Video
Funkcioner Evropskog saveza Miloš Đuričković u razgovoru za Standard objašnjava da posljednju razmjenu poruka vidi kao unaprijed dočekanu priliku Beograda da otvori novi front prema Podgorici, ocjenjujući da je reakcija Milojka Spajića upravo ono što je srpskim zvaničnicima bilo potrebno za sinhronizovano uključivanje u polemiku.
Posebno problematičnom smatra poruku Ane Brnabić, koju ocjenjuje kao „skandal neviđenih razmjera“, jer je, kako tvrdi, visoka zvaničnica Srbije javno priznala miješanje Beograda u izborni proces u Crnoj Gori. Sagovornik Standarda smatra da Podgorica umjesto prepucavanja na društvenim mrežama mora odgovoriti institucionalno i jasno definisati odnos prema režimu Aleksandra Vučića.
Podsjetimo, Vučić je, govoreći o položaju Srba u Crnoj Gori, ocijenio da vlast u Podgorici želi da 33 odsto građana koji se izjašnjavaju kao Srbi „prevaspita“ tako da na narednim popisima više ne budu Srbi, dok je odnose sa Srbijom, kako je naveo, ciljano potrebno pogoršavati.
Uslijedio je odgovor crnogorskog premijera Milojka Spajića. Spajić je poručio da Crna Gora ne želi sukob sa Srbijom, ali da želi jasnu evropsku politiku, uz pitanje Vučiću kako Srbija može govoriti o principijelnosti dok je, prema dostupnim podacima, značajan izvor oružja i municije za Ukrajinu.
Taj odgovor, objavljen na društvenoj mreži X, bio je dovoljan da se iz Beograda pokrene nova lavina reakcija.
Predsjednica Skupštine Srbije Ana Brnabić poručila je da je zvanična Podgorica pokazala da Srbiji i Srbima želi “sve najgore“, dok je bivši premijer i predsjednik SNS-a Miloš Vučević ocijenio da crnogorski političari napadima na Vučića i Srbiju traže „slamku spasa“ za sopstvenu političku nestabilnost.
Brnabić je otišla i korak dalje, tvrdeći da je Vučić vlastima u Crnoj Gori bio dobar kada im je trebalo pomoći da dođu na vlast, a da je sada postao „PR Rusije“.
U cijelu priču uključio se i lider Demokratske narodne partije Milan Knežević, koji je Spajiću poručio da bi, da mu nije bilo Vučića, „po Sutomoru radio natalne karte i gledao u šolju“, uz niz ličnih i političkih prozivki na račun premijera.
Tako je odgovor Podgorice na jednu Vučićevu izjavu za svega nekoliko sati postao nova regionalna politička predstava u kojoj se crnogorski državnici ponovo nalaze u centru političkog i medijskog obračuna koji se vodi iz Beograda.
Za međunarodnog sekretara Socijaldemokrata i funkcionera Evropskog saveza Miloša Đuričkovića, međutim, problem je mnogo dublji od posljednje razmjene poruka. On smatra da su odnosi Crne Gore i Srbije već duže vrijeme daleko od odnosa dvije suverene države, te da je ključni problem u tome što su se nakon 30. avgusta 2020. politički i medijski prostori dvije države u velikoj mjeri preklopili.
„Odnosi i relacije između Crne Gore i Srbije odavno nijesu normalni i više liče na relacije između dvije pokrajine nego dvije suverene države“, ocjenjuje Đuričković u razgovoru za Standard.
VUČIĆU JE CRNA GORA POTREBAN NEPRIJATELJ
Đuričković smatra da je za ovakvo stanje u velikoj mjeri odgovorna vlast formirana nakon parlamentarnih izbora 2020. godine.
„Oslobodioci od 30. avgusta 2020. poprilično su dozvolili da se politička scena Srbije i politička scena Crne Gore preklapaju i umreže, tako da faktički predstavljaju jedan politički prostor“, kaže on.
Prema njegovim riječima, posebnu ulogu u tome imaju mediji koji djeluju u obje države.
