Video
Prema Eurostatu, u 2024. godini u Evropskoj uniji zabilježena su 3.953 namjerna ubistva, što je blagi rast od jedan odsto u odnosu na 2023, odnosno 56 više krivičnih djela evidentiranih od strane policije. U poređenju sa 2014, kada je zabilježeno 4.448 namjernih ubistava, broj ovih krivičnih djela smanjen je za 11 odsto.
Tokom perioda 2014–2024, broj namjernih ubistava je varirao. Najviši nivo zabilježen je 2015. godine, sa 4.616 prijavljenih slučajeva. Od 2016. nadalje trend je bio opadajući, dostižući 3.735 slučajeva u 2019. godini. U 2020. ovaj pad je prekinut i broj ubistava je blago porastao na 3.820, prije nego što je ponovo opao na najniži nivo u seriji 2021. godine, sa 3.645 slučajeva.
Nakon 2021, trend se preokreće, uz rast svake godine – sa 3.838 slučajeva u 2022, na 3.897 u 2023. i 3.953 u 2024. Uprkos ovom nedavnom rastu, nivo iz 2024. ostaje niži od vrhunca sredinom decenije, oko 14 odsto manje nego 2015.
Ukupno gledano, rang-lista pokazuje da su najviše stope ubistava na 100.000 stanovnika koncentrisane u baltičkim zemljama i nekim balkanskim državama. U baltičkim zemljama, poput Litvanije, Letonije i Estonije, više stope povezane su sa istorijskim i društvenim faktorima, kao što su nasljeđe postsovjetske tranzicije, visoka potrošnja alkohola, porodični i lični sukobi, te društvene nejednakosti.
Manji broj stanovnika takođe znači da relativno mali broj slučajeva ima veći uticaj na stopu po 100.000 stanovnika, prema izvještajima SZO, OECD-a i Kancelarije Ujedinjenih nacija za droge i kriminal, koja je objavila globalne studije o ubistvima.
Turska, treća na listi sa 2,27 ubistava na 100.000 stanovnika, predstavlja poseban slučaj zbog velike populacije i unutrašnjih društvenih, političkih i regionalnih faktora. Relativno visok nivo povezan je sa porodičnim nasiljem, ličnim sukobima, regionalnim nejednakostima, kao i uticajem organizovanog kriminala u pojedinim područjima, prema globalnim izvještajima.
Na Balkanu, koji obuhvata Crnu Goru, Albaniju, Sjevernu Makedoniju, Bosnu i Hercegovinu i Srbiju, viši nivoi su više povezani sa faktorima poput ličnih, imovinskih i porodičnih sukoba, krvne osvete, cirkulacije oružja, slabosti u sprovođenju zakona i uticaja organizovanog kriminala u nekim oblastima. Nakon Crne Gore i Albanije slijede Kosovo (1,57 za 2020, posljednji dostupni podaci), Sjeverna Makedonija (1,1), a najnižu stopu ima Srbija (0,8).
Finska može biti najsrećnija zemlja na svijetu prema Izvještaju o svjetskoj sreći, ali to ne isključuje postojanje specifičnih društvenih problema koji se odražavaju u statistici nasilja, svrstavajući je među prvih deset. Prema Evropskom institutu za rodnu ravnopravnost, za Finsku relativno viši nivo nije povezan sa opštom nesigurnošću u javnim prostorima, već više sa strukturom ubistava. Studije i podaci pokazuju da je veliki dio slučajeva povezan sa međuljudskim, porodičnim ili nasiljem među poznanicima, često uz prisustvo alkohola.
Za Island, kao malu zemlju, ograničen broj slučajeva može značajno povećati stopu po 100.000 stanovnika iz godine u godinu. Iako se Island u 2024. godini nalazi više na rang-listi, i dalje spada među najsigurnije i najmirnije zemlje na svijetu prema međunarodnim indeksima.
U srednjoj grupi nalaze se zemlje poput Belgije, Francuske, Bugarske, Slovačke i Hrvatske, gdje su stope ubistava iznad ili blizu 1 na 100.000 stanovnika. U tim zemljama slučajevi su više povezani sa urbanim kriminalom, porodičnim nasiljem, društvenim tenzijama i, u nekim slučajevima, uticajem organizovanog kriminala ili mreža trgovine.
Na dnu rang-liste nalaze se zemlje poput Italije, Švajcarske, Luksemburga, Holandije, Češke, Portugala i Poljske, gdje su stope ispod 0,7 na 100.000 stanovnika. Ove zemlje obično karakterišu stabilnije institucije, efikasnije sprovođenje zakona, stroža kontrola oružja, razvijeniji socijalni sistemi i ranija intervencija u porodičnim ili društvenim sukobima
Preporučeno
