Jedan od prvih antiratnih protest održan je u Titogradu 17. jula 1991, na kojem su govorili Miodrag Vlahović, Nebojša Medojević, Komnen Cerović, Vlado Kapičić, Milan Popović i Mihailo Radojičić i sa istoga su poslate poruke mira, tolerancije i rečeno je da pripadnici JNA iz Crne Gore ne treba da idu van granica Crne Gore, te je kritikovana nacionalistička politika i pružen je otpor ratu, i potencirano je da je to moralna i ljudska obaveza itd. Taj miting izazvao je medijsku i drugu reakciju i izazvao hajku rathuškačkih snaga, koje su jedva čekale da Crna Gora krene u kobnu ratnu avanturu.
Na Cetinju je 12. jula 1991. došlo je, ispred Cetinjskog manastira, najprije do verbalnog političko-ideološkog, a potom i fizičkog sukoba, između, dominantno, pristalica LSCG, Saveza reformskih snaga, Crnogorskog federalističkog pokreta, Odbora za obnovu autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve, zagovornika državne samostalnosti Crne Gore i samoniklog crnogorskog nacionalnog identiteta i to uglavnom Cetinjana, ali iz drugih gradova CG (koji su principijelno i hrabro pružili dostojanstveni otpor ideološko-političkom „četničkom pohodu“ na Cetinjski manastir), s jedne strane, i, sa druge strane, velikim dijelom, naoružanih sljedbenika Srpske pravoslavne crkve u CG, njenog mitropolita dr Amfilohija Radovića i zagovornika klero-nacionalističke politike, odnosno, uglavnom sljedbenika Narodne stranke CG, SRS dr Vojislava Šešelja, Srpske narodne obnove Mirka Jovića i drugih ekstreminističkih krugova i pojedinaca, koji su, s konkretnim ciljevima, iz drugih gradova i mjesta došli tog dana na Cetinje.
Prvobitno verbalno prepucavanje ispred Cetinjskog manastira suprotstavljenih nacionalnih i političkih grupa, pretvorilo se, potom, u razmjenu kamenicama, te u ozbiljne i opasne fizičke incidente, te je to izazvano i rezultiralo je masovnim prebijanjem, u porti Cetinjskog manastira, Božine Čavora od strane veće grupe sljedbenika mitropolita Amfilohija i nacionalističkih srpskih političkih stranaka, da bi na kraju došlo i do upotrebe vatrenog oružja od strane pojedinih velikosrpskih ekstremista, koji su pucali i teško ranili nenaoružane Cetinjane, sljedbenike suverene CG: Vladislava-Paja Jabučanina i Veska Jabučanina.
Na Cetinju su početkom februara 1992. godine liberali predvodili veliki miting opozicije za suverenu Crnu Goru protiv napada na Dubrovnik od strane crnogorskih rezervista i JNA. Na tom skupu iz hiljade grla zaorilo se: ‘Sa Lovćena vila kliče, oprosti nam Dubrovniče’
Na Cetinju je 29. septembra 1993. godine ispred Njegoševe biljarde grupa mladića izložila poruzi tadašnjeg predjednika Momira Bulatovića dobacujući mu “izdajniče, ubico, lopove, kopile Slobodana Miloševića, izdao si Crnu Goru”, udarajući po vozilu kojim je odlazio, dok je istoga dana grupa mladića spriječila održavanje naučnog skupa u Vladinom domu o Petru II Petroviću Njegošu, uzvikujući: “Izdaja, izdaja. Ovo nije Srbija”.
Jedan od prelomnih trenutaka u skorijoj crnogorskoj istoriji su događaji u vezi sa predjedničkim izborima 1997. godine na kojima je pobijedio Milo Đukanović. Ne mireći se sa tim porazom, Slobodan Milošević i njegov “crnogorski povjerenik” Momir Bulatović, sa svojim koalicionim partnerom prof. dr Božidarom Bojovićem, uoči Đukanovićeve inauguracije kao predsjednika Crne Gore, u januaru 1998. godine krenuli su u rušenje, ne samo institucija sistema Crne Gore, nego i bukvalno rušenje objekata u Podgorici. Oko 18 sati i 30 minuta 14. januara 1998. pristalice Momira Bulatovića, uz prijetnju i vojnom intervencijom, krenuli su ka zgradi Vlade Crne Gore i u jurišu, tokom kojeg ih je sprečavala policija, izazivali incidente. U haosu koji su izazvali, prema riječima tadašnjeg ministra unutrašnjih poslova Filipa Vujanovića, povrijeđena su 44 policajca i četiri civila. Vujanović je naglasio da je crnogorska policija u stanju da garantuje bezbjednost svim građanima Crne Gore i da je situacija pod kontrolom. Nakon ovih rušilačkih demonstracija, Podgorica je sljedećag jutra osvanula kao ratno poprište sa zapaljenim i prevrnutim automobilima po ulicama, polomljenim staklima i oštećenim objektima…
Ipak, sljedećeg dana je, u prisustvu velikog broja diplomatskih predstavnika, na Cetinju je obavljena inauguracija Mila Đukanovića na dužnost predsjednika Crne Gore.
