Video
Stručnjaci već dugo upozoravaju da su zavisnosti sve češće – ne samo od alkohola i duvana, već i od kockanja, bespotrebne kupovine putem interneta, neprekidnog pregledanja društvenih mreža, video-igara i opsesivnog rada, prenosi Jerusalem post.
Sada se pažnja istraživača usmjerava i na ponašanje povezano sa stalnom željom za estetskim zahvatima radi poboljšanja izgleda. Osobe koje često koriste društvene mreže, gledaju „savršena“ ženska lica i tijela i upoređuju se sa tim idealizovanim prikazima, mogu biti izložene većem riziku.
Kako estetski zahvati postaju sve prihvaćeniji širom svijeta, novo istraživanje istraživača sa Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu pokazalo je da kod nekih žena ponovljeni tretmani mogu početi da liče na zavisničko ponašanje, a ne samo na želju da se izgled blago poboljša.
U istraživanju su analizirani različiti estetski zahvati – hirurški, poput liposukcije uklanjanja masnih naslaga sa stomaka, zatezanja lica i tijela, kao i nehirurški tretmani, poput ubrizgavanja botulinum toksina radi smanjenja bora.
Studija je pokazala da je svaka peta žena koja je imala neki estetski zahvat ispunila kriterijume za umjeren do visok rizik od zavisničkog korišćenja estetskih procedura. Kao najvažniji faktori rizika izdvojeni su nezadovoljstvo sopstvenim tijelom i problematično korišćenje društvenih mreža.
Istraživanje su predvodili dr Vera Skvirski, zajedno sa dr Urijem Lifšinom, dr Dvorom Šmulevic i profesorom Marijom Mikulincerom sa odsjeka za psihologiju Hebrejskog univerziteta.
Istraživači su kod učesnica procjenjivali 11 pokazatelja problematičnog ponašanja, uključujući pitanje: „Željela sam da smanjim ili prestanem sa estetskim procedurama, ali nisam mogla.“
Na osnovu odgovora formirali su rezultate koji su žene svrstali u grupe sa blagim, umjerenim ili ozbiljnim znacima problematičnog korišćenja estetskih zahvata.
U istraživanju je učestvovalo 1.614 žena starosti od 25 do 71 godine, što ga čini jednim od najvećih istraživanja do sada koje se bavi psihološkim obrascima povezanim sa ponovljenim estetskim tretmanima.
Samopouzdanje i slika o tijelu povezani sa zavisničkim obrascima
Među ženama koje su već imale estetske zahvate, 20 odsto pokazalo je umjeren do visok rizik od zavisničkog ponašanja tokom života, dok je više od 15 odsto prijavilo takve simptome u prethodnih godinu dana.
Kada su posmatrane sve učesnice istraživanja, gotovo devet odsto žena pokazalo je umjerene do ozbiljne znake problematičnog odnosa prema estetskim procedurama.
Učesnice su odgovarale na pitanja koja se obično koriste za procjenu zavisnosti – da li su bezuspješno pokušavale da prestanu sa tretmanima, da li su osjećale potrebu da nastave uprkos negativnim posljedicama ili su imale snažnu želju za novim zahvatima.
Prethodna istraživanja povezivala su estetske procedure sa nezadovoljstvom izgledom i tjelesnim dismorfičnim poremećajem, stanjem u kojem osoba neprestano razmišlja o navodnim manama svog izgleda koje su drugima jedva primjetne ili ih uopšte ne vide.
Novo istraživanje otišlo je korak dalje, ispitujući da li ponovljeni estetski tretmani u nekim slučajevima mogu da podsjećaju na bihevioralne zavisnosti.
Za razliku od ranijih istraživanja koja su se uglavnom bavila pacijentima estetskih klinika, ovo istraživanje obuhvatilo je žene iz opšte populacije i pokazalo da su obrasci slični zavisnosti najviše povezani sa kombinacijom niskog samopoštovanja vezanog za izgled i problematičnog korišćenja društvenih mreža.
Žene koje su bile nezadovoljne svojim tijelom mnogo češće su pokazivale zavisničke obrasce, posebno kada je to bilo povezano sa intenzivnim korišćenjem društvenih mreža.
Istraživači su uočili i slabije veze između problematičnog korišćenja estetskih procedura i stavova koji daju prednost tradicionalnim rodnim ulogama, pridaju veliki značaj fizičkom izgledu partnera ili negativno doživljavaju napredak prava žena.
Učesnice koje su pokazivale takve obrasce takođe su češće imale poteškoće sa povjerenjem, oslanjanjem na druge i osjećajem emocionalne sigurnosti, kao i negativniji stav prema starenju.
Estetski zahvati sve popularniji širom svijeta
Rezultati istraživanja objavljeni su u trenutku kada broj estetskih procedura, uključujući plastične operacije, značajno raste širom svijeta.
Prema međunarodnim procjenama navedenim u radu, broj estetskih intervencija povećao se za oko 40 odsto između 2019. i 2023. godine.
Dr Vera Skvirski naglasila je da ne treba zaključiti da su žene koje rade veliki broj estetskih zahvata „zavisne“. Ona koristi izraz „zavisničko ponašanje“, jer se sama zavisnost strogo definiše prema kriterijumima Američkog psihijatrijskog udruženja, a veliki broj estetskih tretmana nije klasifikovan kao poremećaj.
„Zavisnost je hronično neurološko i psihološko stanje, dok je zavisničko ponašanje određena radnja ili proces koji osoba ponavlja kako bi postigla zadovoljstvo ili ublažila neprijatne emocije“, objasnila je Skvirski.
Istraživači naglašavaju da studija ne tvrdi da su estetski zahvati sami po sebi štetni, već da kod manjeg broja ljudi mogu poprimiti karakteristike slične drugim kompulzivnim ponašanjima.
„Estetske procedure postale su veoma normalizovane u mnogim društvima i za mnoge ljude mogu biti pozitivno iskustvo“, rekla je Skvirski.
„Međutim, naši nalazi ukazuju da kod značajnog manjeg dijela ljudi ovo ponašanje može početi da liči na druge kompulzivne obrasce koje proučavamo kod zavisnosti, naročito kada su prisutni nisko samopouzdanje i problematična upotreba društvenih mreža“, dodala je.
Istraživači upozoravaju da je studija bila presječna, što znači da ne može da utvrdi uzrok i posljedicu. Nije jasno da li društvene mreže doprinose zavisničkom ponašanju prema estetskim zahvatima, da li sami zahvati mijenjaju sliku o tijelu ili neki drugi psihološki faktori utiču na oba procesa.
Preporučeno
Skvirski je navela da je istraživanje tek početak i da postoje brojna pitanja za buduće studije, uključujući da li se isto ponašanje javlja kod muškaraca, da li su neki tretmani rizičniji od drugih, koje društvene mreže imaju najveći uticaj, kao i da li su žene sa anksioznošću ili depresijom pod većim rizikom.
