Evropske sankcije se pored ruskih političara i oligarha, u jednom dijelu odnose i na zabranu emitovanja programa ruskih državnih medija, Raša tudej (Russia today) i Sputnjik (Sputnik), za koje Brisel ocjenjuje da šire rusku propagandu o ratu u Ukrajini.

“Vlada treba odlukom o sankcijama da obuhvati i pojedine medijske grupacije i subjekte. Toga do sada nije bilo i pored sporadičnih nagovještaja iz Ministarstva javne uprave”, kazao je Abazović.

Odlazeća Vlada Zdravka Krivokapića i pored obaveze Crne Gore da prati spoljnu politiku Evropske unije (EU), izbjegava da potvrdi odluku o sprovođenju evropskih sankcija protiv Rusije, koje obuhvataju i zabranu emitovanja ruskih državnih medija.

Više od stotinu registrovanih lažnih vijesti

Govoreći o ratu dezinformacija u vezi sa ruskom agresijom na Ukrajinu, ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država (SAD) u Crnoj Gori Džudi Rajzing Rajnke (Judy Rising Reinke) kazala je da nije riječ o bezazlenim dezinformacijama, već malignim.

Ambasadorka kaže da Rusija ima mašinu za dezinformacije:

“One plivaju medijskim prostorom i cilj im je da proizvedu toliko konfuzije da ih je teško kontrolisati.”

Kao jednu od dezinformacija koje su stigle iz Kremlja, ambasadorka ističe tvrdnju Rusije kako Amerikanci u Ukrajinina navodno imaju pogone za proizvodnju biološkog oružja:

“To nije tačno, Rusija ima biološki i hemijski program naoružanja i postoje dokazi za to. Nije tačno da to imaju i SAD.”

Redakcije koje čine SeeCheck mrežu portala za provjeru činjenica, od početka invazije Rusije na Ukrajinu do 29. marta, registrovale su 127 lažnih vjesti u regionalnim medijima, na društvenim mrežama i u izjavama zvaničnika.

Kako je EU odgovorila?

Odmah nakon što je Rusija napala Ukrajinu, Kremlj je pojačao medijsko plasiranje narativa i dezinformacionih kampanja sa ciljem obmane međunarodne i domaće javnosti, a na šta je Evropska unija reagovala zabranom ruskih državnih medija poput RT i Sputnika.

Sankcijama su se pridružile društvene mreže Fejsbuk i Tviter, i platforma Jutjub.

Redakcije koje čine SeeCheck mrežu portala za provjeru činjenica, od početka invazije Rusije na Ukrajinu do 29. marta, registrovale su 127 lažnih vjesti u regionalnim medijima, na društvenim mrežama i u izjavama zvaničnika.

Poslanik Evropskog parlamenta Tonino Picula kaže da sve izraženija problematika dezinformisanja postaje sve opasnija te da je ruski rat dezinformacijama počeo mnogo prije invazije, pričom o navodnoj ugroženosti Rusa u Istočnoj Ukrajini.

Ima li Rusija uspjeha na medijskom polju?

Picula primjećuje da se, kako rat odmiče, Rusija sve više okreće protiv medija i mreža koje je ranije koristila za svoje propagandističke ciljeve:

“Budući da je u dosadašnjem toku rata neuspješan kako u vojnim opearacijama tako i u širenju propagande, Kremlj sada zaustavlja i blokira iste društvene mreže koje je ranije koristio za tu svoju, ja bih je otvoreno nazvao Gebelsovsku promociju.”

Kako je pojasnio u pitanju su društvene mreže Fejsbuk, Instagram, Tviter.

I Picula je kao apsurdne odbacio tvrdnje Moskve da Ukrajina i SAD imaju postrojenja za proizvodnju biološkog oružja:

“Plutonij u čaju i novičok u donjem rublju je dokazani modus operandi ruskog režima pa je tako apsurdna tvrdnja Kremlja kako Ukrajina prijeti Rusiji hemijskim oružjem.”

Otrovi koje Picula pominje, korišćeni su u trovanju žestokih kritičara ruskog predsjednika Vladimira Putina, Aleksandara Litvinjenka i Alekseja Navaljnog.

Prvi je umro usled trovanja polonijumom 210 dok je Navaljni preživio trovanje nervnim agensom novičokom koji je razvijen u Sovjetskom Savezu.

Obojica su za trovanje optužila Putina a Kremlj je te optužbe odbacio.

Dezinformacije u Crnoj Gori

Iako u Crnoj Gori nema registrovanih redakcija vodećih ruskih medija, to ne umanjuje prisusvo ruske propagande. Preko određenih portala i TV stanica plasiraju se sadržaji koji obiluju dezinformacijama koje su harmonizovane sa narativom zvanične Moskve, piše u poslednjem izvještaju Digitalnog forenzičkog centra (DFC).

Kako u analizi navodi DFC u Crnoj Gori “rusku propagandističku misiju u prvom redu obavljaju portali IN4S i Borba, prepoznati po širenju narativa i dezinformacija”.

Programska direktorka Centra za demokratsku tranziciju (CDT) Milica Kovačević ocijenila je da se u Crnoj Gori i regionu politički akteri javno gnušaju dezinformacija, ali da je veoma malo onih koji za njima ne posežu tajno.

Ona ističe da je u Crnoj Gori rasprostranjena mreža dezinformacija:

“U Crnoj Gori imamo svjetski poznate i lokalno aktivne ekstremiste koji neometano obavljaju svoj posao, između ostalog i onaj veoma bitan – destabilizaciju prilika kroz širenje laži”, kazala je Kovačević na konferenciji “Mreža dezinformacija: Ukradena demokratija”, koju je CDT organizovao u Podgorici.

Odgovorni su i mediji

Abazović ne spori odgovornost institucija za nedjelovanje protiv širenja dezinformacija u javnosti ali dio odogovornosti adresira i na medije:

“U Crnoj Gori je lažna vijest postala dominantna. Postoje portali i mediji koji su naklonjeni određenim političkim strukturama, kreiraju mnjenje. Nedostaje profesionalizama.”

No, osim vrjednosno, Crna Gora treba i institucionalno da se opredijeli da li će i u praksi ispunjavati obaveze iz procesa pridruživanja EU.

Iako je deklarativno 1. marta podržala sankcije uvedene Rusiji, Vlada Zdravka Krivokapića, kojoj je početkom februara izglasano nepovjerenje, još nije formalizovala odluku o sankcijama, iako Crna Gora spoljnu politiku usklađuje sa Evropskom unijom već deset godina.