„Imamo medije koji su prisutni i u jednoj i u drugoj zemlji i koji su, zbog vlasničke strukture, odnosno direktnog uticaja Aleksandra Vučića na jedan njihov značajan dio, napravili situaciju u kojoj su medijski, a samim tim i politički prostor Srbije i Crne Gore u velikoj mjeri preklopljeni. To ne bi trebalo da bude slučaj. Vijesti iz Srbije trebalo bi ipak da budu vijesti iz inostranstva“, smatra Đuričković.
Govoreći o posljednjim Vučićevim porukama, on ocjenjuje da predsjedniku Srbije politička konfrontacija sa Crnom Gorom odgovara iz više razloga.
„Primjetno je da Vučić želi tu vrstu konfrontacije sa Crnom Gorom. To njemu politički uvijek odgovara za njegovo biračko tijelo u Srbiji – da uvijek ima nekog neprijatelja i da se predstavlja kao zaštitnik Srba, ne samo u Srbiji nego i u regionu“, navodi Đuričković.
Ali, kako dodaje, postoji i druga dimenzija problema – sve veće interesovanje zvaničnog Beograda za ono što se dešava u Crnoj Gori.
„ULASKOM CRNE GORE U EU POZICIJA BEOGRADA PREMA PODGORICI SE MIJENJA“
Đuričković smatra da jedan od ključnih razloga za to treba tražiti u približavanju Crne Gore članstvu u Evropskoj uniji.
„Činjenica da se Crna Gora približava članstvu u EU predstavlja ogroman problem za Srbiju, jer ako Crna Gora uđe u EU, mnoge stvari će biti drugačije, a pozicija Crne Gore u odnosu na Srbiju biće potpuno drugačija“, kaže on.
Kao ilustraciju navodi pitanje razmjene podataka o državljanima dvije države.
„Kroz evropske mehanizme Crna Gora bi imala način da izvrši pritisak na zvanični Beograd da radi ono što radi svaka normalna, civilizovana i demokratska država – kada dobije zamolnicu druge države da dostavi podatke o nekom licu, da to i uradi. Trenutno Srbija ne dijeli takve podatke sa Crnom Gorom“, navodi Đuričković.
On to povezuje i sa problemom dvojnih birača i izbornog turizma.
„To je jedan od ključnih razloga zbog kojih imamo duple glasače i izborni turizam između Srbije i Crne Gore. Riječ je o značajnom broju ljudi, koji se mjeri hiljadama, da ne kažem desetinama hiljada, i koji se zbog tih dvojnih biračkih prava koriste kao izborna mašinerija Aleksandra Vučića – bilo u Srbiji, bilo u Crnoj Gori, bilo u Republici Srpskoj“, tvrdi Đuričković.
Prema njegovom mišljenju, članstvo Crne Gore u EU bi promijenilo i političke mogućnosti Beograda.
„Miješanje Vučića u unutrašnje prilike u Crnoj Gori tada bi bilo mnogo teže, jer to više ne bi bilo samo miješanje u jednu nezavisnu susjednu državu, već direktno miješanje unutar EU. To više ne bi bio samo naš problem, već bi se otvorilo pitanje za druge adrese unutar Evropske unije“, kaže on.
Kao treći segment izdvaja ekonomiju.
„Ulaskom Crne Gore u EU ona postaje dio jedinstvenog tržišta. To može biti jedan od velikih izazova za Srbiju, jer Crna Gora od Srbije godišnje kupuje oko 600 miliona eura roba i usluga. Veliko je pitanje koliko bi srpski proizvodi bili konkurentni na crnogorskom tržištu onoga trenutka kada Crna Gora postane dio jedinstvenog evropskog tržišta“, navodi Đuričković.
U tom kontekstu, posljednju razmjenu poruka između Vučića i Spajića vidi kao unaprijed dočekanu priliku Beograda.
„Vučić ničim izazvan stalno potencira temu Crne Gore. Juče smo imali priliku da vidimo da je reakciju Milojka Spajića, rekao bih, jedva dočekao. Mislim da se gotovo čitava Vlada i gotovo svaki visoki funkcioner i zvaničnik Srpske napredne stranke oglasio“, kaže Đuričković.
On smatra da je upravo način na koji je Spajić odgovorio Vučiću omogućio Beogradu da otvori novi front.
