluka koje utiču na koalicione partnere.

2. Realizacija dogovorenih kadrovskih rješenja

Dogovorena kadrovska rješenja sastavni su dio političkog sporazuma na kojem je formirana 44. Vlada. Njihova nepotpuna realizacija, odlaganje ili jednostrano mijenjanje narušavaju međusobno povjerenje i ravnopravnost koalicionih partnera.

Tražimo da se u potpunosti sprovedu kadrovska rješenja dogovorena Sporazumom i njegovim aneksima, kao i da se obezbijedi odgovarajuća i ravnopravna zastupljenost Albanaca u organima državne uprave, javnim ustanovama, preduzećima u državnom vlasništvu i drugim institucijama, u skladu sa Ustavom, zakonima i principom srazmjerne zastupljenosti. O svakom eventualnom odstupanju potrebno je prethodno razgovarati i postići saglasnost potpisnika na koje se odluka odnosi.

3. Izvještavanje, praćenje i rokovi

Vlada treba da dostavi pregled realizacije Sporazuma u kojem će biti jasno navedeno šta je realizovano, šta nije realizovano, koji su razlozi kašnjenja i u kojim će preciznim rokovima svaka preostala obaveza biti izvršena.

Tražimo da Vlada u roku od 30 dana dostavi pisani odgovor i da se u istom roku održi sastanak predsjednika Vlade sa predstavnicima Albanskog foruma. Pisani odgovor ne može biti samo formalno izjašnjenje, već mora sadržati cjelovit i sprovodiv akcioni plan koji za svaku obavezu utvrđuje nadležnu instituciju, odgovorno lice, potrebna sredstva, međurokove, konačni rok i očekivani rezultat.

Realizacija usaglašenog akcionog plana pratiće se kvartalno kroz zajednički koordinacioni mehanizam Vlade i Albanskog foruma. Vlada će svaka tri mjeseca dostavljati izvještaj o ostvarenim rezultatima, nerealizovanim obavezama, razlozima eventualnog kašnjenja i preciznim korektivnim rokovima.

II PRAVA ALBANACA, POLITIČKA ZASTUPLJENOST I JEDNAKE MOGUĆNOSTI

4. Manjinska prava, jezik i nacionalni simboli

Sporazum obavezuje njegove potpisnike na poštovanje građanskih, ljudskih i manjinskih prava i punu integraciju manjinskih naroda uz očuvanje njihovog nacionalnog, kulturnog i jezičkog identiteta.

U praksi nije obezbijeđena dosljedna primjena Zakona o manjinskim pravima i slobodama i Zakona o izboru, upotrebi i javnom isticanju nacionalnih simbola. Zakonom garantovana prava ne mogu zavisiti od proizvoljnog tumačenja niti se mogu selektivno ograničavati.

Potrebno je:

* obezbijediti nesmetanu službenu upotrebu albanskog jezika tamo gdje su ispunjeni zakonski uslovi;

* obezbijediti slobodnu i zakonitu upotrebu i javno isticanje nacionalnih simbola Albanaca;

* ujednačiti postupanje državnih organa i obezbijediti odgovornost službenih lica koja uskraćuju zakonom garantovana prava;

* obezbijediti konsultacije sa legitimnim političkim predstavnicima Albanaca o pitanjima koja neposredno utiču na albansku zajednicu.

5. Izborna reforma, afirmativna akcija i garantovani mandati

Izmjenama izbornog zakonodavstva potrebno je autentičnim izbornim listama albanskog naroda obezbijediti garantovan broj poslaničkih mandata u Skupštini Crne Gore, kroz poseban model afirmativne akcije koji neće zavisiti isključivo od opšteg izbornog praga, izlaznosti ili trenutne izborne matematike.

Broj garantovanih mandata, uslovi za status autentične albanske liste i način raspodjele mandata moraju biti precizno uređeni zakonom, u dogovoru sa legitimnim političkim predstavnicima Albanaca, po uzoru na uporedna rješenja evropskih država. U radnom tijelu koje bude pripremalo ovaj model mora biti obezbijeđeno njihovo neposredno učešće.

6. Ravnopravna zastupljenost

Potrebno je izraditi zvaničnu analizu zastupljenosti Albanaca u javnom sektoru i akcioni plan za otklanjanje utvrđenih disproporcija, sa nosiocima odgovornosti, rokovima i mjerljivim rezultatima, bez selektivnog pristupa i izdvajanja pojedinačnih institucija.

III DECENTRALIZACIJA, LOKALNE FINANSIJE I KAPITALNI RAZVOJ

7. Finansijska održivost lokalnih samouprava

Predložene izmjene Zakona o finansiranju lokalne samouprave predstavljaju korak unazad jer umanjuju prihode opština i mogu ugroziti njihovo redovno funkcionisanje, pružanje javnih usluga i realizaciju razvojnih projekata. Takav pristup je suprotan obavezama decentralizacije i ravnomjernog regionalnog razvoja iz Sporazuma.

Tražimo model finansiranja kojim opštine neće gubiti postojeće prihode, već će im biti obezbijeđeno njihovo odgovarajuće uvećanje, kako bi mogle sprovesti obaveze koje proizlaze iz programa povećanja zarada EURO model i nastaviti realizaciju kapitalnih i razvojnih projekata. Prije usvajanja zakona potrebno je sprovesti konsultacije sa opštinama i pripremiti procjenu finansijskog uticaja za svaku lokalnu samoupravu.

8. Kapitalni projekti i jednak tretman opština

Brojni projekti predviđeni državnim budžetom za opštine Tuzi, Ulcinj, Plav i Gusinje nijesu pokrenuti ili se ne realizuju planiranom dinamikom. Za svaki projekat potrebno je dostaviti vrijednost, nadležni organ, stanje dokumentacije, planirani termin raspisivanja tendera, početak radova i rok završetka. Budžetska sredstva namijenjena ovim opštinama ne mogu se preusmjeravati bez prethodnih konsultacija.

