Video
Čirgićev govor prenosimo u cjelosti:
,,Dame i gospodo,
Poštovane učesnice i učesnici Petoga Cetinjskog foruma,
Crna Gora je danas na pragu Evropske unije. Ali Evropska unija je još uvijek daleko od Crne Gore. Upravo u tom raskoraku između naše formalne blizine Evropi i naše vrijednosne udaljenosti od nje nalazi se, čini se, možda i najveći izazov naše savremenosti.
Evropa nije zajednica država, tržišta, fondova, administrativnih procedura i pregovaračkih poglavlja, kako nam je naša vlast obično predstavlja. Evropa je, prije svega, zajednica vrijednosti. Ona počiva na pretpostavci da ljudsko dostojanstvo nije predmet političkog pregovaranja, da je sloboda pojedinca važnija od kolektivističkih mitologija, da država pripada svim svojim građanima i da nijedna nacija, vjera, ideologija ili politička organizacija nemaju pravo da državu prisvajaju kao svoje nasljedstvo.
Upravo zbog toga moramo biti zabrinuti kada posmatramo savremenu Crnu Goru.
Danas svjedočimo znakovitom političkom paradoksu: evropska retorika postala je standardni jezik crnogorske politike, dok se u njenoj praktičnoj realizaciji sve češće prepoznaju obrasci suštinski suprotstavljeni evropskom nasljeđu – obrasci koji počivaju na istorijskom revizionizmu, slavljenju ratnih zločinaca, partijskom zarobljavanju institucija i relativizaciji univerzalnih ljudskih prava.
Crnogorska politička većina, u svoj svojoj heterogenosti i međusobnim razlikama, pokazuje koliko je duboko ukorijenjena partitokratija koja državu razumije kao plijen, institucije kao teritorije političkog uticaja, a javni interes kao zbir partikularnih interesa političkih organizacija, nacionalnih i vjerskih zajednica.
Posebno je zabrinjavajuće što se država posmatra kao privremena politička konstrukcija, kao prostor čiji konačni identitetski i institucionalni oblik tek treba odrediti, a njeno građansko ustrojstvo kao prepreka koju treba ukloniti ili preoblikovati.
A Crna Gora nije privremena teritorija niti je ničija nedovršena nacionalna ambicija.
Cetinjski forum jedan je od dokaza za takvu tvrdnju. Tokom ovih pet godina dokazali smo da nas ima dovoljno da se idejno i konceptualno suprotstavimo anticrnogorskim i antievropskim politikama u regionu. Dokazali smo i da Forum, koji je postao važna međunarodna adresa, ima kapacitet da okuplja ljude različitih profila koji zastupaju iste vrijednosti. Za malu državu, sa njenim ograničenim kapacitetima, to je veoma važno!
Snaga Cetinjskog foruma ogleda se i u tome što omogućava da se međunarodna javnost upozna sa političkim i društvenim problemima koji opterećuju Crnu Goru i čijim se djelovanjem ugrožava prosperitetna budućnost ne samo naše države već i regiona Zapadnog Balkana i Evropske unije.
Navešću samo jedan slučaj u kojem se prelama ova naša zabrinutost.
Kada je 27. avgusta ove godine, povodom smrti ratnog zločinca Ratka Mladića, predsjednik crnogorskog parlamenta i četnički vojvoda Andrija Mandić objavio da je u svoje ime i u ime svoje političke organizacije uputio saučešće njegovoj porodici, nazivajući ga generalom, to nije bila tek privatna poruka saučešća. Taj čin bio je vrijeđanje žrtava genocida u Srebrenici i izrugivanje sa standardima na kojima počiva Evropa. Bio je to čin bestijalne humanizacije čovjeka koji je sa zločinačkom odlučnošću naređivao uništenje cijelog jednog naroda.
Zato pozivamo evropske institucije – Evropsku komisiju, Evropski parlament, Evropsku službu za vanjske poslove – kao i sve međunarodne adrese sa sjedištem u Briselu, da crnogorsku političku stvarnost ne procjenjuju samo kroz formalne izvještaje o napretku i deklarativne izjave političkih lidera.