„Jedva je dočekana reakcija Milojka Spajića, pogotovo onakva koja nije institucionalna, nego je stav preko X mreže. To je upravo ono što je Beogradu trebalo da se desi. Vidjeli smo da su se svi iz Srbije oglasili, premijer, predsjednica Skupštine, političari. Vidjelo se da je to bila sinhronizovana reakcija“, smatra Đuričković.
CRNOJ GORI NE TREBAJU MEDIJSKE BITKE SA BEOGRADOM, VEĆ INSTITUCIONALNI ODGOVORI
Umjesto političkog prepucavanja preko društvenih mreža, Đuričković smatra da Podgorica mora da odgovara institucijama.
„Ono što Crna Gora treba da radi, ako smatra sebe ozbiljnom nezavisnom državom i pretenduje na članstvo u EU, jeste da se ponaša u skladu sa tim. Nama ne treba da vodimo medijske bitke ili bitke po društvenim mrežama sa zvaničnicima Srbije. Nama treba institucionalni odgovor na sve ono što stiže iz Srbije“, kaže on.
To, prema njegovim riječima, podrazumijeva konkretne poteze države kada se iz Srbije vodi kampanja protiv Crne Gore.
„Kada imamo situaciju da se iz Srbije, putem njihovih medija i pojedinaca, vodi brutalna kampanja u kojoj se narušava nezavisnost Crne Gore, ponižava država ili se miješa u unutrašnje prilike, onda jednostavno treba da očistimo i sterilišemo crnogorski medijski prostor od takvih pojava. Imamo zakonska rješenja, mehanizme i institucije koje mogu da reaguju“, smatra Đuričković.
Isto, dodaje, važi i za događaje i manifestacije koje organizuju strukture povezane sa Beogradom.
Podsjeća na slučaj nedavnog pokušaja dolaska čarter letom u Tivat, ali i na događaje u Beranama.
„Tu smo vidjeli da institucije sistema imaju kapacitet, kada žele da ga koriste, da zaštite državne interese. Imamo, međutim, i primjer od godinu ranije u Beranama, kada smo tokom postavljanja spomenika Pavlu Đurišiću vidjeli kapitulaciju istog tog aparata i sistema. Događaj je bio organizovan direktno iz Beograda, prisustvovali su neki njihovi funkcioneri i pripadnici bezbjednosnih agencija, a mi smo vidjeli potpunu nemoć države“, kaže Đuričković.
Prema njegovim riječima, i slučaj sa Tivtom pokazuje koliko je crnogorski odgovor često posljedica spoljnog pritiska, a ne jasne državne politike.
„Ti ljudi koji su pokušali da dođu u Tivat vrlo vjerovatno bi nesmetano sletjeli da nije bilo međunarodnog događaja koji se održavao u Tivtu. Da nije bilo tog skupa, vrlo vjerovatno bi nesmetano ušli u Crnu Goru i širili najgoru moguću propagandu Aleksandra Vučića i Beograda, a da to ne bi bilo registrovano. To su neke crtice kako se ponaša ozbiljna država“, smatra Đuričković.
„IZJAVA ANE BRNABIĆ SKANDAL NEVIĐENIH RAZMJERA“
Posebno problematičnom smatra izjavu Ane Brnabić da je Vučić pomogao vlastima u Crnoj Gori da dođu na vlast.
„Od svih izjava koje sam imao prilike da vidim, izjava Ane Brnabić je skandal neviđenih razmjera. Prosto je nevjerovatno da jedan tako visoki zvaničnik jedne države javno izjavi i praktično prizna da su se miješali u izborni proces druge države, a zatim još konstatuje da je zahvaljujući njima došlo do prekrajanja izbornog rezultata u Crnoj Gori“, kaže Đuričković u razgovoru za Standard.
On smatra da bi takva izjava u demokratski uređenoj državi morala da proizvede institucionalnu reakciju.
„To bi u svakoj civilizovanoj, demokratskoj i uređenoj zemlji bila udarna vijest. Podrazumijevalo bi da se podigne pažnja svih institucija i da se preduzmu određene akcije. Na osnovu te izjave, pod broj jedan, Tužilaštvo u Podgorici trebalo bi da otvori predmet i počne da ispituje navode. ANB bi apsolutno tu izjavu i ispitivanje tih okolnosti trebalo da stavi kao prioritet u svom radu“, smatra on.