Odnosi i poštovanje Sporazuma posebno su narušeni nakon što je, bez konsultacija sa Albanskim forumom i mimo partnerskog dogovora, preuzeta kontrola nad Upravom za kapitalne projekte, poslije čega je blokirana realizacija kapitalnih projekata u opštinama u kojima Albanci čine većinu.

Takav obrazac postupanja proizvodi nejednak i diskriminatoran tretman opština u kojima Albanci čine većinu i zahtijeva hitno institucionalno preispitivanje i otklanjanje njegovih posljedica. O ovom problemu predsjednik Vlade je više puta obaviješten, ali blokade nijesu uklonjene, posebno u Opštini Tuzi, kao ni u drugim opštinama u kojima Albanci čine značajan dio ili većinu stanovništva.

Tražimo da se praksa odmah obustavi, da se bez daljeg odlaganja raspišu tenderi za sve budžetom predviđene projekte i da se utvrdi institucionalna odgovornost za dosadašnja kašnjenja i blokade.

9. Decentralizacija i razvoj lokalnih zajednica

Potrebno je:

* utvrditi i usvojiti novi zakon o morskom dobru kojim će se obezbijediti veća ovlašćenja primorskih opština i pravičnija raspodjela prihoda;

* riješiti pitanje statusa Ulcinja kao grada;

* završiti razgraničenje i podjelu imovine između Opštine Tuzi i Glavnog grada;

* pripremiti paket mjera političke, administrativne i fiskalne decentralizacije;

* pokrenuti institucionalni dijalog i pripremiti pravnu, ekonomsku i teritorijalnu analizu za formiranje gradske opštine Krajina, koja bi obuhvatila mjesne zajednice Ostros i Gjuravci (Gjyraç), uz jasan model nadležnosti i finansiranja;

* ubrzati završetak svih bilateralnih, infrastrukturnih, carinskih, policijskih i tehničkih aktivnosti za stavljanje u funkciju zajedničkog graničnog prelaza Ckla-Zogaj (Skje-Zogaj), uz precizan rok otvaranja.

IV EKONOMIJA, POLJOPRIVREDA I KONKURENTNOST

10. Podrška domaćoj proizvodnji i privredi

Povećanje zarada kroz program “EURO model” mora biti praćeno mjerama koje jačaju domaću proizvodnju, čuvaju konkurentnost privrede i doprinose stabilizaciji cijena.

Zbog toga tražimo:

* povećanje državnog Agrobudžeta i direktne podrške poljoprivrednim proizvođačima;

* podršku opštinama u kreiranju i realizaciji lokalnih agrobudžeta;

* smanjenje stope PDV-a na svježe voće i povrće;

* povećanje sredstava za modernizaciju proizvodnje, izvoz, konkurentnost i posebne programe za mikro, mala i srednja preduzeća;

* reorganizaciju AD „Plodovi Crne Gore“ Podgorica kao zajedničkog preduzeća Vlade Crne Gore, Opštine Tuzi i Opštine Zeta.

Preduzeće „Plodovi Crne Gore“ potrebno je aktivirati kao funkcionalan sistem za organizovani otkup, skladištenje, pakovanje, preradu i plasman domaćih poljoprivrednih proizvoda, sa regionalnim otkupno-distributivnim punktovima u Ulcinju i Bijelom Polju i odgovarajućim skladišnim i rashladnim kapacitetima.

ODNOS PREMA STABILNOSTI VLADE I EVROPSKOM PUTU CRNE GORE

Albanski forum će, kao državotvorna politička partija, nastaviti da u Skupštini Crne Gore pruža podršku svim obavezama na putu prema Evropskoj uniji, kao i ključnim razvojnim i ekonomskim projektima usmjerenim na povećanje životnog standarda građana. Evropski put Crne Gore za nas je iznad partijskih interesa i nećemo dozvoliti da bude ugrožen političkom nestabilnošću.

Nećemo podržati interpelacije niti bilo koju inicijativu čiji bi cilj bio rušenje 44. Vlade.

Istovremeno, učešće Albanskog foruma u izvršnoj vlasti mora imati stvarni politički i programski sadržaj. Ukoliko u predviđenim rokovima ne bude ostvaren vidljiv napredak u uspostavljanju partnerskog odnosa, poštovanju Sporazuma i realizaciji preuzetih obaveza, nadležni organi Albanskog foruma razmotriće oblik i nivo našeg daljeg učešća u izvršnoj vlasti.

Takvo razmatranje ni na koji način ne bi dovelo u pitanje našu parlamentarnu podršku evropskoj agendi, političkoj stabilnosti i projektima od strateškog interesa za Crnu Goru.

Posebno ističemo da odgovornost za evropski put Crne Gore, kao i za funkcionisanje Vlade i realizaciju preuzetih obaveza, pripada predsjedniku Vlade kao prvom čovjeku izvršne vlasti. To uključuje i odgovornost za sprovođenje zahtjeva Albanskog foruma, poštovanje i unapređivanje prava Albanaca, kao i njihovu punu političku i institucionalnu integraciju. Zato očekujemo da predsjednik Vlade obezbijedi realizaciju preuzetih obaveza i zahtjeva sadržanih u ovom dokumentu, uz jasne rokove i odgovornost nadležnih institucija.

Očekujemo da se odnosi vrate principima na kojima je Vlada formirana: ravnopravnosti, međusobnom uvažavanju, redovnom dijalogu i dosljednom izvršavanju preuzetih obaveza.