Venecuela, sa najvećim dokazanim naftnim rezervama na svijetu — oko 300 do 303 milijarde barela sirove nafte — bogatstvima zlata, nikla, aluminijuma, boksita i drugih strateških minerala, i strateškom pozicijom u Latinskoj Americi, više nije samo pitanje vanjsko političkih tenzija oko te zemlje, već pitanje buduće ekonomske dominacije i geopolitičkog prestiža.
Nafta iz Orinoko pojasa, izuzetno viskozna i tehnički zahtjevna za eksploataciju, zajedno sa bogatim rudnim resursima, čini Venecuelu kapitalom vrijednim desetine hiljada milijardi dolara, što objašnjava intenzitet američkog interesa u prethodnom periodu.
Kad se na to doda činjenica da je energetski lobi najglasnije podržavao Donalda Trampa u njegovoj kampanji tokom izbora za predsjednika SAD, onda se vojna intervencija u Venecueli mora posmatrati i iz tog ugla.
Još 2023. godine, Tramp je javno govorio o američkoj kupovini nafte iz Venezuele i o tome kako je zemlja, prema njegovim riječima, bila “na rubu kolapsa” dok je on bio na vlasti. “Kupujemo naftu iz Venecuele! Kada sam odlazio, Venecuela je bila spremna za kolaps. Preuzeli bismo je i dobili svu tu naftu”, rekao je Trump, sugerišući da je promjena vlasti tada bila nadohvat ruke, a s njom i naftna bogatstva.
Iako je Tramp vojnu operaciju u Venecueli do sada pravdao i naletom migrantata iz te države u SAD, čini se da su to samo bili sekundarni narativi, politički i moralno instrumentalizovani.
Masovno iseljavanje iz Venecuele je pretežno posljedica ekonomskog kolapsa, sankcija i blokade međunarodnih finansijskih tokova. Prosto rečeno građani Venecuele zbog neizdrživih uslova života sa nedostatkom ljekova i hrane su bili prisiljeni da migriraju. Većina njih je izabrana obećanu zemlju zapada SAD, upravo onu koja im je uvela sankcije.
Drugi motiv kojim je Tramp pravdao napad na Veneceule su bile teške optužbe na račun Madura da se bavi narko trafikingom i da direktno utiče na krijumčarenje kokaina u SAD.
No, i tu priča dobija zanimljiv obrt. Dok je novoizabrani predsjednik Hondurasa Nasri Masfura etikatiran kao neko ko toleriše narkomreže, on je u isto vrijeme dobio političku zaštitu i gotovo amnestiju od strane SAD-a, kao i direktnu podršku Donalda Trampa, tokom predsjedničke kampanje. Razlog možda leži u tome što je Masfura javno rekao da će njegova vlada biti strateški usklađena sa američkim interesima. Nadalje bivši predsjednik Hondurasa Juan Orlando Hernández je bio uhapšen, opet od strane SAD, gdje je služio zatvorsku kaznu, ali ga je Tramp pomilovao, iako je bio osuđen zbog trgovine drogom.
Suprotno tome, režim u Venecueli, koji je decenijama vodio politiku suvereniteta nad sopstvenim resursima bio je označen kao cilj zato što je ugrožavao ekonomske i geopolitičke interese SAD-a.
Istorijski, ovo nije prvi put da Sjedinjene Američke Države koriste vojnu silu kako bi zamijenile ili kontrolisale režim u Latinskoj Americi pod izgovorom bezbjednosti i borbe protiv kriminala. Prije trideset godina invazija na Panamu i svrgavanje generala Manuela Noriege pokazala je sličan obrazac: javni narativ o očuvanju bezbjednosti i sprečavanju trgovine drogom kao opravdanje da se režim smjeni.
Baš kao što je ovih dana Maduro javno prozivao SAD i poručivao im da samo pokupaju da dođu, tako je Noriega javno sa govornice pozivao tadašnju administraciju SAD da pokušaju da ga uhapse. Svega tri mjeseca nakon tog ”poziva” Noriega je uhapšen od strane američkih komandosa, baš kao šo je jutros uhapšen Maduro.
No, bez obzira da optužbe koje je SAD pokrenula protiv Madura pred američkim sudovima, jasno je da napad na suverenu državu znači kršenje međunarodnog prava.
Maduro jeste od strane zapadnih sila označen kao tiranin i diktator koji je kršio ljudska prava i Venecuelom rukovodio ćeličnom rukom represije, no kako i piše u Povelji Ujedinjenih nacija vojna intervencija bez odobrenja vlade ciljne države ili bez mandata međunarodnih tijela predstavlja flagrantno kršenje međunarodnih normi i utiče na dugoročni kredibilitet globalnog poretka zasnovanog na pravnim pravilima.
Napad na Venecuelu, koji uključuje direktnu agresiju na suverenu državu i navodno uklanjanje njenog izabranog predsjednika, svakako postavlja presedan i podriva principe teritorijalnog integriteta, samostalnosti i političkog odlučivanja.
Sada kada Madura više nema, postavlja se pitanje šta nakon njega. Zvanično američkih vojnika na teritoriji nema i ne zna se da li će ih biti, pa se ne zna da li je ovo bila samo akcija uklanjanja Madura ili će SAD dublje zakoračiti u krizu sa Venecuelom.
Ono što sigurno im ne ide na ruku je masovna mobilizacija koja je najavljena u Venecueli, pogotovo među pristalicama Madura, kojima je prethodnih mjeseci prema pisanju medija dijeljeno oružje, kako bi se narod odbranio od napada SAD.
Ulazak u konfrontaciju sa naoružanim građanima Venecuele bio bi najgori scenario za Trampa i SAD, jer ono što je sigurno da ne žele da im se ponovi Mogadiš i akcija u Somaliji.
Preporučeno
Video