Video
Kada su se ekrani prvi put pojavili u automobilima, dočekani su s oduševljenjem, jer su u početku služili uglavnom za navigaciju. Vremenom su, međutim, prerasli u centralne upravljačke konzole, na koje su prebačene brojne funkcije koje su vozači ranije kontrolisali pomoću tastera i prekidača.
Danas se sve češće dovodi u pitanje opravdanost takvog rješenja, naročito kod električnih vozila, gdje su gotovo sve komande integrisane u ekran.
Stručnjaci upozoravaju da dodirivanje ekrana radi promjene muzike ili podešavanja grijanja može biti čak rizičnije od korišćenja mobilnog telefona tokom vožnje. Istraživanja pokazuju da se vrijeme reakcije vozača pri korišćenju ekrana osjetljivog na dodir pogoršava za više od 50 odsto, što je veći negativan uticaj nego slanje poruka ili telefoniranje, koji povećavaju vrijeme reakcije za 35, odnosno 46 odsto.
Korišćenje ekrana izaziva sve tri glavne vrste ometanja u vožnji: vizuelno, jer vozač skreće pogled s puta, manuelno, jer skida ruke s volana, i kognitivno, jer mu pažnja nije u potpunosti usmjerena na vožnju.
Dr Milad Hagani, stručnjak za bezbjednost sa Univerziteta u Melburnu, upozorava da interfejsi ekrana često zahtijevaju da vozač gleda u ekran duže nego što je bezbjedno. Poseban problem predstavljaju funkcije koje nijesu dostupne odmah, već zahtijevaju ulazak u dodatne menije, poput uključivanja brisača ili podešavanja ventilacije.
Studija iz 2020. godine, koju je sprovela nezavisna saobraćajna organizacija TRL, testirala je ponašanje vozača tokom obavljanja uobičajenih zadataka na simuliranim auto-putevima. Učesnici su koristili Android Auto i Apple CarPlay, a testiranja su obuhvatila vožnju bez korišćenja sistema, vožnju uz isključivo glasovno upravljanje i vožnju uz upravljanje putem ekrana.
Mjereni su vrijeme reakcije pri kočenju, zadržavanje vozila u traci, brzina, bezbjednosni razmak i smjer pogleda. Rezultati su pokazali da su vozači koji su koristili ekran osjetljiv na dodir imali znatno duže reakcije i lošiji kvalitet vožnje u poređenju s onima koji nijesu koristili sistem ili su se oslanjali na glasovne komande.
Ručne kontrole, prema riječima dr Haganija, znatno su manje ometajuće jer omogućavaju vozaču da zadrži pogled na putu i osloni se na mišićnu memoriju.
„Vozači mogu brzo da nauče raspored tastera i koriste ih bez potrebe za dugim pogledom ka komandama. Ekrani im oduzimaju tu važnu prednost“, objašnjava on.
Iako ne osporava korisnost ekrana u automobilima, dr Hagani smatra da bi ključne funkcije morale imati fizičke komande.
Preporučeno
„Upravljanje temperaturom, brisačima ili jačinom zvuka treba da bude moguće bez skretanja pogleda s puta. Čak i ako su te funkcije dostupne na ekranu, moraju postojati i tasteri ili prekidači“, zaključio je.
