Prije nekoliko dana, kineski AI startap Moonshot najavio je Kimi K3, masovni model ,,otvorenih težina” sa 2,8 biliona parametara koji je nadmašio OpenAI-jev GPT-5.6 Sol i Anthropic-ov Claude Fable 5 na benchmark testu za programiranje FrontierSWE sa rezultatom od 81,2. Time je praktično razbijeno dugogodišnje opšteprihvaćeno mišljenje da kineski AI modeli zaostaju najmanje devet mjeseci za svojim američkim pandanima.
Sada su počeli da pristižu izvještaji da je američka vlada alarmirana ovim napretkom, pokazujući znake panike dok zvaničnici zagovaraju agresivne odbrambene mjere koje bi mogle zabraniti američkim kompanijama pristup kineskim platformama otvorenih težina, u nadi da će programere usmjeriti ka domaćim američkim provajderima kao što su OpenAI i Anthropic, prenosi B92.
Kako se navodi, Agencija za nacionalnu bezbjednost (NSA) i Kancelarija Bijele kuće za nacionalnog sajber direktora prošle godine su razmatrale izdavanje bezbjednosnog upozorenja o kineskim AI modelima, poručujući američkim kompanijama da ih ne koriste i razmatrajući stavljanje kineskih AI laboratorija na takozvanu ,,crnu listu”, što sprečava firme da koriste tu tehnologiju bez dozvole vlade. Osim što je potrebna licenca za korišćenje ovih modela, stavljanje kompanije na ovu listu znači da čak ni strane kompanije ne mogu da prodaju hardver entitetu sa crne liste ako su ti proizvodi koristili američku tehnologiju, softver ili mašine tokom dizajniranja ili proizvodnje.
,,NACIONALNA BEZBJEDNOST”
Kao i obično, sve se to radi u ime nacionalne bezbjednosti.
Američka vlada ne smatra da su podaci američkih korisnika bezbjedni u rukama kineskih tehnoloških i AI giganata koji posluju pod jurisdikcijom Pekinga. Na crnoj listi američke vlade već se nalaze mnoge kineske kompanije, uključujući Huawei, proizvođača čipova SMIC, proizvođača drona DJI, giganta za video-nadzor Hikvision i developera AI tehnologije SenseTime.
Prošle godine, kada je SAD razmatrala ova ograničenja, bilo je prilično ljudi – poput bivšeg višeg savetnika Bijele kuće za politiku vještačke inteligencije, Srirama Krišnana – koji su se tome usprotivili i praktično oborili nacrt pravila kako bi zaštitili softverske inovacije. Krišnan je zvanično podnio ostavku krajem prošlog mjeseca, što je, čini se, ohrabrilo neke od njegovih rivala.
NIŽA CIJENA
Neke američke kompanije i građani radije biraju kineske AI modele nego američke jer, za razliku od skupih domaćih opcija, kineski provajderi nude inteligenciju po znatno nižoj cijeni. Na primjer, DeepSeek V4 Pro košta manje od jednog dolara po milionu tokena, dok vodeće američke opcije poput Claude Fable 5 ili GPT-5.6 Sol naplaćuju i do 50 dolara za rezultate sličnog kvaliteta.
Ako su glasine tačne i SAD na kraju zaista sprovede potpunu zabranu inostranih sistema otvorenih težina, Amerikanci bi mogli dospjeti u situaciju u kojoj domaći kupci plaćaju više za vlasnički američki softver, dok ostatak sveta dobija pristup istom nivou inteligencije po mnogo nižoj cijeni.
Video