Prema podacima Ministarstva unutrašnjih poslova, koje je MUP dostavio portalu Standard, u Crnoj Gori na današnji dan boravi 38.160 stranaca sa odobrenim privremenim boravkom po osnovu rada.
Najviše ih dolazi iz Turske (8.908), Rusije (7.348) i Srbije (6.969), dok slijede Azerbejdžan (2.612), Albanija (2.414), Bosna i Hercegovina (1.886), Kosovo (1.471), Ukrajina (734), Sjeverna Makedonija (694), Bjelorusija (481), Kina (435) i Njemačka (399). Državljani ostalih zemalja prisutni su u znatno manjem broju.
Ipak, na terenu je sve uočljivije prisustvo radnika iz dalekih država poput Bangladeša, Indije, Kube i Meksika, naročito u Podgorici i na primorju. Iako ih statistika MUP-a zasad ne registruje u velikom broju, njihov stvarni obim angažmana ostaje nepoznat.
Zbog toga se portal Standard sa pitanjima obratio agencijama koje se bave njihovim zapošljavanjem, međutim od njih nijesmo dobili odgovore, pa precizni podaci koliko je zapravo radnika iz tih zemalja trenutno u Crnoj Gori izostaju.
TRŽIŠTE RADA SE ŠIRI DALEKO VAN REGIONA
Da se trend širenja tržišta rada na udaljene zemlje već dešava, potvrđuju podaci za 2025. godinu. Tada je u Crnoj Gori radilo ukupno 40.567 stranih radnika iz čak 107 država.
Najbrojniji su bili državljani Turske – 10.346, što čini gotovo četvrtinu ukupne strane radne snage. Slijede radnici iz Srbije (8.148) i Rusije (7.429), dok su značajnije brojke zabilježene i kod državljana Azerbejdžana (2.513), Albanije (2.098), Bosne i Hercegovine (1.902) i Kosova (1.543).
Istovremeno, tržište rada se otvorilo i prema udaljenim destinacijama. U Crnoj Gori su prošle godine radila 364 državljanina Indije, 257 iz Meksika, 184 iz Egipta, 138 sa Filipina, 115 sa Kube, 114 iz Indonezije i 108 iz Nepala. Evidentirani su i radnici iz Kenije (86), Kolumbije (75), Argentine (65), kao i iz država poput Mauricijusa (44), Jordana (45) i Kazahstana (80). Posao su pronašli čak i radnici iz Izraela (90), Južnoafričke Republike (38), Australije (34), Novog Zelanda (pet) i pacifičke države Vanuatu (tri).
Zanimljivo je da su u Crnu Goru dolazili i radnici iz razvijenih zapadnih ekonomija – evidentirano je 363 državljana Njemačke, 156 iz Velike Britanije, 136 iz Italije, 131 iz Sjedinjenih Američkih Država, 102 iz Francuske, 52 iz Austrije, 42 iz Holandije i 35 iz Kanade.
SISTEM POD PRITISKOM I PROSTOR ZA ZLOUPOTREBE
Od ukupnog broja izdatih dozvola u 2025. godini, 27.689 odnosilo se na zapošljavanje kroz odobrene kvote, pri čemu je njihova popunjenost bila gotovo potpuna – 99,74 odsto. Kod sezonskog zapošljavanja iskorišćenost kvota bila je znatno niža, 63,59 odsto, uz najveća odstupanja u sektorima saobraćaja i skladištenja, gdje je popunjeno oko 45 odsto planiranih mjesta, i poljoprivrede, gdje je realizovana tek polovina traženih radnih mjesta.
Unutar kvota, 25.536 dozvola odnosilo se na zapošljavanje duže od sezonskog, dok je 2.153 bilo za sezonske radnike.
Istovremeno, čak 12.878 dozvola izdato je mimo kvota, a dominantan dio – 11.826 ili 91,8 odsto – odnosio se na strance registrovane kao direktore firmi. Ostatak čine dozvole za ugovorene usluge (625), visokoobrazovani stručni i rukovodni kadar (155), strane sportiste (114) i ostale kategorije (158).
Upravo ovaj model ranije je prepoznat kao rizičan za zloupotrebe – stranci osnivaju firme sa minimalnim kapitalom, prijavljuju sebe kao direktore, ostvaruju pravo na boravak, a potom i na spajanje porodice. Zbog toga su izmijenjeni propisi, pa će za produženje boravka ubuduće morati da dokazuju da je firma ostvarila najmanje 5.000 eura poreskih obaveza godišnje.
GRAĐEVINARSTVO I TURIZAM NOSE STRANU RADNU SNAGU
Kada je riječ o sektorima, najveći broj stranih radnika bio je angažovan u građevinarstvu (6.920) i turizmu i ugostiteljstvu (6.805), što zajedno čini gotovo polovinu ukupne strane radne snage. Slijede ostale uslužne djelatnosti (6.071), trgovina (1.676), informisanje i komunikacije – uključujući IT sektor (1.350), te stručne, naučne i tehničke djelatnosti (1.257).
Manji, ali značajan broj stranaca radio je i u saobraćaju i skladištenju (652), prerađivačkoj industriji (569), poljoprivredi (530), administrativnim i pomoćnim uslužnim djelatnostima (511), umjetnosti, zabavi i rekreaciji (335), poslovanju nekretninama (257), obrazovanju (230), zdravstvu (187) i rudarstvu (99).
Posebno je zanimljiva struktura stranaca koji su registrovani kao direktori firmi – najviše ih je bilo u sektoru ostalih uslužnih djelatnosti (4.262), zatim trgovine (1.943), stručnih i tehničkih djelatnosti (1.043), građevinarstva (978), IT sektora (776), turizma i ugostiteljstva (730), administrativnih usluga (572) i nekretnina (532).
Demografski podaci pokazuju da među stranim radnicima dominiraju muškarci – 28.918 ili 71,28 odsto, dok je žena 11.649 ili 28,72 odsto. Najviše ih je u starosnoj grupi od 31 do 40 godina (11.793 ili 29,07 odsto), zatim od 41 do 50 godina (9.613 ili 23,7 odsto). Zabilježen je i značajan broj starijih radnika – 1.964 njih ima više od 61 godine, dok je 304 starije od 67 godina.
Geografski gledano, najviše stranaca radilo je u Podgorici (13.568 ili 33,45 odsto) i Budvi (10.318 ili 25,43 odsto), dok su u pojedinim sjevernim opštinama evidentirani tek simbolični brojevi – jedan radnik u Petnjici, po četiri u Gusinju i Andrijevici, 11 u Šavniku, 12 u Plužinama i 19 u Plavu.
Preporučeno
Ovi podaci jasno pokazuju da Crna Gora ubrzano prelazi iz tržišta rada koje se oslanjalo na region u tržište koje privlači radnu snagu sa svih kontinenata – ali i da taj proces još uvijek prati nedostatak preciznih i transparentnih podataka o novim talasima radnika koji su već vidljivi na terenu.
Video