Video
U opširnom članku u kojem se poziva na desetak neimenovanih evropskih zvaničnika i diplomata i na analizu internih dokumenata, Politiko mađarskog diplomatu bliskog premijeru Viktoru Orbanu optužuje za pristrasnost i favorizovanje Srbije.
“Komesar Varheji nadgledao je kampanju umanjivanja zabrinutosti u vezi s vladavinom prava i ljudskim pravima u državama kandidatma za članstvo u EU. Iako bi mađarski diplomata trebalo da daje nepristrasne procjene svih zemalja kandidata, on prije svega zagovara kandidaturu jedne zemlje – Srbije, uprkos činjenici da Beograd nije napredovao po ključnim pitanjima, a u nekima je čak i nazadovao…”, navodi Politiko.
Politiko dodaje da Varhejijev pristup ni prema Zapadnom Balkanu ni prema Turskoj nije u skladu s mnogim zemljama EU kao i da se oštro razlikuje od instrukcija predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen, ali se njegovi stavovi podudaraju s agendom jedne vlade EU – njegovom vlastitom.
Navodeći da mađarski premijer Viktor Orban odbacuje stavove Brisela o vladavini prava i demokratiji, prije svega kada je u pitanju kritika njegove vladavine i da podržava evropske aspiracije Srbije kojom vlada njegov savjeznik, predsjednik Aleksandar Vučić, Politiko dodaje da i Orbana i Vučića optužuju za autoritarne tendencije.
Politiko, međutim, ocjenjuje da je pitanje hoće li Varhejijevi napori značajno uticati na izglede Srbije ili bilo koje druge zemlje jer odluke o proširenju donose članice EU koje su se teško složile čak i s blagom deklaracijom pripremljenom za samit EU-Zapadni Balkan u Sloveniji, što govori da među njima nema puno entuzijazma za skoro proširenje.
Ali, dodaje portal, njegov stav ugrožava položaj Komisije među vladama EU i kredibilitet EU među čelnicima na Zapadnom Balkanu, regionu od ključne strateške važnosti za EU u kojem Rusija, Kina, Turska i zemlje Zaliva nastoje da povećaju svoj uticaj.
Navodeći da Varhelji nije pristao na intervju za ovaj tekst i da je u pisanim odgovorima branio svoj pristup vladavini prava, Politiko dodaje da zvaničnici Evropske komisije, diplomate EU i članovi Evropskog parlamenta smatraju da on podriva kredibilitet Komisije u očima partnera i država članica.
Mađarski komesar koji drži portfej proširenja “očito dugoročno slabi politiku EU prema Zapadnom Balkanu”, rekao je neimenovani evropski zvaničnik. Jedan diplomata je ukazao da Varheji “slijedi agendu svojih gospodara u Budimpešti, prijateljski se ponaša prema autoritarnim vođama i uglavnom zanemaruje pitanja vezana za vladavinu prava”, prenosi Politiko.
Prema pisanju portala, mađarski evrokomesar jasno je dao do znanja svom osoblju da želi da pojača kampanju Beograda za članstvo u EU.
“Komesar Varheji dao je za prioritet ubrzanje pregovora o proširenju sa Srbijom”, napisao je Mačej Popovski (Maciej Popowski) vršilac dužnosti načelnika Glavne uprave Komisije za susedstvo i pregovore o proširenju (DG NEAR) u poruci osoblju u februaru dodajući da “iako to prije svega zavisi od reformi u Srbiji, EU mora biti spremna da krene napred čim Srbija pokaže neophodan napredak”.
Portal navodi i da su najbliži saradnici evrokomesara za proširenje pokušali da izbrišu ili razvodne kritike u zvaničnim dokumentima o demokratskim nedostacima u Srbiji.
Prema riječima dvojice zvaničnika Komisije, Varheljijev kabinet nadogradio je procjenu Srbije kako bi dao pozitivniji pogled na pitanja vladavine prava u ovogodišnjem nacrtu izvještaja o proširenju, u kojima Komisija ocjenjuje napredak zemalja kandidata i koji se trenuto priprema.
Upitan o promjenama u ocjeni Srbije Varheji je u imejlu odgovorio da je “procjena napretka zemalja na putu EU reformi podložna dugom procesu i da konačnu odluku donosi Kolegijum komesara kao kolektivno telo”.Dodao je da je to politički proces, kako dolikuje “geopolitičkoj Komisiji” i da se “prioriteti EU na Zapadnom Balkanu u potpunosti odražavaju u izveštaju”.
Na pitanje kako odgovora na kritike da gura Srbiju uprkos izostanku napretka, Varheji je u pisanom odgovoru rekao da on zagovora proširenje za cio Zapadni Balkan – Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Kosovo, Crnu Goru, Sjevernu Makedoniju i Srbiju.
Varhejijevo guranje Srbije naišlo je na otpor u drugim djelovima Komisije. Opšta uprava za pravosuđe i zaštitu potrošača dala je negativno mišljenje na ovogodišnji nacrt izvještaja o napretku, a čak su i zvaničnici iz Opšte uprave za proširenje pozivali svoje kolege u drugim Opštim upravama da se suprotstave nacrtu koji je došao iz njihove Opšte uprave, piše Politiko.
U članku se ističe da Varheji ima nepravedan pristup i prema Sjevernoj Makedoniji, jer Orbanova vlada podržava nacionalno-konzervativnu opoziciju u toj zemlji i dala je azil bivšem makedonskom premijeru Nikoli Gruevskom koji je osuđen za korupciju.
Politiko ocjenjuje da Varheji nije pošteni posrednik ni u sporu Sjeverne Makedonije i Bugarske, koja blokira otvaranje pregovora sa Skopljem. Njegov predlog da se razdvoje pitanje otvaranja pristupnih pregovora s Albanijom i Sjevernom Makedonijom, tako da se otvore pregovori s Albanijom, a Sjeverna Makedonija ostavi na čekanju takođe je izazvao zgražanje, dodaje portal.
Varhelji, prema navodima Politika, ima pristrasan pristup i prema Turskoj, a njegov jedini cilj, kada je riječ o Ankari, je “zadržati migrante izvan EU i izbjeći kritike turske politike prema civilnom društvu i medijima”.
Preporučeno
Politiko navodi da je imao uvid i u nacrt izveštaja o napretku Turske u kojem je Varheljijev kabinet precrtao rečenicu u kojoj se kaže da je “povećana kampanja govora mržnje i kleveta vladinih zvaničnika i medija protiv LGBTI zajednice”. Portal piše i da su neki viši zvaničnici Opšte uprave za proširenje, nezadovoljni Varheljijem, napustili mjesta dok su drugi “postali demoralisani”.
