Video
Zagađenost vazduha u zemljama regiona tema je kojom se nedjeljama bave ne samo domaći, već i svjetski mediji, što povećava uznemirenost građana, iako je to slučaj koji se događa i u mnogim evropskim gradovima i državama, a izuzetak je jedino Švajcarska, koja je to pitanje, između ostalog, riješila zabranom za vozila na dizel.
Hrvatska
“Šta se to događa sa vazduhom u Zagrebu”, jedan je od naslova na hrvatskom portalu Index.hr u kojem se konstatuje da su stanovnici Zagreba posljednjih dana uznemireni zbog nesnosnog smrada i navoda da je kvalitet vazduha vrlo loš. Grafikon Hrvatske agencije za ekologiju i prirodu pokazuje da su koncentracije štetnih lebdećih čestica PM10 posljednjih sedam dana uglavnom bile iznad 120 mikrograma po m3 (ľg/m3), što je značajno više od nivoa koje se smatraju prihvatljivim za razdoblja duža od 24 sata.
Zdravstvena istraživanja pokazala su da su lebdeće čestice PM10 štetne za zdravlje, ali su još štetnije PM2,5. Naziv PM10 podrazumeva sve lebdeće čestice prečnika manjeg od 10 mikrometara, a PM2,5 manjeg od 2,5 mikrometara (ľm). Zbog ovako malih dimenzija te čestice prodiru duboko u pluća i dugo se tamo zadržavaju. Čestice veće od 10 ľm uglavnom se zadržavaju u nosu, ustima i grlu. Važno je znati da lebdeće čestice nisu jedinstvene po sastavu, nego one zavise od izvora, a neke mogu biti vrlo štetne i kancerogene.
“Ako takve čestice na sebi nose neke problematične spojeve, na primer, teške metale, one mogu uzrokovati zdravstvene probleme”, pojasnila je Nina Zovko, šefica Odeljenje za vazduh Hrvatske agencije za ekologiju pri Ministarstvu za ekologiju.
Prema preporukama Evropske komisije, koncentracije PM10 tokom 24 sata ne bi trebalo da prelaze 50 ľg/m3, a tokom godine 40 ľg/m3. Prosječni godišnji nivo PM2,5 ne bi smeo da prelazi 25 ľg/m3. Hrvatska se svojim standardima, metodama mjerenja i preporukama usklađena je sa propisima EU. Zovko ističe da spomenute povišene vrijednosti nisu dramatične, mada se ne mogu nazvati bezopasnim.
Većina velikih gradova u Evropi ima problema s lebdećim česticama. Vrlo je malo zemalja koje su to uspjele da riješe, a jedna od njih je Švajcarska. Ona je, između ostalog, potpuno zabranila vožnju dizelašima po gradovima.
Nivo zagađenosti vazduha u Hrvatskoj je po pravilu druge kategorije, u svim većim gradovima i industrijskim područjima, na primer, u Zagrebu, Osijeku, Rijeci, Sisku, Slavonskom Brodu, Kutini…
Na lošiji kvalitet vazduha najviše utiču emisije iz kolektivnih i individualnih ložišta tokom sezone granja, zatim industrija, saobraćaj, kazali su iz EPA. Dali su i nekoliko savjeta kako svaki građanin može da utiče na smanjenje zagađenja, a to je da ne spaljuju bilo koju vrstu otpada, da umjesto uglja i sirovog drveta korise ekološki prihvatljivija goriva (pelet i brikete), da vode računa o vozilima – redovno da ih servisiraju i održavaju, koriste alternativne vrste prevoza (bicikl), kao i javni prevoz.
BiH
Agencija Fena je prenijela je da je kvalitet vazduha u centru Sarajeva opasan po stanovništvo. Indeks kvaliteta vazduha u glavnom gradu Bosne i Hercegovine jutros u 7 sati iznosio je 310 i što unači da je opasan. Vrijednost PM2,5 čestica na toj mjernoj stanici iznosi 231, a radi se o česticama koje nastaju sagorevanjem fosilnih goriva – uglja, drugih čvrstih goriva, iz auspuha motornih vozila…
Na mjernoj stanici Otoka, jutros u 7 sati je izmjerena vrednost čestica PM10 i index kvaliteta je 190, a na mjernoj stanici Bjelave indeks kvaliteta vazduha je iznosio 194 i na obema je kvalifikovan kao nezdrav.
Zbog sve većeg zagađenja vazduha u Podgorici, Luka Rakčević iz URA uputio je otvoreno pismo direktoru EPA Nikoli Medenici i gradonačelniku Ivanu Vukoviću u kojem je pored ostalog tražio i da nadležni što prije obavijeste javnost o kvalitetu vazduha i izdaju preporuke i mjere za bezbjedno funkcionisanje građana. Prema navodima Rakčevića, samo u posljednjih nedjelju dana, nivo štetnih PM10 čestica na mjernim stanicama u glavnom gradu, prema zvaničnim podacima EPA prelazio je nivo čak od 510 ľg/m3, što predstavlja ogromno zagađenje i veliku opasnost po zdravlje građana.
U ovom trenutku, nivo PM10 čestica na mjernoj stanici u dijelu grada Preko Morače (Blok V) iznosi čitavih 175,5 ľg/m3, dok je AQI Air Quality Index) na čak 243, od dozvoljenih 100.
“Ta zagađenja su posebno izražena u večernjim časovima, kada se štetni polutanti zadržavaju u donjim slojevima”, naveo je Rakčević i dodao da su uzroci aerozagađenja brojni, a da su neki od njih nepostojanje funkcionalnog i održivog javnog prevoza, betoniranje javnih površina, sječa drveća…
Prema zvaničnim podacima Agencije za zaštitu životne sredine Crne Gore, nivo štenih čestica prelazio je 510 mikrograma po metru kubnom, a dozvoljena srednja dnevna vrijednost je 50 mikrograma. Prema podacima Agencije, vazduh u Podgorici, Bijelom Polju i Pljevljima prethodnih mjesec bio je zagađen gotovo svaki dan. U to vrijeme, najzagađeniji crnogorski grad bio je Bijelo Polje, gde je kvalitet vazduha iznosio 246/100.
“Sve ono što prelazi zakonom dozvoljene maksimalne vrijednosti, što je u slučaju sređnih dnevnih PM 10 čestica 50 ľg/m3 , svakako da treba da nas zainteresuje, pa i zabrine, kako bi se više interesovali za ovu problematiku i uticaj na naše zdravlje”, kazao je ranije za CdM Aleksandar Perović iz NVO Ozon.
Sjeverna Makedonija
Posljednje nedelje 2019. godine, zbog zagađenog vazduha u Sjevernoj Makedoniji đaci su bojkotovali nastavu, izrazivši na taj način protest. Srednjoškolci su se okupili u školskim dvorištima noseći zaštitne maske i transparente na kojima se apeluje da se prekine sa zagađenjem vazduha.
Preporučeno
Izvor: Kurir
