Video
Vukčević je kazao da, sa pravnog aspekta, odluka Skupštine opštine Zeta o zabrani dalje gradnje kolektora ima ograničen, ali ne i potpuno beznačajan domet.
Problematično
“Formalno gledano, lokalni parlament nema ovlašćenje da jednostranom odlukom obustavi projekat koji se realizuje na osnovu važeće državne planske dokumentacije, građevinskih dozvola i saglasnosti nadležnih organa. U tom smislu, odluka je pravno problematična i ne može sama po sebi proizvesti neposredan pravni efekat u odnosu na investitora ili izvođača radova” kazao je Vukčević.
Istakao je da to, međutim, ne znači da je odluka potpuno besmislena.
“Ona ima snažan politički, institucionalni i signalni karakter – predstavlja zvanično izraženu volju lokalne samouprave i građana koje ona predstavlja, što može biti osnova za dalje pravne i političke korake: iniciranje upravnih sporova, zahtjeva za reviziju dozvola, pokretanje inspekcijskih nadzora, kao i pritisak na Vladu da preispita projekat”, rekao je Vukčević.
Prema njegovim riječima, razlog zbog kojeg se uporno donose ovakve odluke, uprkos referendumu i ograničenim pravnim efektima, leži upravo u tom pritisku.
“Referendum i odluke SO Zeta pokazuju kontinuitet jasno izražene lokalne volje. Iako sami po sebi ne mogu derogirati državne odluke, oni jačaju argument da se radi o projektu koji nema društvenu legitimnost na lokalnom nivou, što je u savremenim evropskim standardima izuzetno važan element”, kazao je Vukčević.
Na pitanje kakvu reakciju od Vlade i gradonačelnika Podgorice očekuje, Vukčević je rekao da se od njih može očekivati oprezan, ali politički nezgodan balans.
“Vlada će se najvjerovatnije pozivati na zakonitost postupka, kontinuitet državnih obaveza i tehničko-pravne aspekte projekta, dok će lokalna vlast insistirati na zaštiti zdravlja, životne sredine i prava građana. Ukoliko se konflikt nastavi, realno je očekivati ili institucionalni kompromis, ili dalju eskalaciju kroz sudske postupke i eventualno međunarodne mehanizme zaštite prava na zdravu životnu sredinu”, kazao je Vukčević.
Poručio je da, što se tiče mogućeg kršenja zakona, problem nije toliko u samoj odluci Skupštine opštine, već u sistemskom sukobu nadležnosti.
“Ako se projekat sprovodi bez adekvatnog učešća javnosti, bez pune procjene uticaja na životnu sredinu ili suprotno principima proporcionalnosti i prevencije štete, tada postoji osnov sumnje na povredu domaćih propisa i međunarodnih standarda koje je Crna Gora preuzela. U tom smislu, ove odluke treba posmatrati ne kao pravno konačne, već kao dio šire institucionalne borbe u kojoj pravo, politika i javni interes još nijesu usklađeni”, kazao je Vukčević.
Komentarišući izjavu predsjednika SO Zeta Mihaila Asanovića da se, prema Zakonu o teritorijalnoj organizaciji, može odlučivati što se smije, a što ne smije graditi, Vukčević je rekao da je ona „pravno netačna, odnosno barem ozbiljno pojednostavljena“.
“Zakon o teritorijalnoj organizaciji ne daje opštinama ovlašćenje da ad hoc, pojedinačnim političkim odlukama, zabranjuju ili dozvoljavaju konkretnu gradnju. Taj zakon uređuje teritorijalni obuhvat, status opština i raspodjelu nadležnosti, ali ne reguliše neposredno pitanja urbanizma i izdavanja dozvola”, istakao je Vukčević.
Prema njegovim riječima, pravo opštine da utiče na gradnju ostvaruje se isključivo kroz planska dokumenta (prostorno-urbanističke planove, detaljne urbanističke planove), i to u postupku propisanom zakonom, uz saglasnosti nadležnih državnih organa kada je riječ o projektima od državnog značaja.
“Dok su ti planovi na snazi, oni su obavezujući i za opštinu i za državu. Drugim riječima, opština ne može jednostranom odlukom Skupštine „prebiti“ važeći planski dokument ili građevinsku dozvolu, čak i ako postoji referendum ili snažno protivljenje građana. Takva odluka nema obavezujuće pravno dejstvo prema investitoru, izvođaču ili državi”, kazao je Vukčević.
Osnova
Rekao je da to, međutim, ne znači da je stav opštine pravno irelevantan.
“Naprotiv, on može biti osnova za: izmjenu ili stavljanje van snage planskih dokumenata (u zakonom propisanoj proceduri), pokretanje postupaka preispitivanja dozvola, inspekcijski nadzor i političku odgovornost Vlade ako ignoriše jasno izraženu lokalnu volju”, istakao je Vukčević.
Dodao je da Zakon o teritorijalnoj organizaciji ne obavezuje državu ili investitora da automatski slijede odluku SO Zeta.
“Ali, kontinuirano donošenje takvih odluka jasno pokazuje dubok institucionalni konflikt i otvara pitanje da li se projekat sprovodi uz poštovanje principa zakonitosti, učešća javnosti i zaštite životne sredine”, rekao je Vukčević.
Skupština opštine Zeta usvojila je 22. januara Odluku o zabrani realizacije projekta izgradnje sistema za prečišćavanje otpadnih voda Podgorice u Botunu. Odluku je podržalo 17 odbornika – ZBCG i nezavisni odbornici, a uzdržana su bila dva odbornika Demokrata.
Preporučeno
Predsjednik SO Asanović kazao je nakon sjednice da opština Zeta ima pravo, u skladu sa Zakonom o teritorijalnoj organizaciji, da odlučuje što se može, a što ne može graditi na njenoj teritoriji, te pozvao Vladu i državne organe da „stave prst na čelo“ i nađu rješenje uz učešće stručnjaka. Delegacija opštine Zeta predala je Odluku gradonačelniku Podgorice Saši Mujoviću. Mještani su najavili da neće biti protesta dok se Vlada i Glavni grad ne izjasne o ovom pitanju. Mujović je, gostujući na Javnom servisu, poručio da neće biti izmjene lokacije, kao ni prekida radova u Botunu.