Pozivamo ih da pažljivo analiziraju političke stavove, javne poruke, savezništva i konkretno institucionalno djelovanje svih ključnih političkih aktera, a posebno Andrije Mandića. Jer onaj ko danas slavi Ratka Mladića sjutra bi, unutar Evropske unije, mogao biti saveznik onih koji rehabilituju Adolfa Hitlera. A takav proces proširenja ne bi se isplatio nikome.
Pozivamo ih i da detaljnije analiziraju vrijednosne i ideološke veze crnogorskih lidera sa širim evropskim i svjetskim populističkim i neliberalnim političkim pokretima – od trampizma do orbanizma – te da utvrde u kojoj mjeri takvi politički obrasci utiču na demokratski razvoj Crne Gore i regiona Zapadnog Balkana.
Dame i gospodo,
Crna Gora nije izolovana od onoga što se događa u svijetu. Ona je jedna od tačaka na kojima se prelamaju različiti geopolitički, ideološki i bezbjednosni interesi.
U našoj zemlji djeluju različiti oblici spoljnog uticaja – ruski, kineski, srpski, ali i širi međunarodni politički uticaji povezani sa savremenim neliberalnim i populističkim pokretima.
S druge strane, Crna Gora je članica NATO-a, država koja je obnovila nezavisnost demokratskim putem, izgradila međunarodni subjektivitet i svoju evropsku budućnost definisala kao strateški cilj.
Istovremeno, Crna Gora je balkanski Liban, kotao u kojem se miješaju velikodržavne i nacionalističke ideologije. Nije ona trećina Beča, kako jednom reče evropska komesarka Marta Kos, već država čija bi se eventualna nestabilnost eksponencijalno proširila regionom i Evropom.
Zato nije zdravo od ruskih igrača koji su 2016. godine pokušali da izazovu teroristički akt i izvedu državni udar praviti političke partnere, dok ljude koji su taj pokušaj osujetili puštamo da umiru u zatvoru kao politički zatvorenici.
Debelo griješimo i time što je proces integracije postkonfliktnog regiona Zapadnog Balkana sveden na puko iščekivanje i formalno ispunjavanje domaćih zadataka, dok nije pokrenut širok spektar reformi u oblasti suočavanja s prošlošću.
Upravo bi suočavanje s prošlošću učinilo političku stvarnost mnogo jasnijom, a evropski identitet postao bi mjerilo koje bi svakome odredilo pravu mjeru.
Na kraju, u svoje i u ime organizatora želim da poručim da, uprkos svim rezervama koje sam iznio, i dalje duboko vjerujem da će ulazak Crne Gore u Evropsku uniju pomoći demokratskim i procrnogorskim snagama da državi vrate normalnost, doprinesu stabilizaciji Zapadnog Balkana i ubrzaju njegovu integraciju u Evropu.
Ponosan sam na organizatore ovog Foruma, na sve naše partnere i prijatelje, a posebno na vas – redovne učesnike Cetinjskog foruma – koji svojim znanjem i idejama činite ovaj događaj prestižnim i važnim dijelom sveukupne evropske debate.
Nemojte mi zamjeriti što sam ovaj zaključni govor uglavnom posvetio crnogorskim temama. Ove godine, kao što znate, obilježavamo dvadeset godina od obnove crnogorske nezavisnosti, a teško da je od 2006. godine ta nezavisnost bila pod većim izazovom nego što je danas, kada nam državu vode četnici i bjelosvjetski manipulatori kriptovalutama. Ali Crna Gora je pobijedila i tvrđe i veće neprijatelje, pa će nadživjeti i ovu opasnu PEStokupjevinu koja joj je namakla omču.
Svi mi, zajedno okupljeni ovdje tokom ovih pet godina, garant smo da će tako i biti.
DA JE VJEČNA CRNA GORA!“.
Preporučeno
