Video
Kako prenosi Politico, preokret je uslijedio nakon intenzivnih pregovora u Evropskom parlamentu, gdje je predsjednica parlamenta Roberta Mecola izjavila: „Pod kontrolom!“ veoma trijumfalno. Dogovor obezbjeđuje kontinuitet liderstva Fon der Lajen, sa njenim „pažljivo odabranim“ komesarima koji će oblikovati politički okvir EU u narednom mandatu.
Sastavljanje tima i ravnoteža moći
Tim Fon der Lajen uključuje 26 komesara, po jednog iz svake članice, osim iz Njemačke, koja je već predstavljena njenim predsjedavanjem. Kako bi ojačala svoju poziciju i uravnotežila dinamiku moći unutar EU, imenovala je šest izvršnih potpredsjednika zaduženih za ključne resore. Ove uloge povjerene su Kaji Kalas (Estonija), Rafaelu Fitu (Italija), Roksani Mînzatu (Rumunija), Stefanu Sežoneu (Francuska), Terezi Ribera (Španija) i Heni Virkunen (Finska).
Imenovanje Rafaela Fita, povezanog sa desničarskim Evropskim konzervativcima i reformistima (ECR), izazvalo je kontroverze, posebno među grupom Socijalista i Demokrata (S&D). Oni su kritikovali Evropsku narodnu partiju (EPP) Fon der Lajen zbog dodjeljivanja značajne uloge predstavniku desničarskog bloka. Ipak, EPP je iskoristila svoj uticaj i osigurala Fitovu poziciju, dok je istovremeno izvojevala stratečku pobjedu nad političkim rivalima. Tereza Ribera iz S&D grupe postala je druga najmoćnija figura u Komisiji, preuzevši odgovornost za uticajni resor konkurencije i klimatskih promjena.
Lider EPP Manfred Veber sumirao je postignutu ravnotežu riječima: „Svi mogu imati značajnu riječ u oblikovanju budućnosti Evrope. Socijalisti imaju jake resore. Liberali imaju jake resore, EPP predvodi i ima mnogo komesara. Takođe, Italija treba da bude dio budućeg rukovodstva Komisije”.
Političke tenzije i ustupci
Pregovori su istakli pomak EU ka desnici nakon junskih evropskih izbora, na kojima su konzervativne i krajnje desne stranke ostvarile značajan napredak u zemljama poput Italije, Francuske i Njemačke. Uprkos protivljenju Zelenih, grupe Renew i nekih socijalističkih poslanika povodom Fitovog imenovanja, EPP je zadržala kontrolu bez značajnih ustupaka. Čak su i zahtjevi za smanjenje odgovornosti kontroverznih figura, poput mađarskog desničarskog kandidata Olivera Varheljija, rezultirali samo smanjenim obimom njegovog portfelja.
Proces potvrde nije prošao bez otpora. Roksana Mînzatu, manje poznata rumunska socijalistkinja, osigurala je mjesto izvršne potpredsjednice za ljude, vještine i pripremljenost, uz imenovanje Ribere. Ipak, neki socijalisti, uključujući poslanika Kristofera Kleržoa, izrazili su nezadovoljstvo, osuđujući uključivanje krajnje desnih elemenata u Komisiju i obećavajući da će se protiviti konačnom glasanju.
Odstupanje u proceduri imenovanja
Ovogodišnji pregovori označili su odstupanje u odnosu na dosadašnju praksu, jer nijedan kandidat nije bio odbijen niti je morao prolaziti drugu rundu saslušanja – što je prvi put od 1999. godine. Iako ovaj glatki proces potvrde ukazuje na političko umijeće Fon der Lajen, on takođe oslikava smanjeni nadzor Evropskog parlamenta, što izaziva zabrinutost u vezi sa ravnotežom moći između institucija EU.
Preporučeno
Na kraju, sposobnost fon der Lajen da upravlja ovim izazovima naglašava njenu političku vještinu, postavljajući temelje za novu eru upravljanja dok se EU suočava sa unutrašnjim i spoljnim pritiscima.
