Video
Sličan uspjeh zabilježili su i u ostalim gradovima, a da su nesporno najveći pobjednici izbora ocjene su iz svih stranaka.
Ko su Spajić i Milatović?
Evropu sad su u junu osnovali Milatović i Spajić, ministri u Vladi Zdravka Krivokapića, prvoj koja je formirana nakon izbora 2020. godine i pada trodecenijske vlasti Demokratske partije socijalista (DPS) Mila Đukanovića.
Dobitnici su prestižnih stipendija, školovali su se i radili u inostranstvu.
Često ističu da su ostavili visokoplatežne poslove i uspješnu karijeru kako bi pomogli Crnoj Gori.
Kući su se vratili nakon što ih je Krivokapić pozvao da budu u njegovoj Vladi, koja je bila najavljena kao ekspertska.
Ta vlada je dogovarana pod patronatom Srpske pravoslavne crkve (SPC). Imala je 12 ministara, koje je Krivokapić zvao apostolima.
Spajić i Milatović su iskazivali bliskost i sa SPC-om, pri čemu je Spajić lobirao u Sjedinjenim Državama za interese te vjerske organizacije.
Milatović je, kao ministar ekonomije, sa mitropolitom SPC-a Joanikijem razgovarao o “unapređenju nataliteta u Crnoj Gori”, a Spajić je, kao dio Vladine delegacije, bio na sahrani episkopa Atanasija, koji je podržavao ratne zločince osuđene pred Haškim sudom.
Ministri za ekonomiju i finansije
Spajić je, kako piše u njegovoj biografiji, radio u Tokiju i Singapuru, u globalnoj bankarskoj grupaciji Goldman Sachs, ali i bio partner Venture Capital fonda u Singapuru.
U biografiji Milatovića se navodi da je radio kao ekonomista u Evropskoj banci za obnovu i razvoj (EBRD), a prethodno u Frankfurtu za Deutsche banku.
Otkaz u EBRD-u je dao nakon što je ga je Zdravko Krivokapić pozvao da bude ministar u njegovoj ekspertskoj vladi.
U toj vladi pokrivali su ekonomske resore, a ime Pokretu dali su po ekonomskom programu Evropa sad, koji su pokrenuli tokom ministarskog mandata.
Njime je ukinut doprinos za zdravstvo, a minimalna zarada je povećana sa 222 eura na 450, dok je prosječna plata sa 530 porasla na 670 eura.
Ti potezi su im donijeli ogromnu popularnost kod građana, dok su ekonomisti upozoravali da će taj program biti generator potrošačkih rupa u državnoj kasi i deficita, koji mogu voditi “grčkom scenariju”.
Naime, u Crnoj Gori je, prema zvaničnoj statistici, gotovo petina stanovništva u riziku od siromaštva.
Prije nego što je njihova Vlada u februaru 2022. smijenjena, najavljivali su prosječnu platu od 1.000 eura.
To su najavljivali i tokom kampanje za lokalne izbore.
“Sjajan rezultat na lokalu biće zamajac prosječnoj zaradi od 1.000 eura, minimalnoj penziji od 450 eura i punoj zaposlenosti građana”, ključna je poruka Milojka Spajića upućena građanima dan pred održavanje izbora 23. oktobra.
Kostić: Obećanja o zaradi u političke svrhe
“Ljudi vjeruju takvim programima i glasaju za njihove autore”, ocjenjuje za Radio Slobodna Evropa (RSE) ekonomski analitičar, Vasilije Kostić.
Najave Evrope sad o novim povećanjima plata do 1.000 eura, penzija od 450 eura i punoj zaposlenosti građana, Kostić vidi politički motivisanim.
“Ta obećanja su u političke svrhe i ne vjerujem da je to moguće da se desi”, navodi Kostić.
Ako nastave sa tim socijalno-popularnim mjerama, onda imate nivo potrošnje koji nadilazi mogućnosti i to vas onda vodi u disbalans budžeta i zaduživanje a dugoročno u neodrživost javnih finansija, smatra Kostić.