Za kraj podjetimo da je pokojni Mitropolit Amfilohije uoči Božića 1991. godine na Cetinju ustoličen za Mitropolita crnogorsko-primorskog SPC, zetsko-brdskog i skenderijskog i egzarha Pećkog trona, kako je glasila njegova puna titula. Amfilohije je, ponesen idejom Slobodana Miloševića o “nacionalnom preporodu”, podržavao rat koji se zahuktavao u bivšoj Jugoslaviji. On se zalagao za stvaranje Velike Srbije ujedinjenjem svih oblasti u kojima žive Srbi. Mitropolit Amfilohije je na Petrovdan, 12. jula 1991. godine u Cetinjskom manastiru primio Željka Ražnatovića Arkana, vođu srpske paravojne postrojbe „Tigrovi“, koji je sa svojom jedinicom pušten u manastir pod punim naoružanjem. Arkanove jedinice su neke vrijeme služile kao “osiguranje” Cetinjskog manastira.
Nakon izbijanja rata u Hrvatskoj 1991. Amfilohije je boravio na dubrovačkom ratištu. On je u jesen 1991. obilazio crnogorsku vojsku koja je vršila opsadu Dubrovnika i dijelio im krstove i ikonice. U novembru 1991. godine Amfilohije je na dubrovačkom ratištu epskom pjesmom “Mojkovačka bitka” izvođenom uz gusle hrabrio rezerviste podgoričke brigade „Veljko Vlahović“.
Amfilohije je drugi put ugostio Arkana po njegovom povratku sa dubrovačkog ratišta, na Badnji dan 1992. godine, kada je Arkanu pripala “čast” čuvati badnjak na Cetinju.Tom prilikom je izvršeno masovno krštenje oko 400 izbjeglica iz sjeverne Albanije, a Amfilohije je bacio anatemu na “one koji hoće razdvojti Srbiju od Crne Gore”.
Željko Ražnatović Arkan je tada iz Cetinjskog manastira poručio Crnogorcima: “I Skadar će biti naš”. Srpski badnjak ispred okupiranog Cetinjskog manastira ložen je pod žezlom Amfilohija i Željka Ražnatovića Arkana, uz prisustvo predstavnika srpskih partija iz Crne Gore (u prvom redu Narodne stranke i Šešeljeve Srpske radikalne stranke), a uz blagoslov režima, koji je simbolički na tome skupu zastupao, svojim fizičkim prisustvom, tadašnji potpredsjednik Vlade Zoran Žižić. Vladajući režim je favorizovao srpski skup ispred Cetinjskog manastira, a policijskom zabranom pokušao je da spriječi Crnogorski sabor na Badnje veče ispred Dvora. Međutim, nije vlast uspjela u svom naumu spriječiti Crnogorce i Crnogorke da nalože Badnjak. Crnogorski suverenisti i pristalice obnavljanja autokefalosti Crnogorske pravoslavne crkve naložili su crnogorski badnjak na trgu ispred Dvora Kralja Nikole, kao i godinu dana ranije, uprkos policijskoj zabrani i užasavajućoj hajci, ucjenama, prijetnjama, progonima, lavini kleveta, medijskoj blokadi i velikosrpskom stampedu koji je nasrnuo na njih, a koji je generisan, usmjeravan i kontrolisan iz centara moći političko-ekonomskog i vojno-policijskog sistema vlasti iz Beograda i njegovih ekspozitura.
Tokom rata u Bosni i Hercegovini, Amfilohije je bio blizak prijatelj Radovana Karadžića, optuženog za ratne zločine. Radović je Karadžića često posjećivao na Palama i obilazio njegove borce po bosansko-hercegovačkim ratištima da ih osokoli za borbu. Kada su čelnici Republike Srpske odbacili Vance-Owenov mirovni plan 1993. godine, Amfilohije je izjavio da su oni te noći “krenuli svetolazarevskim putem”. Zbog odbacivanja mirovnog sporazuma, Amfilohije je Biljanu Plavšić proglašavao kosovkom djevojkom. Amfilohije je izjavljivao da se u BiH bije bitka za “slobodu zlatnu i obraz časni čitavog pravoslavlja, za pravdu i dušu čitavoga svijeta, za svetinju bogolikog ljudskog dostojanstva”.Zbog “zasluga” tokom rata u Bosni, Radovan Karadžić ga je odlikovao Ordenom Njegoša prvog reda.
Preporučeno
Video