Crna Gora je prije tačno 11 godina dobila Ustav, nakon što su građani 21. maja 2006. godine na referendumu izglasali državnu nezavisnost. Ustavna Skupština Crne Gore 22. oktobra 2007. usvojila je najviši pravni akt države dvotrećinskom većinom. O predlogu Ustava Crne Gore glasalo je 76 poslanika – za usvajanje Ustava glasalo je 55 poslanika – DPS-a, SDP-a, LP, BS-a, Albanske alternatice i PzP-a, dok je protiv glasao 21 poslanik – SNP-a, Srpske liste, Narodne strane i Demokratske srpske stranke.

Tadašnji predsednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić, proglasio je predlog Ustava usvojenim, što je većina poslanika, izuzev djela opozicije, pozdravila aplauzom. Aktuelni crnogorski Ustav je drugi vrhovni pravno-konstitutivni akt Crne Gore kao nezavisne i suverene države, nakon onog iz 1905. godine.

Osnovni pečat njegovom sadržaju daje odluka na referendumu o nezavisnosti, kojim je Crna Gora izašla iz državne zajednice sa Srbijom i postala nezavisna država.

Ustavom se u službenu upotrebu u Crnoj Gori prvi put i formalno uveo crnogorski jezik, a u upotrebi su i srpski, bosanski, albanski i hrvatski jezik. Crna Gora je zadržala građanski karakter, a u preambuli su pobrojani svi narodi koji u njoj žive. Rodna ravnopravnost postala je ustavna kategorija i država garantuje ravnopravnost žena i muskaraca i “razvija politiku jednakih mogućnosti”.

Predviđena je demokratska i civilna kontrola vojske i bezbjednosnih službi, kao i novi institut parlamentarne kontrole rada vlade kroz parlamentarnu istragu. Ustavom su garantovana i prava koja su već sastavni deo crnogorskog pravnog sistema, poput prava na azil, na slobodan pristup informacijama i prigovor savesti.

Raspravljali četiri dana, PzP presudio

Skupština Crne Gore je četiri dana raspravljala o tekstu novog Ustava. U žustroj debati o predloženim ustavnim rješenjima, prije svega onim identitetsko-nacionalnog karaktera, stavovi poslanika dva tabora, koji su sa jedne strane činili DPS, SDP i manjinske stranke, a sa druge SNP, Srpska lista, Narodna stranka i Demokratska srpska stranka, ostali su dijametralno podjeljeni.

Poslanici vladajuće koalicije Demokratske partije socijalista i Socijaldemokratske partije uporno su tvrdili da će Crna Gora dobiti moderan, građanski ustav, kojim se i svim narodima i nacionalnim zajednicama daju jednaka prava, a istovremeno se zadovoljavaju kriterijumi međunarodne zajednice.

Većina opozicionih partija i grupacija – Srpska lista, Socijalistička narodna partija, Narodna stranka, Demokratska srpska stranka, kao i Demokratski savez Albanaca, izrazili su nezadovoljstvo, pa i ogorčenje, ponuđenim i dogovorenim rješenjima i nudili amandmane na Predlog ustava, tvrdeći da bi njihovo usvajanje “pomorilo, a ne svađalo podjeljenu Crnu Goru”.

Poslanička većina glatko je odbila predloge amandmana koji se odnose na službeni jezik, crkve i vjerske zajednice, izgled državnih simbola i crnogorsko državljanstvo.

Presudnu ulogu u usvajanju Ustava imao je Pokret za promjene čiji su glasovi bili neophodni za dvotrećinsku većinu neophodnu za izglasavanje Ustava.

Predstavnici opozionih Pokreta za promjene, Bošnjačke stranke i Albanske alternative, koji su se sa vladajućom koalicijom dogovorili o obezbjedjivanju dvotrećinske većine za usvajanje, kao i suverenističke liberalne partije, isticali su da se radi o “mjeri mogućeg” u političkoj zbilji Crne Gore, tvrdeći da ostaju opozicionari i protivnici vlasti.