Video
Postupak izbora novog predsjednika ECB-a zvanično je počeo. Nakon što je Lagard prošlog četvrtka obavijestila predsjednika Evropskog savjeta Antonija Koštu o odluci da napusti funkciju, Savjet EU pokrenuo je proceduru za imenovanje njenog nasljednika.
Članove Izvršnog odbora ECB-a imenuje Evropski savjet, na osnovu preporuke Savjeta EU o kandidatu. O toj preporuci glasaju samo države koje koriste euro, zbog čega se imenovanja prethodno razmatraju u okviru Eurogrupe, koja okuplja ministre finansija zemalja eurozone.
Predsjednik Eurogrupe i grčki ministar finansija Kiriјakos Pjerakakis pozvao je države članice da dostave kandidature do petka, 6. novembra. Eurogrupa će na sastanku 9. novembra razmotriti pristigle predloge.
Da bi kandidat dobio podršku, za njega mora glasati najmanje 16 od 21 države eurozone, koje zajedno predstavljaju najmanje 65 odsto stanovništva tog bloka. Konačnu odluku donose lideri EU, nakon što Evropski parlament i Upravni savjet ECB-a iznesu svoja mišljenja.
Zašto Lagard napušta funkciju
Lagard je prošle sedmice objavila da će napustiti mjesto predsjednice ECB-a 7. februara 2027. godine, gotovo devet mjeseci prije isteka osmogodišnjeg mandata.
Obraćajući se novinarima u Frankfurtu, kazala je da će joj raniji odlazak omogućiti veću slobodu da govori o pitanjima koja prevazilaze monetarnu politiku.
„Ne mislim da mogu ostati neutralna. Zanima me istina, a vidim da se istina veoma često narušava i dovodi u pitanje pogrešnim predstavljanjem”, rekla je Lagard.
Ipak, nije željela da kaže da li će podržati nekog kandidata na predsjedničkim izborima u Francuskoj u aprilu 2027. godine.
Kako je Euronews izvještavao još od februara, tokom godine su se pojavljivale spekulacije da je termin njenog odlaska povezan sa izborima u Francuskoj. Raniji odlazak omogućava francuskom predsjedniku Emanuelu Makronu i njemačkom kancelaru Fridrihu Mercu da učestvuju u izboru njenog nasljednika, u trenutku kada krajnja desnica bilježi snažnu podršku uoči aprilskih izbora.
Lagard je obećala da će obezbijediti „potpuni kontinuitet rada” i opisala ECB kao instituciju koja je „stabilna i čvrsta kao stijena”.
Centralna banka je istog dana zadržala depozitnu kamatnu stopu na 2,5 odsto, a Lagard će predsjedavati još dvjema sjednicama na kojima se odlučuje o kamatnim stopama – u decembru i februaru.
Glavni kandidati za nasljednika
Dva imena trenutno se izdvajaju u trci za čelno mjesto ECB-a. Njihove kandidature javno su podržale matične države još u septembru, nekoliko sedmica prije nego što je Lagard objavila odlazak.
Jedan od njih je Pablo Ernandes de Kos, generalni direktor Banke za međunarodna poravnanja (BIS), institucije koja se često naziva centralnom bankom centralnih banaka. On je od 2018. do 2024. godine bio guverner Banke Španije.
Španski premijer Pedro Sančez podržao ga je u intervjuu za Bloomberg 23. septembra, čime je potvrđena prva kandidatura Španije za predsjednika ECB-a. Podršku mu je u oktobru pružio i lider španske opozicije Alberto Nunjes Feho, uoči prijevremenih izbora u toj zemlji koji se održavaju ovog mjeseca.
Drugi glavni kandidat je Klas Knot, koji je 14 godina, do 2025, bio na čelu holandske centralne banke. Dan nakon Sančezove podrške, holandski premijer Rob Jeten izjavio je za Bloomberg da bi Knot bio „idealan izbor” za mnoge države.
Podaci sa tržišta predviđanja takođe ukazuju na to da se trka uglavnom vodi između ta dva kandidata. Prema podacima od utorka ujutro, učesnici na platformi Kalshi procjenjivali su šanse Ernandesa de Kosa na 34 odsto, a Knota na 31 odsto. Na platformi Polymarket te procjene iznosile su 41, odnosno 30 odsto.
Na obje platforme treće mjesto zauzima bivši guverner Banke Francuske Fransoa Vilroa de Galo, koji je tu funkciju napustio u februaru. Njegove šanse procjenjivane su na pet odsto na Kalshiju i 13 odsto na Polymarketu, iako je na svakoj od tih platformi uloženo svega nekoliko hiljada dolara.
Kao mogući kandidat ranije se pominjao i predsjednik Bundesbanke Joahim Nagel, iako nijedan njemački državljanin do sada nije bio na čelu ECB-a.
Predsjednička funkcija, međutim, samo je dio širih pregovora o budućem sastavu rukovodstva te institucije.
Njemačka članica Izvršnog odbora ECB-a Izabel Šnabel, zadužena za tržišne operacije, napušta tu funkciju 3. januara kako bi prešla u Međunarodni monetarni fond (MMF), dok mandat glavnog ekonomiste ECB-a, Irca Filipa Lejna, ističe krajem maja naredne godine.
To znači da će polovina šestoročlanog Izvršnog odbora, koji vodi svakodnevne poslove centralne banke, biti promijenjena u roku od pet mjeseci. Zbog toga se očekuje da će države pregovarati o popunjavanju tri funkcije kao o jedinstvenom paketu imenovanja.
Pariz bi, prema očekivanjima, mogao da se usmjeri na mjesto glavnog ekonomiste, umjesto da pokuša da obezbijedi trećeg francuskog predsjednika ECB-a, dok Madrid želi da vrati Španiju u Izvršni odbor nakon što je ove godine izgubila mjesto potpredsjednika.
Preporučeno
