Crnogorski pokret organizuje skup u hotelu “Ramada”, sjutra sa početkom u 18 sati. Taj pokret pripremio je inicijativu kojom traži od crnogorskih i srpskih vlasti da osnuju komisiju koja će se baviti obračunom i nadoknadom štete Crnoj Gori koja je uzrokavana „neprijateljskim odnosom Srbije u Prvom svjetskom ratu i aneksijom 1918”.

Inicijativu će uputiti predsjednicima države, vlada i skupština Crne Gore i Srbije, Srpskoj pravoslavnoj crkvi, Srpskoj akademiji nauka i umjetnosti i Matici srpskoj.

U dokumentu koji će Crnogorski pokret javnosti predstaviti u srijedu u Podgorici, u hotelu „Ramada“, navodi se, pored ostalog, da se smatraju „pozvanim i obaveznim da pokrenu proces“ koji treba da dovrši posebna, nezavisna stručna komisija.

“Naša zemlja, nasljednica oštećene kraljevine, potonje socijalističke Republike Crne Gore, takvome dokumentu treba da da snagu državnoga akta, i zatraži naplatu i nadoknadu obračunatih šteta, od države Srbije, nasljednice onih adresa u Srbiji, koje su ih i uzrokovale. Od države Srbije očekujemo da članstvom u takvoj komisiji da doprinos utvrđivanju njenih razmjera i ukupnoga iznosa”, navodi se u inicijativi Crnogorskog pokreta kojom se predlaže potpisivanje memoranduma o štetama.

Neprijateljski odnos Srbije prema Crnoj Gori tokom Prvoga svjetskoga rata i brutalni, zločinački i nezakoniti akt aneksije, kako ističu, prouzrokovao je velike nesreće Crnoj Gori.

”Tek nakon sređenih međusobnih računa, koji su iz toga proishodili i proishode, stekli bi se uslovi da se uspostavi međusobno povjerenje, konačno razoreno aneksijom 1918. Ukoliko se visoke adrese iz Srbije i Crne Gore ne odazovu ovoj inicijativi, Crnogorski pokret će podstaći osnivanje takve nezavisne komisije, i podržavati njen rad, koji je u interesu obje države”, navodi se u saopštenju ove organizacije.

Podsjećaju da su srpske trupe 1918. okupirale Crnu Goru, silom oružja ukinule ustavni predak i izvršile aneksiju zemlje.

”Akti na kojima se temeljilo njihovo djelovanje, djelovanje Privremenoga centralnoga odbora, Izvršnoga odbora i po kojima je odlučivala takozvana Velika narodna skupština su nezakoniti i donešeni su od nezakonitih organa koje nije poznavao ustavni poredak Crne Gore. Kao takvi su ništavni, a posljedice podložne reviziji, i s njom u vezi utvrđivanju šteta nastalih iz takvih akata”, saopštili su oni.

Podsjećaju da je u Prvom svjetskom ratu Crna Gora izgubila 63.000 stanovnika, ili 25 odsto cjelokupnog stanovništva.

“Pred sami kraj rata, u oktobru 1918. predsjednik srpske Vlade Nikola Pašić, izdaoje naredbu ministru vojske, kojom mu naređuje da ne časi, nego da organizuje snage, sa zadatkom da prodru u Crnu Goru, dignu narod, proćeraju Austorugarsku vojsku i proglasi sjedinjenje sa Srbijom. Na temelju toga naređenja formirana je jedinica za prodor u Crnu Goru”, navodi se u inicijativi.

Podsjeća se da su samoorganizovane crnogorske jedinice, prije ulaska srpskih trupa, već bile oslobodile teritoriju Crne Gore od austrougarske okupacije, a da je posljednji austrougarski vojnik napuštio zemlju 4. novembra 1918.

Ukazuju i na činjenicu da je „povratak kralja i Vlade iz egzilami uspostavljanje redovnog poretka u zemlji, spriječeno, takođe, silom okupacione srpske vojske“.

Crnogorski pokret u inicijativi hronološki navodi i finansijske štete koje je naša državam pretrpjela nakon aneksije.

“Aneksija je provocirala građanski rat koji je prouzrokovao smrt hiljada lica, tokom koga je popaljeno više stotina kuća, s dalekosežnim posljedicama koje u nepravilnim razmacima, do danas, izazivaju sporove, sukobe i destabilizuju političke prilike na način koji ne dozvoljava zemlji da se uredi u političkom, ekonomskom, privrednom i svakom drugom smislu”, upozorili su oni.