Da bi približio težinu onoga što tvrdi, Đuričković pravi paralelu sa velikim evropskim državama.
„Samo zamislite da sada predsjednik Francuske Emanuel Makron kaže njemačkom kancelaru Fridrihu Mercu: ‘Ti ne bi došao na vlast da ti mi nijesmo pomogli.’ To bi bio skandal neviđenih razmjera. Podrazumijevalo bi duboko narušavanje diplomatskih odnosa, promjene između dvije države, brojne akcije i istrage. Bio bi to skandal na nivou onoga što je bio Watergate u Americi“, kaže Đuričković.
Problem je, smatra, u tome što je crnogorsko društvo naviknuto na ono što bi u drugim državama bilo nezamislivo.
„Kod nas je, zbog normalizovanja nenormalnog, prihvatljivo da jednostavno dišemo jedan medijski i politički prostor sa Srbijom“, navodi on.
„DRŽAVA NE MOŽE DA SE BRANI OBJAVAMA NA DRUŠTVENIM MREŽAMA“
Đuričković je posebno kritičan prema reakciji zvanične Podgorice.
„Reakcija sa crnogorske strane je zabrinjavajuća, jer mi ne vidimo institucionalni odgovor. Vidimo samo da naši funkcioneri ovo doživljavaju kao priliku da ubodu neke simpatije birača tako što će na društvenim mrežama napisati neku poruku. U realnosti, to ne nosi nikakve posljedice“, kaže on.
Takav pristup, prema njegovom mišljenju, čak odgovara i vlastima u Beogradu.
„U Crnoj Gori je profitabilno biti protiv Aleksandra Vučića i to je na neki način dupli pas. Odgovor, međutim, izostaje. Ministarstvo vanjskih poslova mora prvo da reaguje, ali imajući u vidu veličinu problema koji imamo, to više nije dovoljno“, smatra Đuričković.
On podsjeća da je posljednjih godina bilo saopštenja i pozivanja ambasadora na razgovor, ali ocjenjuje da su takve reakcije nedovoljne.
„Sve je to mlako i nedovoljno imajući u vidu količinu problema koji postoji na relaciji Beograd–Podgorica. Moraju da se povuku konkretni potezi da bi se zaštitila Crna Gora. To što će neko napisati saopštenje učiniće samo uslugu Vučiću, on prođe bez posljedica i dobije marketing koji je tražio“, kaže on.
Za Đuričkovića je zato krajnje vrijeme da Podgorica jasno definiše odnos prema vlastima u Beogradu.
„Mislim da je došlo vrijeme da Podgorica iskristališe i definiše ono što je zvanični stav prema Srbiji, ili bolje rečeno prema režimu u Beogradu, prema režimu Aleksandra Vučića. Oni moraju jasno da saopšte šta je zvanična politika Podgorice prema tom režimu i da se jasno ograde od njega, jer mi trpimo štetu tog režima u kontinuitetu“, poručuje Đuričković.
Dobre odnose sa građanima Srbije, kaže, ne dovodi u pitanje. Problem vidi u aktuelnoj vlasti u Beogradu.
„To se radi na vrlo jednostavan način, ali svakako ne na način kako ga oni sada rade. Ponavljanje floskule da želimo da vidimo Srbiju u EU i da želimo najbolje odnose sa Srbijom jeste dio diplomatskog folklora. Ali nakon toga se uvijek saopštava suština“, kaže Đuričković.
A suština je, prema njegovom mišljenju, jasna.
Preporučeno
„Da, želimo dobre odnose sa Srbijom i želimo dobre odnose sa ljudima iz Srbije. Želimo da ih vidimo kao goste i da imamo privrednu saradnju. Ali mislim da je vrijeme da, nakon brojnih incidenata, Podgorica saopšti da ne želi da gradi odnose sa režimom u Beogradu i da će štititi svoje interese od tog režima, jer se pokazalo da aktuelni režim nije dobronamjeran prema Crnoj Gori i da u kontinuitetu narušava njenu nezavisnost”, zaključio je on u razgovoru za Standard.
