Video
To je ona tačka na kojoj prestaje da bude važno kako se zoveš, kojem narodu pripadaš i za koga si navijao tokom ratova devedesetih, a ostaje samo jedno pitanje – jesu li ubijani, mučeni i zatvarani nevini ljudi i imamo li isti odnos prema takvom zločinu kada ga počini „njihov“ i kada ga počini „naš“.
Tu počinje problem sa Nikom Đeljošajem.
KAD SE PROMIJENI „NAŠ“, PROMIJENI SE I ARŠIN
Krajem avgusta, povodom veličanja Ratka Mladića, Đeljošaj je govorio o evropskoj i građanskoj Crnoj Gori, poštovanju presuda međunarodnih sudova i društvu bez relativizacije ratnih zločina. A onda je 16. septembra, nakon što su Specijalizovana vijeća Kosova u Hagu prvostepeno osudila Hašima Tačija na 25 godina zatvora za ratne zločine, odluku nazvao „izuzetno nepravednom“, govorio o „danu žalosti za Albance“ i poručio da „svaki Albanac u srcu nosi svetu borbu OVK“. I tu je pala cijela priča o principima.
Naravno, Tačijeva presuda je prvostepena, ima pravo na žalbu i pravno ga nije moguće izjednačiti sa Ratkom Mladićem, čija je presuda pravosnažna. Ali ovdje nije riječ o izjednačavanju sudskih predmeta, kvalifikacija zločina ili faza postupka, riječ je o izjednačavanju aršina.
Ako presude međunarodnih sudova poštujemo kada osuđuju „njihove“, a proglašavamo ih nepravdom kada osuđuju „naše“, onda nijesmo prihvatili evropske vrijednosti nego samo naučili evropski rječnik.
GDJE JE RAZLIKA?
I zato se nameće jedno pitanje. U čemu je, na nivou principa, razlika između takvog odnosa i orgijanja dijela prosrpskih političara u Crnoj Gori nad likom i djelom Ratka Mladića?
Ne vidim je.
Jedni imaju svog heroja, drugi svog. Jedni ne vjeruju Hagu kada presudi „njihovom“, drugi ne vjeruju sudu kada presudi „njihovom“. Jedni imaju svoju istorijsku pravdu, drugi svoju svetu borbu. A žrtve bi, valjda, trebalo da budu jedine koje nemaju naciju.
Ne zanima me da li se čovjek koji je mučio ili ubijao civila zvao Ratko, Hašim, Jovan, Mehmet ili Samir. Ako je neko iz Crne Gore počinio ratni zločin na dubrovačkom ratištu, ne postoji zastava Crne Gore pod kojom bih taj zločin mogao učiniti manjim. Naprotiv, tek sposobnost da osudimo zločin „svoga“ pokazuje jesmo li išta naučili.
EVROPA POČINJE TAMO GDJE PRESTAJU „NAŠI“
Zato je zanimljiva i tišina dijela političke scene. Nije baš potpuna. Predsjednik Jakov Milatović poručio je da se odluke međunarodnih krivičnih sudova ne mogu poštovati selektivno i da veličanje ratnih zločinaca nije evropski put Crne Gore. Reagovali su i drugi politički akteri. Ali mnogo je važnije šta o svemu tome kaže Vlada čiji je Đeljošaj potpredsjednik.
Jer evropski standard ne može važiti samo za Mandića, Kneževića ili nekoga trećeg kada veliča „svoga“, a prestati da važi kada isti obrazac dolazi sa druge nacionalne adrese. To nije evropska politika, već stari ”dobri” Balkan obučen u evropsko odijelo.
I zato možda najvažnije pregovaračko poglavlje Crne Gore uopšte nema broj. Ono počinje onog trenutka kada smo spremni da kažemo da je zločin – zločin, bez fusnote o nacionalnosti počinioca.
Preporučeno
Jer tek kada nam bude jednako odvratan zločin „njihovog“ i zločin „našeg“, moći ćemo ozbiljno da kažemo da smo izašli iz rovova devedesetih, a do tada samo mijenjamo zastave iznad istog rova.
