Video
Prema njenim riječima, podaci koji pokazuju da su političke partije donirale stotine hiljada različitim organizacijama, klubovima i pojedincima po ko zna koji put otvara ozbiljna pitanja o načinu na koji partije troše novac koji dominantno dolazi iz državnog i lokalnih budžeta.
“Podsjećamo da je Državna revizorska agencija, u postupku revizije finansijskih izvještaja partija, ukazivala na situacije kada partije ne prezentuju prateću dokumentaciju kojom bi se opravdale donacije i pomoći koje isplaćuju raznim fizičkim i pravnim licima”;kazala je Gvozdenović.
Osim ovoga, dodaje ona, jednako važno pitanje je i opravdanost odluka i interes da političke partije novac svih građanki i građana dodijeljuju odabranima, po sopstvenom izboru.
“Dio javnosti s pravom postavlja pitanje da li je ovo darivanje plod darežljivosti i plemenitosti partija ili pak, izvlačenja novca iz legalnih tokova u sive fondove, a odgovor na ovo pitanje bi morale da daju nadležne institucije”, smatra Gvozdenović.
Kako dodaje, sredstva za redovan rad političkih subjekata nijesu zamišljena kao fond za proizvoljno dijeljenje novca, već kao javno finansiranje demokratije. Važeći zakon propisuje da budžetska sredstva mogu da se koriste za finansiranje redovnog rada političkih subjekata i troškova izborne kampanje.
“Drugim riječima, svrha ovih sredstava je da partije mogu da funkcionišu, artikulišu i zastupaju interese građana i učestvuju u demokratskom procesu — a ne da preuzimaju socijalne i druge funkcije države i selektivno raspodjeljuju javni novac”; pjašnjava Gvozdenović.
Veoma je, naglašava, problematično kada se granica između redovnog rada, kampanje i politički motivisanog “pomaganja” briše, jer tada javni novac lako postaje sredstvo za jačanje partijskog uticaja, van svrhe zbog koje je dodijeljen.
“Iako na prvi pogled može djelovati velikodušno, uloga partija nije da djeluju kao fondacije, centri za socijalni rad ili ministarstva za socijalnu politiku, a posebno ne na način koji podrazumijeva doniranje novca “svojima”, bez jasnih kriterijuma i procedura, čime se jasno koncentriše i politička i finansijska moć partija”, kazala je zamjenica izvršnog direktora CDT-a.
Podsjeća da su političke partije u sklopu reforme izbornog zakonodavstva povećale sredstva koje dobijaju iz državnog budžeta u iznosu koji nije zabilježen u savremenim evropskim demokratijama.
“Tada smo mogli čuti argumente da partije nemaju dovoljno sredstava za nesmetano funkcionisanje, no sada je još jasnije da je novca dovoljno – toliko da se može i donirati. Istovremeno, propuštena je prilika da se zakonom unaprijedi kontrolu finansiranja ili sankcionisanja zloupotreba – pa sistem koji bi trebalo da nadgleda primjenu zakona ostaje netaknut”, naglašava Gvozdenović.
Upravo zato je, ističe, i Evropska komisija pozvala na dodatne izmjene Zakona o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja tražeći da se suštinski povećava transparentnost i kontrola potrošnje od strane partija.
“Ovakvi slučajevi partijskih donacija dodatno potvrđuju apele međunarodnih partnera i domaće javnosti za daljim izmjenama izbornih zakona”, kazala je ona.
No, dodaje, političkim partijama i odgovara da u susret opštim lokalnim i parlamentarnim izborima ne postavljaju niti kakva ograničenja u pogledu toga kako i koliko novca mogu da troše, a pod parolom da je “dozvoljeno sve što nije izričito zabranjeno”.
Preporučeno
“Ipak, javnost ima pravo da zna po kojim kriterijumima i u kojim pojedinačnim iznosima partije odlučuju da raspolažu novcem koji potiče iz državnog budžeta. Zato pitanje ovih donacija nije sporedno računovodstveno pitanje, nego pitanje fer izbornog procesa”, zakljuuje Gvozdenović.
