Kada će biti parlamentarni izbori još uvijek se ne zna, ali šanse da se naredni izbori u Crnoj Gori održe po novim propisima veoma su male. Zbog političkih igrica i sitnih partijskih interesa, još uvijek nema izborne reforme, saglasni su naši sagovornici.
Bivši ministar ekonomskog razvoja i potpredsjednik pokreta “Evropa sad” Jakov Milatović rekao je za “Dan” da izbornih reformi nema zbog partitokratije.
– Mnoge političke partije koje decenijama egzistiraju na političkoj sceni Crne Gore žele da zadrže monopole nad mandatima i benefitima koje mandati pružaju. Iz tog razloga oni simuliraju pregovore oko izborne reforme i samo dobijaju na vremenu, a da suštinski nisu daleko odmakli. Misija “Evrope sad” je borba protiv partitokratije i političke klase koja decenijama parazitira na budžetu građana Crne Gore, čije su interese odavno prestali da zastupaju – kazao je Milatović.
Kako je za “Dan” kazao politički analitičar Stefan Đukić, ukoliko bismo naše izabrane predstavnike pitali zašto nema pomaka na ovom planu, vjerovatno bi rekli da je veoma teško postići konsenzus ili bilo kakvu smislenu većinu oko sprovođenja izborne reforme.
– To je možda tačno u jednoj mjeri, ali ne predstavlja punu istinu. Naime, kada pogledamo naše izborne zakone vidimo da su oni u svakom smislu podređeni interesu partija i partijskih šefova. Građani nemaju mogućnost da budu birani, a prilično im je oduzeta i mogućnost da biraju. Tako da, ako tražimo odgovor na pitanje zašto se reforma ne sprovodi, razlog je u održavanju partitokratije. Bilo koja reforma, pa i najmanja, išla bi u pravcu izmještanja moći odlučivanja iz partijskih centrala i zato se i odlaže – smatra Đukić.
Prema njegovom mišljenju, sveukupne reforme su neophodne i zaslužuju ozbiljan društveni dijalog.
– Moje mišljenje je da, zbog specifičnosti Crne Gore, malog broja stanovnika, treba ići ka direktnijoj demokratiji kroz glasanja za ljude u 81 (ili manje ili više, reformom broja poslanika) izbornoj jedinici, raspoređenim po opštinama. Treba omogućiti individualne kandidature po jasno propisanim uslovima. Alternativna mogućnost je kombinovani sistem, gdje bi polovinu mjesta ispunjavali glasanjem za partijske liste proporcionalno, a polovinu direktno za kandidate. Što se tiče lokalnih izbora, oni moraju konačno da se održe u istom danu kako bi se spriječilo “seljenje” birača – rekao je Đukić.
Nakon što je na samom kraju 2021. Skupština i drugi put produžila rad Odboru za sveobuhvatnu izbornu reformu do 31. jula ove godine, kad je taj datum prošao, taj odbor je ugašen. Međutim, i dok je bio u funkciji ništa korisno nije ni radio.
Mjesto predsjednika upražnjeno je od 20. aprila ove godine, kada je Strahinja Bulajić iz Demokratskog fronta podnio ostavku na poslaničku funkciju. Odbor je prvu sjednicu održao 14. aprila 2021. godine.
Skupština je u decembru prošle godine drugi put produžila rok za rad tom odboru, i to do 31. jula ove godine. Prvobitno je rok za rad tog tijela bio do kraja juna prošle godine, a nakon toga bio je produžen do kraja decembra prošle godine. Članstvo u Odboru za sveobuhvatnu reformu zamrzli su predstavnici Demokrata u tom tijelu Momo Koprivica i Danilo Šaranović. Oni su se na taj potez odlučili nakon odgađanja lokalnih izbora, ističući da je to učinjeno bez bilo kakve konsultacije s opozicijom i uz zaobilaženje ovog odbora.
Iako su predstavnici vlasti i opozicije, kako starog tako i novog saziva Skupštine, većinom isticali da su izmjene izbornog zakonodavstva neophodne i nužne i bespogovorno prihvatili rad u Odboru za sveobuhvatnu izbornu reformu, malo je toga ispunjeno. Izborno zakonodavstvo nije promijenjeno, kao ni krovni Zakon o izboru odbornika i poslanika, za šta je potrebna dvotrećinska većina.
Preporučeno
Pravo glasa na izborima u Podgorici i u 14 opština, prema posljednjim podacima MUP-a, ima oko 350 hiljada građana.
Video