Video
Već danima Crna Gora je pod udarom jednog od najintenzivnijih toplotnih talasa ovog ljeta. Temperature u mnogim gradovima dostižu 40 stepeni, zdravstvene službe upozoravaju građane da bez prijeke potrebe ne izlaze iz kuća u najtoplijem dijelu dana, dok klima uređaji rade gotovo bez prestanka. Da je rashlađivanje doma postalo svakodnevna potreba, a ne luksuz, potvrđuju i podaci Popisa stanovništva iz 2023. godine.
Prema podacima MONSTAT-a, od ukupno 285.734 stana za stalno stanovanje u Crnoj Gori, njih 178.275 ima ugrađen klima uređaj, što znači da je klimatizovano 62,4 odsto stambenog fonda. Bez klimatizacije je ostalo 107.459 stanova ili 37,6 odsto.
Podaci, međutim, otkrivaju velike razlike između pojedinih djelova države.
Na primorju klima uređaj je postao gotovo standard. Budva prednjači sa oko 90 odsto stanova koji imaju klimatizaciju, dok slijede Tivat sa oko 88 odsto, Herceg Novi, Kotor i Ulcinj sa više od 80 odsto, te Bar sa gotovo 79 procenata. Visoko na listi nalazi se i Podgorica, gdje oko tri četvrtine stanova ima klima uređaj, što je očekivano s obzirom na sve toplija ljeta i veliki broj dana sa temperaturama iznad 35 stepeni.
Sasvim drugačija slika je na sjeveru države. U Andrijevici klima uređaj ima svega 8,4 odsto stanova, u Bijelom Polju oko deset odsto, u Beranama 10,9 odsto, dok su Pljevlja, Rožaje i Petnjica takođe među opštinama sa najmanjim udjelom klimatizovanih stanova. Razlog nije samo drugačija kupovna moć stanovništva, već i znatno blaža klima u odnosu na centralni i južni dio zemlje, iako su posljednjih godina i sjeverne opštine suočene sa sve češćim ekstremnim temperaturama.
Znatno ispod državnog prosjeka nalaze se i Nikšić, Cetinje i Danilovgrad, gdje klima uređaj ima oko trećina stanova.
CRNA GORA IZNAD EVROPSKOG PROSJEKA
Podaci MONSTAT-a pokazuju da se Crna Gora po rasprostranjenosti klima uređaja približila mediteranskim zemljama i nalazi se iznad evropskog prosjeka.
Za razliku od Crne Gore, Eurostat ne vodi jedinstvenu statistiku o tome koliko domaćinstava posjeduje klima uređaj, ali procjene Evropske komisije i međunarodnih istraživanja pokazuju da klimatizaciju ima približno trećina evropskih domaćinstava.
To znači da je udio od 62,4 odsto u Crnoj Gori gotovo dvostruko veći od evropskog prosjeka.
Najveći udio klimatizovanih domaćinstava u Evropi imaju Kipar i Malta, gdje klima uređaj posjeduje više od 90 odsto domaćinstava, dok Grčka dostiže između 70 i 90 procenata. Crna Gora se sa 62,4 odsto nalazi odmah iza tih mediteranskih država.
U Italiji i Hrvatskoj klimatizaciju ima između 40 i 50 odsto domaćinstava, u Španiji između 35 i 45 odsto, dok je u Portugalu taj udio između 25 i 35 procenata. Francuska i Slovenija kreću se oko jedne četvrtine domaćinstava, dok je u Njemačkoj, Holandiji, Belgiji i skandinavskim državama klima uređaj i dalje relativno rijetka pojava, uglavnom zbog umjerenije klime.
SVE TOPLIJA LJETA MIJENJANJU NAVIKE
Klimatolozi već godinama upozoravaju da će klimatske promjene donijeti sve duže i intenzivnije toplotne talase na Mediteranu i Zapadnom Balkanu. Posljednjih godina Crna Gora gotovo svakog ljeta bilježi višednevne periode sa temperaturama iznad 40 stepeni, zbog čega rashlađivanje prostora postaje pitanje zdravlja, posebno za starije osobe, hronične bolesnike i djecu.
Preporučeno
Zbog toga ne iznenađuje podatak da klima uređaj danas ima gotovo dvije trećine stanova u Crnoj Gori. Ono što je prije desetak ili petnaest godina predstavljalo dodatni komfor, danas je u velikom dijelu zemlje postalo gotovo neophodan dio svakodnevnog života. Istovremeno, razlike između primorja, centralnog dijela i sjevera pokazuju da klimatske karakteristike i dalje u velikoj mjeri određuju koliko je klimatizacija zastupljena u domaćinstvima, ali i da se taj jaz iz godine u godinu smanjuje kako ekstremne vrućine zahvataju gotovo cijelu državu.
