Video
Prevela: Biljana Jovićević
Događaji u maloj balkanskoj državi Crnoj Gori ukazuju na puzajući fašizam u cijelom regionu, koji je organizovao proputinovski Vučićev režim u Beogradu, ali su ga evropske vlade uglavnom zanemarile. Parlamentarne izbore 30. avgusta 2020. međunarodna je zajednica vidjela kao pobjedu demokratije kada je vladajuća koalicija demokratskih socijalista i socijal-demokrata (DPS-SD) izgubila vlast nakon gotovo 30 godina.
Izlaznost od 70 posto usred pandemije rezultirala je da odnos između nove desničarske, populističke, prosrpske koalicione vlade i predsjednika države iz Demokratske partije socijalista bude bez tenzija i nasilja. Ovo je narativ koji promoviše EU i međunarodna zajednica, šire.
Godinu dana kasnije ništa ne može biti dalje od istine, s obzirom na to da nova vlada svakodnevno podriva civilno društvo i multikulturalnu i multikonfesionalnu supstancu Crne Gore. Uticaj klerofašizma iz tvrdolinijaške Srpske pravoslavne crkve (SPC) prožima sve nivoe vlasti, uključujući imenovanje Zdravka Krivokapića za premijera. Iskusni posmatrači koji žive na Balkanu upozorili su na opasnosti još krajem 2019. godine kada je SPC otvoreno zauzela politički stav i napala tadašnju progresivnu vladu.
Implementaciju Zakona o “slobodi vjeroispovijesti” početkom 2020. godine SPC je upotrijebila kao oružje, smatrajući to iskazom mržnje i ugnjetavanja prema njima. A zapravo, novi ‘zakon’ je Venecijanska komisija smatrala pozitivnim pomakom. To je dovelo SPC u isti polažaj sa drugim religijiskim zajednicama u Crnoj Gori, decidno navodeći da će se sve vjerske institucije smatrati jednakim, da moraju registrovati vlasništvo nad imovinom i zemljištem, te da će biti podvrgnute relevantnim porezima i obavezama prema državi.
Cijeli vijek SPC izbjegavala je plaćanje poreza i odbijala dokazati ili registrovati vlasništvo nad crkvama koje je otela 1919. godine, kada je pod svoje stavila crnogorske crkve i preuzela njihovo vlasništvo. To je bilo godinu dana nakon što je Kraljevina Crna Gora potkraj Prvog svjetskog rata podčinjena i stavljena u sastav Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca.
Mjesecima prije izbora 2020. SPC je organizovala velike demonstracije za svoje sljedbenike, učinkovito savjetujući svoju pastvu da glasa „Za budućnost Crne Gore“, koaliciju prosrpskih stranaka koje su namjeravale poništiti napredak u procesu nezavisnosti dobijenom na referendumu 2006. godine, kada je Crna Gora raskinula državne odnose sa Srbijom.
Jedan od koalicionih pratnera u ‘Za budućnosti Crne Gore’ je Demokratski front, čija je glavna stranka Pokret za promjene (PzP) na čelu s Nebojšom Medojevićem. PzP je 2019. sa desničarskom italijanskom Legom (Matteo Salvini) i Italijanskom braćom (Fratelli d’Italia) osnovao ‘Movement’ (Pokret) Stiva Benona (Steve Bannon- bivši glavni savjetnik Donalda Trumpa). Manji koalicioni partner je URA (Ujedinjena reformska akcija), čiji je čelnik, Dritan Abazović, snažan pobornik Srpske pravoslavne crkve. Glavna mjesta u novoj vladi su premijer Krivokapić, pobožni sljedbenik SPC -a i, kao zamjenik premijera, Abazović, koji tvrdi da je njegova stranka “zelena”, uprkos tome što je finansirana od strane dnevnika Vijesti, koje je djelimično u vlasništvu desničarske austrijske medijske kompanije Styria.
Treće važno mjesto u vlasti ima Aleksa Bečić, predsjednik Parlamenta. Bečićeva se stranka zove Demokrate, ali poznato je da je i prosrpski orijentisan i pro-SPC, uprkos tome što je posljednjih godina radio na promjeni imidža. Sva ova politička imenovanja odredio je pokojni Amfilohije Radović (poglavar SPC u Crnoj Gori) prije nego što je podlegao od Covid-19. Na Radovićevoj sahrani zanemarene su sve mjere zaštite od Covid-a, a hiljade ožalošćenih, predvođenih Krivokapićem, Medojevićem i Bečićem, nijesu poštovali socijalnu distance niti nošenje maski.
Valja napomenuti da su svi aktuelni ministri pobožni sljedbenici SPC. Vesna Bratić, ministrica obrazovanja, kulture, sporta i nauke, porijeklom je iz Republike Srpske (manjeg entiteta u BiH), a crnogorsko je državljanstvo uzela tek prije nekoliko godina.
Sama se deklarisala se kao četnik (koji su neslavno bili nacistički saradnici u Drugom svjetskom ratu) i pohvalila ulogu SPC -a tokom jugoslovenskih ratova devedesetih. Otpustila je većinu direktora obrazovnih institucija, univerziteta i škola i zamijenila ih ljudima lojalnim SPC -u. Bratić takođe mijenja školski program i podstiče učenje doktrina SPC-a.
Aktivistima iz civilnog društva i borcima za ljudska prava je prijećeno ili su bili privođeni na ispitivanje od strane policije, a desničarski informativni portali poput In4S-a (radikalni srpski medij) prijete smrću svima koji postavljaju pitanja o vladi.
Odvratni anticrnogorski grafiti postali su toliko uobičajeni da mediji o tome više ne izvještavaju. Mnoge nevladine organizacije ne govore ništa o tome što Vlada radi, iako su kritike prethodne vlasti bile česte i javne. Predsjednik Srbije Vučić (Aleksandar) često javno govori o ‘srpskom svetu’ – trouglu Banja Luka (Republika Srpska), Podgorica (Crna Gora) i Beograd (Srbija) – gdje će Srbi biti ‘zaštićeni’. Ovo podsjeća na Miloševićev zastrašujući ideal iz 1990 -ih.
Međunarodna zajednica ili je kriva što je zažmurila na nedavna dešavanja ili ne zna činjenice. Crna Gora je bila deleko od savršene pod prošlim režimom, ali je ostala odana svojim multietničkim, sekularnim i antifašističkim načelima. Najvažniji nacionalni dan je 13. jul kada je 1878. Berlinski kongres priznao Crnu Goru kao suverenu državu.
Preporučeno
Obilježava se i kao početak narodno – oslobodilačkog partizanskog ustanka protiv nacističkih okupatora 1941. Na ovogodišnjoj 80. godišnjici tog ustanka, predsjednik Milo Đukanović obratio se masi od više hiljada ljudi uključujući i strane uglednike – a niti jedan državni zvaničnik vlade nije u tome uzeo učešća. Istorija je možda u procesu ponovnog pisanja zajedno s ponavljanjem etničkog nasilja koje je dovelo do neopisivih zločina protiv čovječnosti.
