O tome da je to uradila ondašnja žandarmerija nove države pod imenom Kraljevina SHS piše veoma pouzdano i akribično i poznati crnogorski i jugoslovenski književnik Mihailo Lalić. U djelu pod naslovom „Prutom po vodi (ljetopis knjige)“, CANU, 155, 24, Podgorica, 2019, koje je dnevničkog karaktera, Mihailo Lalić navodi da je Petar Zvicer sa komitskom grupom poginuo u Šćepan dolu kod Nikšića i jasno precizira da je tada familija Petra Zvicera „već bila spaljena u Cucama“ (strana 263). Mihailo Lalić u istoj knjizi, na strani 333, između ostalog, piše izričito da je major žandarmerije Kecmanović „spalio porodicu Zvicer u Cucama“.
Nepobitne činjenice
To su nepobitne istorijske činjenice i zaista više je nego sramna agitaciono-politička i propaganda tvrdnja onih, neznavenih ili tendencioznih i manipulatorskih, velikosrpskih, današnjih i prethodnih, mrzitelja i istrebljivača istine, koji podmeću famu da taj zločin nije počinila žandarmerija Kraljevine SHS, već da su to, navodno, uradila neka druga nepoznata lica, odnosno, da je to uradila neka lokalna izmišljena i anonimna rulja. To naprosto nije tačno i ta priča se širi da bi se ne samo prikrila i krivotvorila istorijska istina, nego i da bi se stvarni zločin pripisao nekima drugima, a ne stvarnim njegovim planerima, naredbodavcima i izvršiocima, koji nikad zbog toga zločina nijesu pozvani na zakonsku odgovornost.
Evo još jednog istorijskog izvora koji govori da je taj zločin izvršila žandarmerija države Kraljevine SHS.
Profesor Aleksandar (Aleks) Divajn iz Vinčestera i drugi brojni ugledni stranci koji su se zalagali za pravo, čast i slobodu Crne Gore, izuzetno su cijenili pregnuća i žrtve koje su podnosili crnogorski martiri i ratnici i pisali su o tome zašto su izginuli crnogorski ustanici, zelenaši i komite, u borbi protiv srpskih okupacionih trupa, odnosno, srbijanske vojske i žandarmerije pod egidom Kraljevine SHS, države koja je bila samo drugo ime za proširenu ili Veliku Srbiju.
Među onima koji su o tome ostavili vrijedna istorijska svjedočanstva bio je i Aleksandar Divajn, profesor i direktor Klejzmor škole u Vinčesteru, pisac, novinar, diplomata, neslužbeni delegat Kraljevine Crne Gore i njenog dvora i vlade u egzilu, u Velikoj Britaniji i jedan od najvećih branilaca prava na opstanak i suverenost Crne Gore u anglo-saksonskom svijetu.
Svjedočenje Divajna
Aleksandar (Aleks) Divajn je neumoro pisao knjige, brošure i druge tekstove o crnogorskom pitanju. Jedna od najpoznatijih Divajnovih knjiga o Crnoj Gori nosi naslov „The Martyred Nation, a Plea for Montenegro“, („Mučenička nacija-apel za Crnu Goru“) objavljena je u Londonu 1924. godine. Originalni primjerak na engleskom jeziku pronašli smo u istraživačkom procesu, odavno, u Biblioteci Istorijskog instituta Crne Gore u Podgorici, đe je zavedena pod signaturom 3773, inventarski broj 5268-2011. Knjiga u originalnom izdanju na engleskom jeziku ima 43 stranice.
Navedena Divajnova knjiga je u cjelosti prevedena na crnogorski jezik i objavljena integralno u knjizi Novaka Adžića pod naslovom „Crnogorsko pitanje 1918-1931“, Otvoreni kulturni forum (urednik i izdavač pisac Milorad Popović, Cetinje, 2014, str. 97-128).
Aleksandar Divajn, član Međunarodnog komiteta za nezavisnost Crne Gore, u navedenoj knjizi, u poglavlju pod naslovom „Slučaj Petra Zvicera“ (u pitanju je prijevod sa engleskog originala na crnogorski jezik), kazuje, kao savremenik tih zbivanja i veoma obaviještena ličnost o stanju u Crnoj Gori, o tragediji porodice ustanika i komite rodoljuba Petra Tomaševa Zvicera, koju je ubila i spalila srpska (srbijanska) žandarmerija pod firmom KSHS, pod komandom majora Dragutina I. Kecmanovića, inače porijeklom iz Bosanske krajine, iz Čitluka, (bivšeg kapetana austrougarske vojske tokom Prvog svjetskog rata, koji je u činu kapetana primljen u vojsku nove države Kraljevine SHS), a tadašnjeg komandanta žandarmerije na Cetinju.
O tragediji porodice Petra Zvicera, u navedenoj knjizi, Aleksandar Divajn piše sljedeće:
„Ovaj Crnogorac, koji je živio u jednom od sela u Cucama, došao je u sukob sa srpskim vlastima koje su bile nadležne za to mjesto, i tako se odmetnuo u planine i pridružio svojim saborcima. Ostavio je kod kuće svoju staru majku, svoju suprugu (koja je očekivala dijete) i njihovo troje mlade djece. Srpske vojne vlasti došle su pred njegovu kuću s namjerom da saznaju gdje se nalazi čovjek za koga se pretpostavljalo da se krije. Dvije žene ili nijesu znale, ili naravno, nijesu željele da kažu.
Preporučeno
Svjedočenje Baldaćija
Profesor doktor Antonio Baldaći, predsjednik Komiteta za nezavisnost Crne Gore u Bolonji, zapisao je da je Petar Zvicer „hrabri heroj iz Cuca“ i da je poginuo 28. decembra 1923. u Rubežima kod Nikšića u sukobu sa srbijanskom vojskom i žandarmerijom zajedno sa svojom ustaničkom grupom. Dr Baldaći precizno i vjerodostojno piše da je Petrova, kako navodi, „majka sa ženom i djecom živa izgorela u sopstvenoj kući, zbog toga što nijesu htjeli ili nijesu znali reći gdje se nalazi patriota“. (Vidi o tome: Prof. Dr Antonio Baldacci, „LA GUERRIGLIA DIVAMPA NEL MONTENEGRO“, Bologna, 1924. Objavljeno u Baldaćijevoj knjizi „SCRITTI ADRIATICI“, Bolonja, 1943).
Video