On dodaje da je nevjerovatno obećanje da će neko u vremenima globalne krize obezbijediti potpunu zaposlenost.
Spajićev ekonomski program uzdrmao državne finansije
Spajićev nasljednik u sljedećoj Vladi Dritana Abazovića, Aleksandar Damjanović, je javno ukazivao na niz problema koje je uzrokovao program Evropa sad na državni budžet.
Spajić je to negirao, pozivajući ga da podnese ostavku.
I ministar zdravlja Dragoslav Šćekić je ocijenio da je zdravstveni sistem u alarmantnoj finansijskoj situaciji jer je projekat Evropa sad potpuno ugrozio njegovo funkcionisanje.
Tada je došlo i do prvih nestašica lijekova za liječenje najtežih oblasti.
Osvrćući se na ove optužbe, Spajić je u izjavi za RSE podsjetio da je Šćekić, koji je u to vrijeme bio na čelu Fonda za zdravstvo, odgovoran za pravljenje dugova.
Spajić je odbacivao ocjene da je Evropa sad ugrozio javne finansije i zdravstvo, tvrdeći da novca u budžetu ima i da je plan održiv.
Kontroverzne odluke Spajića
Tokom ministarskog mandata Spajić je donio najmanje četiri odluke koji su i danas predmet polemike ekonomista i političara, posebno s aspekta posljedica po državne finansije.
Državna revizorska institucija je dala duplo negativno mišljenje o realizaciji budžeta za 2021. godinu, kada je Spajić bio ministar, konstatujući niz nepravilnosti od neizmirenih obaveza budžeta, kršenje zakona prilikom zaključivanja ugovora, do isplate novca bez adekvatne dokumentacije.
Odmah pri stupanju na ministarsku dužnost, Spajić je dogovorio zaduženje Crne Gore od 750 miliona eura, konstatujući da je nova vlast zatekla praznu državnu kasu.
Gašenje nacionalne aviokompanije Montenegro Airlines je obilježilo prve dane Krivokapićeve Vlade i osnivanje nove aviokompanije za koju je Spajić rekao da će “trošak biti nula”.
Vlada je vrlo brzo kupila dva aviona za 21 milion eura.
Dok je Spajić bio na čelu Ministarstva finansija, desio se još jedan kuriozitet. Prvi put u istoriji crnogorski budžet tri mjeseca je bio na privremenom finansiranju.
Spajić je formirao Direktorat za blockchain i kriptovalute, zalažući se za razvoj te industrije u Crnoj Gori. Nova Vlada je ukinula taj direktorat.
Dok su Milatović i Spajić bili u Vladi sklopljen je i ugovor, koji je izazvao pozitivne ocjene, hedžing aranžman, sa dvije američke i dvije evropske banke, sa ciljem zaštite crnogorskog duga od valutnog rizika, prilikom u otplati kredita za dio autoputa, koji je Crna Gora imala kod kineske Exim banke.
Spajić je tvrdio da je ovim sačuvano najmanje 40 miliona eura u budžetu.
Osim Spajića, koji je predsjednik, a Milatović njegov zamjenik, u Evropi sad je bivša ministarka odbrane Olivera Injac, koja je omogućila da se tokom ustoličenja mitropolita Joanikija, on i Porfirije prebace vojnim helikopterom.
Sa njima je i veći broj ljudi iz državne administracije iz tog perioda.
Sa kim će Evropa sad sarađivati?
Prema preliminarnim rezultatima, Pokret Evropa sad na izborima u Podgorici daće gradonačelnika, što su i najavili nakon proglašenja rezultata.
Sa 13 mandata, oni su između partija okupljenih oko DPS-a, koja ima 24 mandata, i stranaka pobjednica izbora 2020. godine, proruskog Demokratskog fronta (DF), Demokratama, Građanskim pokretom URA, koje zajedno imaju 21 mandat u lokalnom parlamentu.
Preporučeno
Jakov Milatović je 25. oktobra izjavio da je poslao poziv DF-u, Demokratama i URA-i za formiranje vlasti u Podgorici.
