Video
Kako se navodi, usporavanje rasta posljedica je niže proizvodnje električne energije, umjerenije turističke aktivnosti i slabijeg neto izvoza, dok je inflacija bila viša od očekivane.
Iz Svjetske banke upozoravaju da mala, visoko otvorena i euroizovana ekonomija Crne Gore ostaje izrazito ranjiva na spoljne šokove, dok javni dug ostaje stabilan na nivou od oko 64 odsto BDP-a.
Pristupanje Evropskoj uniji EU i dalje je glavni pokretač ekonomskih politika, a sprovedene reforme doprinijele su rastu prihoda domaćinstava i povećanju formalne zaposlenosti. Ipak, u uslovima usporavanja rasta, te mjere su dodatno pojačale fiskalne pritiske i doprinijele rastu budžetskog deficita tokom 2025. godine.
Prema projekcijama, ekonomski rast u periodu od 2026. do 2028. godine u prosjeku će iznositi oko tri odsto godišnje, prije svega zahvaljujući domaćoj tražnji.
Potrošnja domaćinstava, turizam i kapitalne investicije nastaviće da budu ključni oslonci ekonomske aktivnosti, ali će visok deficit tekućeg računa, oslanjanje na eksterno finansiranje i prisutni inflatorni rizici zahtijevati dodatni oprez.
Šef kancelarije Svjetske banke za Bosnu i Hercegovinu i Crnu Goru, Kristofer Šeldon, poručio je da je očuvanje fiskalne discipline sada jedan od najvažnijih prioriteta.
„Kako rast usporava, a eksterni rizici ostaju izraženi, očuvanje fiskalne discipline ključno je za zaštitu makroekonomske stabilnosti. Unapređenje reformi koje jačaju poslovni ambijent i produktivnost biće presudno za podsticanje otvaranja radnih mjesta i obezbjeđivanje da ekonomski rast donese održive koristi građanima Crne Gore“, kazao je Sheldon.
Ekonomski rast zemalja Zapadnog Balkana ostaće prigušen tokom 2026. i 2027., pod uticajem prelivanja posljedica konflikta na Bliskom Istoku, uporne inflacije i produbljene neizvjesnosti, saopštili su dalje iz Svjetske banke.
Kako ističu, da bi se zadržao zamah reformi u zemljama regiona koje se suočavaju sa manjkom radne snage, povećanje učešća stanovništva na tržištu rada će biti od ključnog značaja, pokazuju procjene u danas objavljenom izvještaju Grupacije Svjetske banke.
Dodaju da prognoze iz Redovnog ekonomskog izvještaja za Zapadni Balkan pokazuju da će kombinovani ekonomski rast Albanije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Kosova, Sjeverne Makedonije i Srbije dostići 2,8 odsto u 2026. što je 0,3 procentna poena ispod prethodnih projekcija. Očekuje se skromno ubrzanje rasta na 3,2 odsto u 2027.
“Globalna neizvjesnost i geopolitičke tenzije obuzdavaju rast na Zapadnom Balkanu, a rastuće cijene predstavljaju direktan udar na novčanike građana,“ kaže Xiaoqing Yu, direktorica Svjetske banke za Zapadni Balkan. „I dok kreatori politika koriste kratkoročne fiskalne mjere da suzbiju efekte ovih pritisaka na domaćinstva i preduzeća, naš izvještaj pokazuje da su radna mjesta ključ za dugoročni ekonomski napredak. Zapadni Balkan ima veliki izvor neiskorišćenih talenata – žene, mlade i druge koji žele da rade, ali su suočeni sa realnim preprekama. Njihovo uključivanje u radnu snagu jedan je od najefikasnijih koraka koje region može da preduzme i ojača svoju ekonomiju”, stoji u saopštenju.
Kako poručuju, stanovništvo Zapadnog Balkana, prema ovom izvještaju, stari brže nego bilo gdje u Evropi.
“Tokom naredne decenije najmanje jedna od pet osoba u regionu biće starija od 65 godina. U međuvremenu, radno aktivno stanovništvo, uključujući i fakultetski obrazovane i fizičke radnike, u potrazi je za boljim platama i perspektivama u inostranstvu. Paradoks je da se nestašica radne snage osjeća u ključnim sektorima, iako je mnogo ljudi isključeno iz radne snage ili su jednostavno odustali od traženja posla”, piše u saopštenju.
Izvještaj ukazuje i na kako dodaju, nedovoljno iskorišćen kapital: žene, mlade i ostale koji žele da rade, ali se suočavaju sa preprekama za ulazak na tržište rada.
“Ukoliko bi stopa učešća radne snage bila ista kao u uporedivim zemljama Evropske unije, to bi značilo dodatnih 2.8 miliona raspoloživih radno sposobnih stanovnika. Samim uključivanjem više žena u radnu snagu godišnje stope rasta porasle bi za 0.35 procentnih poena”, navodi se u saopštenju.
Dodaju da bi rad, prema navodima izvještaja, trebalo učiniti atraktivnijim izborom – počevši od poreskih i propisa o socijalnim beneficijama, zbog kojih je u mnogo slučajeva ostanak kod kuće finansijski sigurniji izbor.
Preporučeno
“U većini zemalja Zapadnog Balkana, na primjer, prijavljivanje bilo kakvog prihoda od rada istovremeno diskvalifikuje pojedince iz programa beneficija za siromašne, čineći zaposlenje finansijskim rizikom umjesto nagradom. Takođe se ističe i potreba za priuštivom njegom djece i starih, boljim obukama za rad, kao i radnim mjestima koja nude realnu fleksibilnost i adekvatne uslove rada, uključujući i za online radnike”, zaključuje se u saopštenju.
