Portparol Evropske komisije Gijom Mersije u izjavi za Standard kazao je da posljednji izvještaj o proširenju jasno ukazuje na kontinuirano prisutnu manipulaciju informacijama, uključujući i dezinformacije o samom procesu pristupanja EU.
„Treće zemlje, ali i nedržavni akteri, koriste različite taktike kako bi uticali na percepciju građana o proširenju. Zbog toga su efikasna komunikacija i suzbijanje stranog informativnog uticaja postali strateški imperativ“, naglasio je Mersije.
On ističe da Evropska unija aktivno radi na jačanju povjerenja javnosti u proces proširenja, kako unutar samih država članica, tako i u zemljama kandidatima.
„Spremni smo da podržimo napore država članica kako bi se dodatno učvrstilo povjerenje građana i omogućilo da proces proširenja napreduje uz potrebni legitimitet“, poručio je Mersije.
EU PRIMJENJUJE ŠIROK SPEKTAR MJERA U BORBI PROTIV DEZINFORMACIJA
Prema njegovim riječima, EU već primjenjuje širok spektar mjera – od identifikovanja i razotkrivanja pokušaja manipulacije, do proaktivnih komunikacionih kampanja koje građanima približavaju koristi proširenja i konkretne rezultate prethodnih talasa pristupanja.
On naglašava da EU ne djeluje samo reaktivno, već i kroz široke informativne i edukativne kampanje. Kao primjer navodi obilježavanje 20 godina od velikog talasa proširenja 2004. godine, kada je deset država pristupilo Uniji.
“Kroz tu kampanju, Evropska unija je podsjećala građane na konkretne koristi proširenja – od ekonomskog rasta i povećanja trgovine, do slobode kretanja i jačanja stabilnosti na kontinentu. Fokus je bio na stvarnim rezultatima, kako bi se suprotstavilo narativima koji proširenje prikazuju kao teret za postojeće članice”, kaže Mersije.
Paralelno s tim, kako navodi portparol Evropske komisije, EU ulaže značajne napore u jačanje otpornosti društava u zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima.
“Posebnu ulogu imaju instrumenti poput TAIEX i Twinning, koji omogućavaju direktnu saradnju administracija država članica i zemalja kandidata. Kroz ove programe, stručnjaci iz EU pomažu u reformama javne uprave, pravosuđa i medijskog okruženja, čime se indirektno jača otpornost na dezinformacije.Pored institucionalne podrške, značajan akcenat stavljen je na komunikacione projekte poput EU Neighbours East i WeBalkans”, navodi Mersije.
Ovi programi imaju za cilj da približe građanima konkretne koristi saradnje sa EU kroz priče o uspješnim projektima, investicijama i mogućnostima koje Unija nudi. Istovremeno, aktivno se bore protiv dezinformacija kroz provjeru činjenica, edukativne sadržaje i digitalne kampanje.
Poseban fokus, prema njegovim riječima, stavljen je i na zemlje kandidate i potencijalne kandidate, gdje se kroz programe jačaju medijska pismenost, nezavisni mediji i uloga civilnog društva.
„Radimo na izgradnji otpornosti društava kroz inicijative koje unapređuju digitalnu i medijsku pismenost, ali i kroz podršku nezavisnim medijima“, naveo je Mersije.
EU PREDVODI REGULACIJU DIGITALNOG PROSTORA
Na zakonodavnom planu, Evropska unija predvodi regulaciju digitalnog prostora. Mersije podsjeća na značaj Akta o digitalnim uslugama, koji nameće obaveze velikim online platformama kako bi se smanjili sistemski rizici, uključujući širenje dezinformacija.
Dodatno, kaže Mersije, nova pravila o transparentnosti političkog oglašavanja, koja su stupila na snagu u oktobru 2025. godine, imaju za cilj zaštitu demokratskih procesa i otežavanje stranog uticaja kroz manipulativne kampanje.
U kontekstu opadajuće podrške proširenju u pojedinim državama EU, iz Komisije poručuju da je borba protiv dezinformacija ključna za očuvanje kredibiliteta politike proširenja i njenog daljeg napretka.
EUROBAROMETAR: PAD PODRŠKE PROŠIRENJU U KLJUČNIM DRŽAVAMA EU
Podsjećamo, prema posljednjim podacima EUROBAROMETRA u centralnim i zapadnim državama Evropske unije raspoloženje prema proširenju sve više je rezervisanije. U Njemačkoj podrška proširenju iznosi oko 49 odsto, što znači da ne postoji jasna većina za prijem novih članica. U Francuskoj i Češkoj podrška se kreće oko 43 odsto, dok u Austriji iznosi oko 45 odsto. Upravo u tim državama, koje imaju ključnu političku težinu u EU, dominiraju zabrinutosti vezane za migracije, ekonomske troškove i spremnost kandidata da ispune standarde vladavine prava.
Istraživanja pokazuju još jedan važan trend: povjerenje u Evropsku uniju kao takvu raste i dostiže istorijski visok nivo. Velika većina građana smatra da njihova zemlja ima koristi od članstva u EU. Međutim, to povjerenje ne preliva se automatski na podršku proširenju. Drugim riječima, građani žele snažnu Evropsku uniju, ali nijesu sigurni da njeno širenje vodi u tom pravcu.
Dodatnu složenost unosi i generacijski faktor. Među mlađim građanima podrška proširenju znatno je veća i često prelazi dvije trećine ispitanika, dok je među starijim generacijama primjetno izraženiji skepticizam. To ukazuje da bi se raspoloženje u budućnosti moglo mijenjati, ali za sada razlike ostaju duboke.
Preporučeno
TEKST JE IZRAĐEN U OKVIRU PROJEKTA “ŠTA GRAĐANI DOBIJAJU ULASKOM CRNE GORE U EVROPSKU UNIJU“, KOJI JE PODRŽAN OD FONDA ZA PODSTICAJ MEDIJSKOG PLURALIZMA MINISTARSTVA – MINISTARSTVA KULTURE I MEDIJA CRNE GORE
Video