Video
Time se, prema njihovim riječima, ne rješava problem koji MUP sam navodi kao ključni: neprijavljivanje prometa i neplaćanje poreza od strane dijela stranih državljana, prevashodno vlasnika i izvršnih direktora privrednih društava.
“Iz informacije MUP-a proizilazi da se sporni slučajevi – preko 1.000 stranaca, pretežno državljana Turske, bez fiskalizovanog prometa u periodu od januara do novembra 2025. godine – odnose prevashodno na izvršne direktore i vlasnike privrednih društava, a ne na radnike zaposlene po redovnom osnovu. Za tu kategoriju, Zakon o već predviđa poseban režim, koji obuhvata:
• obavezu dostavljanja dokaza o izmirenim obavezama po osnovu poreza i doprinosa u minimalnom iznosu od 5.000 eura na godišnjem nivou, kao uslov za produženje dozvole preduzetnicima i izvršnim direktorima koji su jedini vlasnici ili vlasnici više od 51% kapitala privrednog društva;
• odbijanje izdavanja dozvole strancu ako je poslodavac od kojeg je dobio ponudu više od dva puta kažnjavan zbog nezakonitog zapošljavanja ili neprijavljivanja rada stranca, ako je u toku stečaj tog privrednog društva, ako poslodavac ne obavlja privrednu djelatnost ili ako je kažnjen jer nije ispunio obaveze po osnovu poreza i doprinosa za radnike;
• prestanak dozvole po istim osnovama i u toku njenog trajanja, ne samo prilikom produženja;
• novčane kazne za poslodavce, u rasponu od 1.000 do 10.000 eura za pravna lica”, navodi se u saopštenju.
Napominju i da dio ovih odredaba ima odloženo dejstvo i da njihovi efekti u praksi tek treba da se sagledaju.
Prije uvođenja novog administrativnog koraka za sve podnosioce zahtjeva, kako kažu, smatraju opravdanim sačekati rezultate mehanizama koji su zakonom već predviđeni i koji su usmjereni upravo na problem naveden kao razlog za predloženu izmjenu.
“Uz to, ukazujemo i na sljedeće razloge zbog kojih predloženo rješenje smatramo nesrazmjernim i rizičnim po uredne poslodavce:
• Nesrazmjernost – mjera bi se primjenjivala na sve podnosioce zahtjeva, a u 2025. godini izdato je 40.567 dozvola, dok se problem na koji MUP ukazuje odnosi na nešto preko 1.000 lica, odnosno na manje od 3 odsto tog broja. Opterećivanje cijelog sistema zbog uskog segmenta zloupotreba nije srazmjerno cilju koji se želi postići.
• Dupliranje nadležnosti – Zavod za zapošljavanje već ima zakonom određenu ulogu u ovoj oblasti, kroz učešće u utvrđivanju godišnje kvote i davanje mišljenja o stanju na tržištu rada po djelatnostima. Uvođenje dodatne, pojedinačne saglasnosti za svaki zahtjev preklapa se sa ulogom koju Zavod već ima na sistemskom nivou.
• Odsustvo definisanog roka – postojeći postupak ima jasno propisane rokove (sedam dana za mišljenje nadležnih organa, 15, odnosno 40 dana za odlučivanje o zahtjevu). Za saglasnost Zavoda rok za sada nije preciziran, što kod sezonskog poslovanja nosi rizik da poslodavac ostane bez radne snage upravo u periodu kada mu je najpotrebnija.
• Administrativni kapacitet – broj dozvola porastao je sa 20.580 u 2021. na 40.567 u 2025. godini, uz dodatnih 14.778 samo u prvih pet mjeseci 2026. Pojedinačno razmatranje svakog zahtjeva zahtijeva kapacitet koji, prema našim saznanjima, Zavod trenutno nema, što dodatno povećava rizik od kašnjenja.
• Rizik od suprotnog efekta – neizvjesnost i produženo trajanje postupka mogu podstaći dio poslodavaca da posao obavljaju mimo propisane procedure, umjesto da se, kako je cilj predloga, siva ekonomija smanji”, piše u saopštenju.
Navode da je slično pitanje uređeno i u Hrvatskoj, državi koja je već prošla proces usklađivanja sa evropskim standardima u ovoj oblasti, a koja je značajno pojednostavila procedure.
“Sezonski karakter ugostiteljske djelatnosti zahtijeva predvidivost u angažovanju radne snage. Produženje postupka izdavanja dozvola direktno utiče na planiranje sezone i raspoloživost radnika u periodu kada su najpotrebniji. Poslodavci koji uredno prijavljuju radnike i izmiruju poreske obaveze ne bi trebalo da snose posljedice mjere osmišljene za uzak krug privrednih subjekata. Umjesto uvođenja opšte obaveze za sve, predlažemo da se kontrola usmjeri na kategorije kod kojih je rizik utvrđen – novoosnovana društva, vlasnike i izvršne direktore, poslodavce sa ranijim prekršajima”, navode iz Udruženja poslodavaca Budve.
Ističu i da poslodavci – članovi Udruženja dugo iskazuju potrebu za domaćom radnom snagom, te da angažovanje stranaca nije prvi izbor poslodavaca, već posljedica manjka interesovanja domaćeg stanovništva za rad u ugostiteljstvu.
Dodaju da je Udruženje ugostitelja Budve prije nekoliko godina sponzorisalo i organizovalo takmičenje učenika Srednje mješovite škole u cilju popularizacije ugostiteljskih zanimanja, sa namjerom da zainteresovanim učenicima obezbijedi i stipendije za dalje školovanje u struci.
Odziv učenika je, napominju, bio nizak, što ukazuje na to da nedostatak radne snage u ugostiteljstvu nije posljedica nezainteresovanosti poslodavaca za domaće kadrove, već pada interesovanja mladih za ova zanimanja.
“Umjesto uvođenja obavezne pojedinačne saglasnosti Zavoda za zapošljavanje, Udruženje predlaže:
• dosljednu primjenu i pojačan nadzor nad postojećim obavezama poslodavaca i vlasnika iz Zakona o strancima, uz mogućnost razmatranja strožih uslova i periodičnih provjera;
• automatizovanu razmjenu podataka između MUP-a, Poreske uprave, Fonda za zdravstveno osiguranje i Inspekcije rada, zasnovanu na postojećem Zakonu o elektronskoj upravi, bez uvođenja novog koraka odlučivanja;
• ciljane kontrole Inspekcije rada i Poreske uprave usmjerene na poslodavce i vlasnike ranije identifikovane kao rizične, umjesto univerzalnog opterećenja svih podnosilaca zahtjeva;
• zadržavanje uloge Zavoda za zapošljavanje na nivou utvrđivanja godišnje kvote i mišljenja o stanju na tržištu rada po djelatnostima, po uzoru na rješenja koja u uporednoj praksi izuzimaju sezonsko zapošljavanje u ugostiteljstvu i turizmu od pojedinačne saglasnosti;
• uvođenje ubrzanog postupka za poslodavce sa urednom poreskom i radnopravnom istorijom, po uzoru na postojeće skraćeno postupanje za sezonske dozvole ponovljenim podnosiocima”, piše u saopštenju.
Preporučeno
Ističu da nevladino udruženje ugostitelja Budve izražava spremnost za saradnju sa MUP-om, Ministarstvom rada, zapošljavanja i socijalnog dijaloga i Zavodom za zapošljavanje Crne Gore u iznalaženju rješenja koja štite fiskalne interese Crne Gore bez dodatnog opterećenja poslodavaca koji uredno posluju.
